ស្ពានឆ្លងទន្លេសាប សមិទ្ធផលថ្មីរបស់កម្ពុជា
ឯកឧត្តម លោកជំទាវ អស់លោក លោកស្រី បងប្អូនជនរួមជាតិ ដែលបានអញ្ជើញចូលរួមនៅក្នុងឱកាសនេះ ជាទីគោរពនឹករលឹក។ ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំពិតជាមានការរីករាយ ដែលបានមកចូលរួម ដើម្បីបើកការដ្ឋានសាងសង់ ស្ពានបេតុងឆ្លងកាត់ទន្លេសាបពីទិសខាងកើត ទៅទិសខាងលិច (ពីតំបន់អភិវឌ្ឍន៍ជ្រោយចង្វារ ទៅផ្លូវជាតិ លេខ ៥) តភ្ជាប់រវាងទីក្រុងភ្នំពេញ និងជ្រោយចង្វារ។ ហើយក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះដែរ ក៏មានការស្ថាបនា នូវ ស្ពានដែកជាបណ្ដោះអាសន្នដើម្បីឆ្លងកាត់នៅតំបន់នេះផងដែរ។ ខ្ញុំពិតជាមានការរីករាយ ដោយសារនេះវាជាសមិទ្ធផលថ្មីមួយទៀតរបស់ប្រទេសកម្ពុជា និយាយជារួម ហើយវាជាសមិទ្ធផលរបស់ទីក្រុងភ្នំពេញនិយាយដោយឡែក។ ការអភិវឌ្ឍរបស់យើងពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ តម្រូវអោយមានការអភិវឌ្ឍនូវហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធជាចាំបាច់។
ថ្ងៃនេះ យើងបើកការដ្ឋានដើម្បីសាងសង់ស្ពានមួយកន្លែងទៀត នៅក្នុងចន្លោះស្ពានព្រែកព្នៅ និងស្ពានជ្រោយចង្វារ ដែលជាស្ពានមានរួចមកហើយ។ ហើយបើគិតនៅតាមទន្លេសាប ស្ពានថ្មីដែលយើងកសាងក្រោយពេលដែលយើងមានស្ពានជ្រោយចង្វារចាស់កសាងក្នុងទសវត្សរ៍ ៦០ ជាជំនួយរបស់ជប៉ុន ឥឡូវនេះ ស្ពានក៏កំពុងត្រូវជួសជុល។ យើងបានកសាងបន្ថែមនូវស្ពាន៖ ទី ១ ស្ពានជ្រោយចង្វារទី ២ ដែលហៅថា ស្ពានមិត្តភាពកម្ពុជាចិន។ ទី ២ ស្ពានព្រែកព្នៅ ដែលវិនិយោគដោយវិស័យឯកជន ហើយរាជរដ្ឋាភិបាលក៏ទើបនឹងទិញយក ដើម្បីយកមកប្រគល់សម្រាប់ការប្រើប្រាស់របស់ប្រជាជន។ ឯទី ៣ ស្ពានមិត្តភាពកម្ពុជាចិន ព្រែកក្ដាម។ ប៉ុន្តែវាមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ទេ អំពីតម្រូវការនៃការអភិវឌ្ឍ ទាមទារនូវការស្ថាបនានូវស្ពានបេតុងឆ្លងកាត់ទន្លេសាប នៅតំបន់អភិវឌ្ឍន៍ក្រុងរណបជ្រោយចង្វារ តភ្ជាប់មកកាន់ផ្លូវជាតិលេខ ៥។ អាចថា តភ្ជាប់រវាងទិសខាងកើត និងទិសខាងលិច។
ជាភាពចាំបាច់មិនអាចខ្វះបាន នៅក្នុងពេលវេលាដែលរាជធានីភ្នំពេញរបស់យើងមានកំណើនមនុស្ស និងកំណើនចរាចរណ៍យ៉ាងខ្ពស់នោះ ហើយវាក៏ជាផលចំណេញមួយ សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍនូវទិសខាងលិចដែលនឹងក្លាយទៅជាទីក្រុងរណបសម្រាប់ទីក្រុងភ្នំពេញរបស់យើងនេះ។ ខ្ញុំពិតជាមានការរីករាយ និងសុំថ្លែងនូវការកោតសរសើចំពោះសាលារាជធានីភ្នំពេញ ក៏ដូចជាក្រុមហ៊ុនអនិកជនកម្ពុជា ដែលបានធ្វើកិច្ចសហការណ៍ជាមួយគ្នា ក្នុងការសិក្សាប្លង់។ ហើយក៏សុំថ្លែងនូវកោតសរសើរចំពោះក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន ដែលបានពិនិត្យ និងផ្ដល់ការអនុម័តសម្រាប់ការសាងសង់ស្ពានមួយនេះ។
ពីបាតដៃទទេ ឈានដល់កំណើនសេដ្ឋកិច្ច ៧% ក្នុងមួយឆ្នាំ
