សម្ដេចតេជោ៖កម្ពុជាផ្តល់សារៈសំខាន់ចំពោះឯកសារចក្ខុ​វិស័យភាពជាដៃគូអាស៊ាន-ចិន ឆ្នាំ២០៣០

33

បាងកក ថ្ងៃទី០៣ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៩ — សម្ដេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បាន​ធ្វើបទអន្តរាគមន៍ទៅកាន់មេដឹកនាំអា ស៊ាន-ចិនថា កម្ពុជាផ្តល់សារៈសំខាន់ ចំពោះ​ឯកសារ​ចក្ខុ​​វិស័យភាពជាដៃគូអាស៊ាន-ចិន ឆ្នាំ ២០៣០ ដែលថ្នាក់ដឹកនាំអាស៊ានចិន បានដាក់​ចេញ​នូវ​ការ​​ប្តេជ្ញា​ចិត្ត រួមគ្នាធ្វើកិច្ចសហប្រតិ បត្តិការជំរុញភាពជាដៃគូឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅលើវិស័យ​ស​សរ​ស្តម្ភទាំងបីគឺ នយោបាយ​និង​សន្តិ​សុខ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច និងកិច្ចសហប្រតិ​ប​ត្តិ​​​ការសង្គម វប្បធម៌។

កិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន-ចិនលើកទី២២ បានប្រារព្ធពិធីបើកជា​ផ្លូវការរបស់ខ្លួន នាព្រឹក​ថ្ងៃ​ទី ០៣ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៩ នៅទីក្រុងបាងកក ព្រះរាជាណាចក្រថៃ ក្រោ​ម​វត្ត​មាន រប​ស់​ប្រ​មុ​ខ​រដ្ឋ-ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលអាស៊ាន និងឯកឧត្តមនាយករដ្ឋមន្រ្តីចិន លី ខឺឈាង។ នៅក្នុងកិច្ច ប្រជុំ​កំ​ពូលអាស៊ាន-ចិនលើកទី២២ ប្រមុខរដ្ឋ-ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលអាស៊ាន និងឯកឧត្តមនាយក​រដ្ឋម​ន្រ្តី​​ចិន បានធ្វើការពិភាក្សាគ្នាយ៉ាងស៊ីជម្រៅទាក់ទិនទៅវឌ្ឍនភាព និងការរីកចម្រើននានា នៃ​ទំ​នាក់​ទំនងរវាងអាស៊ាន-ចិន ក្នុងរយ:ពេលជាង២០ឆ្នាំកន្លងមក។

ក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលនេះដែរ មេ​ដឹកនាំ​អាស៊ាន-ចិន បានស្វាគមន៍ប្រកបដោយភាពកក់ក្តៅ ចំ​ពោះ​ការបន្តលើកកម្ពស់​កិច្ច​ស​ហ​ប្រតិបត្តិការដ៏សំខាន់រវាងអាស៊ាន និងចិន ឱ្យ​កាន់​តែប្រ​សើរ​ឡើង និងបានទទួលនូវ​ការ​លើ​ក​ទឹកចិត្តចំពោះវឌ្ឍន​ភាព នៃការចរចាដ៏មានសារ:សំខាន់ ឆ្ពោះ​ទៅ​កាន់ការបញ្ចប់​ក្រមប្រតិ​បត្តិ​​សមុទ្រចិនខាងត្បូង (COC​) យ៉ាងឆាប់រហ័ស និង​ប្រកប​ដោយ​ប្រ​សិទ្ធភាព និងមាន​សារ:​សំ​ខា​ន់ ស្របតាមពេលវេលាកំណត់ ដែលបាន​ឯកភាព​ដោយ​បណ្តា​ភាគី។

មេដឹកនាំអាស៊ាន-ចិន បានស្វាគមន៍​ចំពោះការបញ្ចប់ការពិនិត្យពិភាក្សាជុំទី១ នៃ COC នៅ​ខែ​​កក្កដា ឆ្នាំ២០១​៩​។​ យើងបានផ្តល់សារ:សំខាន់លើភាពចាំបាច់ដើម្បីរក្សាបរិយាកាសអំ​ណោ​យ​ផលសម្រាប់​កា​រ​ចរចា COC ហេតុដូច្នេះយើងបានស្វាគមន៍ចំពោះវិធានការ ជាក់ស្តែង ដែល​អាចជួយកាត់​បន្ថ​យ​​ភាពតានតឹង និងហានិភ័យដែលបង្កឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់នានា ក៏ដូចជា​ការយល់ច្រឡំ និង​ការ​គិតខុស។