យើងត្រូវឃើញថា រាជធានីភ្នំពេញចាប់ផ្ដើមពីដំណាក់កាលដំបូងដែលមិនមានមនុស្សនៅនោះទេ។ នេះជាការចាប់ផ្ដើមដ៏លំបាកលំបិនរបស់យើង។ ហើយនៅតំបន់ត្រើយម្ខាងខាងណេះ កាលពីសម័យទសវត្សរ៍ ៨០ កាលពេលមុននោះ វាជាទីកន្លែងដែលពួកខ្មែរក្រហមម្ដងម្កាលបានមកដាក់គ្រាប់បាញ់ពីទិសខាងកើតមកទិសខាងលិច តម្រង់រកឃ្លាំងសាំងឫស្សីកែវរបស់យើង ដែលមិននៅឆ្ងាយពីទីនេះ។ ពេលនោះ ខ្ញុំនៅចាំថា យើងបានបញ្ជូនយុវជនរដ្ឋធានីភ្នំពេញកាលពីពេលនោះ ហើយនិងមន្រ្តីនៅតាមក្រសួងស្ថាប័ន ដើម្បីទៅកាប់ព្រៃ ដើម្បីកុំអោយក្លាយទៅជាជម្រករបស់ខ្មែរក្រហម។ ក្រសួងនានាបានបញ្ជូនកម្លាំងទៅចូលរួមកាប់ឆ្ការព្រៃនៅតំបន់នោះ ហើយទីក្រុងភ្នំពេញក៏បានបញ្ជូនក្រុមយុវជន ដើម្បីទៅធ្វើការបង្កបង្កើនផលនៅទីនោះ។ តំបន់ព្រែកតាសេកនេះ គឺជាតំបន់ដែលគ្មានមនុស្សនៅទេ ប៉ុន្តែឥឡូវនេះ តំបន់ទាំងនេះ ក្លាយទៅជាតំបន់អភិវឌ្ឍន៍ទៅហើយ។
ពេលនោះ តំបន់ព្រែកតាសេក គឺជាទឹកដីខេត្តកណ្ដាលទេ ឯព្រំប្រទល់របស់ខេត្តកណ្ដាល គឺលាតសន្ធឹងរហូតទៅដល់គល់ស្ពានជ្រោយចង្វារឯណោះ ប៉ុន្តែ បន្ទាប់ពីការពិនិត្យនៅក្នុងរង្វង់ដើមឆ្នាំ ១៩៨៨ ដែលខ្ញុំបានធ្វើដំណើរជាមួយនឹងឯកឧត្តម ថោង ខុន ពេលនោះ (គាត់)ជាប្រធានគណៈកម្មការរដ្ឋធានីភ្នំពេញ ដែលហៅថា អភិបាលក្រុង ក៏សម្រេចកាត់ដី កាត់ឃុំមួយចំនួននៅទិសកើតខាងណោះ ប្រគល់មកអោយរដ្ឋធានីភ្នំពេញកាលពីពេលនោះ។ បន្ទាប់មកទៀត យើងបានកាត់បន្ថែមឃុំមួយចំនួនទៀត ហើយឥឡូវនេះ នៅត្រើយខាងណោះ ក្លាយទៅជាខណ្ឌជ្រោយចង្វារ មួយខណ្ឌផ្សេងទៀត។
ទីក្រុងភ្នំពេញមុននេះ ដែលមានទំហំផ្ទៃដីត្រឹមតែជាង ៣០០ គីឡូម៉ែត្រ ឥឡូវទំហំផ្ទៃដីមានទៅដល់ជិត ៧០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។ នេះចាត់ទុកថា ជាការរីកចម្រើនទាំងទំហំ ទាំងស៊ីជម្រៅផងដែរ។ តំបន់នេះ ដែលជាតំបន់ព្រៃ តំបន់ដែលគ្មានការអភិវឌ្ឍ ហើយជាតំបន់ដែលដើរតាមទន្សាយ ឬក៏រកអណ្ដើក ប៉ុន្តែឥឡូវនេះ យើងក៏បានក្លាយវាទៅជាតំបន់ដែលមានការអភិវឌ្ឍ សម្រាប់បម្រើអោយការរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋរបស់យើង និងការអភិវឌ្ឍប្រទេសជាតិ។
ហេដ្ឋារចនាសម័្ពន្ធយើងកសាងនៅថ្ងៃនេះ ពិតជាមានការចាំបាច់។ បើមិនដូច្នោះទេ អ្នកដែលរស់នៅត្រើយម្ខាងខាងណោះ នឹងជួបការលំបាកឆ្លងកាត់ខាងណេះ។ អញ្ចឹងទេចំណុចនេះ យើងត្រូវមើលឃើញអំពីការចាំបាច់ ហើយយើងក៏ត្រូវមើលឃើញអំពីការវិវឌ្ឍជឿនលឿន ដែលយើងបានរួមគ្នាកសាងសម្រាប់ប្រទេសរបស់យើងនិយាយជារួម និងនិយាយដោយឡែកនៅរាជធានីភ្នំពេញ ដែលយើងចាប់ផ្ដើមពីបាតដៃទទេ ពីគំនរផេះផង់មកជាទីក្រុងមួយរស់រវើក ហើយសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចសង្គមនៅទីនេះ ក៏មានរូបភាពសកម្មខ្លាំងណាស់។