យើងបានបញ្ជាក់អំពីសារ:សំខាន់នៃការកសាងទំនុកចិត្ត និងវិធានការទប់ស្កាត់ ដើ​ម្បី​បង្កើ​ន​​ទំនុកចិត្ត និងភាពជឿជាក់រវាងបណ្តាភាគី។ ​យើងបានបញ្ជាក់សារជាថ្មី អំពីភាពចាំ​បាច់​ដើម្បីបង្កើនទំនុកចិត្តគ្នាទៅវិញទៅមក ការ​អត់​ធ្មត់និងការចៀសវាងសកម្មភាពដែល​អាច​ធ្វើ​​ឱ្យ​ស្ថានភាពកាន់តែស្មុគស្មាញ និង​ស្វែ​ង​រ​កដំ​ណោះ​​ស្រាយដោយសន្តិវិធី ដោយអនុលោម​តា​មច្បាប់ អន្តរជាតិ ក្នុងនោះ​មាន​អនុ​សញ្ញា​អង្គការសហប្រជាជាតិ ស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ​នៅឆ្នាំ​១៩​៨២។

យើងបាន​សង្កត់ធ្ងន់អំពីសារ:សំខាន់ នៃការមិនធ្វើយោធូបនីយកម្ម និងការអត់​ធ្ម​ត់​ក្នុង​​ការ​ធ្វើ​ស​កម្មភាពទាំងឡាយ ដោយរដ្ឋទាមទារអធិបតេយ្យ និងរដ្ឋផ្សេងទៀត រួមទាំងភាគី​នៃ​សេ​ច​ក្តី​ថ្លែងការណ៍ស្តីពីការ ប្រតិបត្តិរបស់បណ្តាភាគី នៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង ដែលអាច​ប​ង្ក​​​ភាព​ស្មុគស្មាញ និងបង្កើនភាព​តាន​តឹង នៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង។

ដូចគ្នានឹងបណ្តាមេដឹក​នាំ​អា​ស៊ាន ចិន សម្តេចតេជោនាយករដ្ឋមន្រ្តី បានធ្វើប​ទអ​ន្ត​រា​គ​ម​ន៍​ទៅ​កាន់មេដឹកនាំ​អាស៊ាន​ចិន​ថា​ កម្ពុជាផ្តល់សារៈសំខាន់ ចំពោះឯកសារចក្ខុ​វិស័យ​ភា​ព​ជា​ដៃ​គូ​អា​ស៊ាន​ចិន ឆ្នាំ២០៣០ ដែល​ថ្នា​ក់ដឹកនាំអាស៊ានចិន បានដាក់ចេញនូវការប្តេជ្ញា​ចិត្ត រួម​គ្នា​ធ្វើ​កិច្ច​សហប្រតិបត្តិការជំរុញ​ភាព​ជា​ដៃគូឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅលើវិស័យសសរស្តម្ភទាំងបីគឺ ន​យោ​​បាយនិងសន្តិសុខ កិច្ចសហ​ប្រតិ​​បត្តិការសេដ្ឋកិច្ច និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសង្គម វប្បធម៌។ អាស៊ាន និងចិន គួររួមគ្នាខិតខំ​ប្រែ​​ក្លាយ​ចក្ខុវិស័យរួមឆ្នាំ២០៣០ ឱ្យទៅជាការអនុវត្តជាក់ស្តែង ដើម្បី ប្រសិទ្ធភាពនៃភាពជា​ដៃ​គូ​យុទ្ធសាស្រ្ត ដែលមានអនាគតរួមគ្នា។

នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលនោះដែរ មេ​ដឹក​នាំអាស៊ាន-ចិន បានឈានទៅចេញ​សេចក្តីប្រ​កា​​សរបស់ ប្រធានកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន-ចិន​លើក​ទី២២ ការអនុម័តសេចក្តីប្រកាស​រួម ស្តី​ពី​ការពង្រឹងការផ្លាស់ប្តូរបណ្តាញព័ត៌មាន និងកិច្ច​សហប្រតិបត្តិការរវាងអាស៊ាននិងចិន។ សេច​ក្តី​ប្រកាសរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំអាស៊ាន-ចិន ស្តីពីគំនិតផ្តួច​ផ្តើម​សហប្រតិបត្តិ​ការ​ទីក្រុងឆ្លាត។ សេ​ច​​ក្តី​ប្រកាសអាស៊ាន ចិន ស្តីពីការធ្វើសហកម្មផែនការមេ ស្តីពី​ការតភ្ជាប់អាស៊ាន (MPAC) និង​គំ​និតផ្តួចផ្តើមផ្សែក្រវ៉ាត់ និងផ្លូវរបស់ចិន (BRI)។ ជាមួយគ្នានេះ មេដឹកនាំអាស៊ាន ចិន ក៏​បា​ន​កត់​​សម្គាល់ របាយការណ៍វឌ្ឍនភាពស្តីពីការអនុវត្តផែនការសកម្មភាព ដើម្បី​អនុវត្ត​សេច​ក្តី​ថ្លែ​ង​​ការណ៍រួម ស្តីពីភាពជាដៃគូយុទ្ធសាស្រ្តអាស៊ាន ចិន ដើម្បីសន្តិភាព និង​វិបុលភាព (២០​១​៦​-២០២០)ផងដែរ៕

ដោយ ជឹម ណារី