សម្រាប់ប្រទេសមួយដែលមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ចរហូតទៅដល់ ៧% ក្នុងមួយឆ្នាំ មិនមែនជាទីក្រុង ឬក៏ជាប្រទេសធ្វើសកម្មភាពធម្មតា និងអភិបាលកិច្ចស្មោគគ្រោក(ទេ) … ហើយប្រែក្លាយខ្លួនពីឋានៈប្រទេសដែលក្រីក្រ ប្រទេសដែលមានប្រាក់ចំណូលទាប ទៅជាប្រទេសដែលមានប្រាក់ចំណូលមធ្យមកម្រិតទាប។ យើងក៏កំពុងមានមហិច្ឆតាដើម្បីប្រែក្លាយប្រទេសកម្ពុជារបស់យើង ពីប្រទេសដែលមានប្រាក់ចំណូលមធ្យមកម្រិតទាប អោយទៅជាប្រទេសដែលមានចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់នៅឆ្នាំ ២០៣០ និងទៅជាប្រទេសដែលមានចំណូលខ្ពស់នៅឆ្នាំ ២០៥០។
ខ្ញុំយល់ឃើញថា ពេលវេលាដែលយើងបានឆ្លងផុតកន្លងទៅ គឺជាពេលវេលាដែលលំបាកណាស់ តែយើងអាចសម្រេចបាននូវជោគជ័យបែបនេះ ក្នុងស្ថានភាពដែលយើងដកពិសោធន៍អំពីជោគជ័យដែលយើងមានរួចមកហើយ។ ការសម្រេចឈានទៅរកប្រទេសដែលមានឋានៈជាប្រទេសដែលមានប្រាក់ចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់ គឺយើងមានលទ្ធភាពនឹងអាចសម្រេចនូវមហិច្ឆតានេះបាន។ ហើយនេះ គឺជាការជាក់ស្ដែងមួយនៅក្នុងអ្វីដែលយើងបានជួបប្រទះក្នុងរយៈពេលកន្លងទៅ។ ខ្ញុំគិតថា យើងបានរួមគ្នាធ្វើការច្រើនណាស់ មិនត្រូវអោយអ្វីដែលយើងបាន និងកំពុងមានកា្ដប់ក្នុងដៃនេះ របូតផុតចេញពីដៃរបស់យើងនោះទេ។
ខួបលើកទី ២៦ នៃកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស
ថ្ងៃនេះ ប្រជាជនកម្ពុជានៅទូទាំងប្រទេស សុទ្ធតែបាននៅចងចាំអំពីខួបលើកទី ២៦ នៃការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស។ ហើយថ្ងៃនេះ ក៏ជាថ្ងៃដែលរាជរដ្ឋាភិបាលអនុញ្ញាតអោយមន្រ្តីរាជការ កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ ក៏ដូចជាប្រជាពលរដ្ឋបានឈប់សម្រាកមួយថ្ងៃ សម្រាប់អបអរសាទរនូវខួបអនុស្សាវរីយ៍លើកទី ២៦ នៃថ្ងៃចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស។ ក៏ប៉ុន្តែក្នុងឋានៈជាអ្នកដែលបានចូលរួមបង្កើត មិនមែនចូលរួមទេ គឺជាស្ថាបនិក និងជាអ្នកដើរតួគន្លឹះមួយក្នុងចំណោមគន្លឹះពីរ នៃកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស យើងស្គាល់ហើយ មិនមែនស្គាល់ត្រឹមតែកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស ដែលវាបានកើតជារូបរាងនោះទេ យើងបានស្គាល់តាំងពីចំណុចនៃការចាប់ផ្ដើមនាទីដំបូង នៃបញ្ហារបស់កម្ពុជា។
សង្ឃឹមថា អ្នកដែលបកស្រាយកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសទាំងទទឹងទិសទាំងឡាយ រាប់ទាំងមិនដែលឃើញកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសយ៉ាងណាផងនោះ ក៏គួរតែត្រូវយល់ខ្លឹមសារអោយបានច្បាស់អំពីកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស ផ្ដើមចេញពីថ្ងៃទី ២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៨៧ ក្នុងពេលដែលជំនួប ដែលហៅថា ជំនួប សីហនុ-ហ៊ុន សែន ហ្វែរអង់តាដឺន័រ នោះហើយគឺជាការចាប់ផ្ដើមជំហានដំបូង ដើម្បីឈានឆ្ពោះទៅរកការចរចានៃបណ្ដាភាគី ដែលមានការពាក់ព័ន្ធ រវាងទៅដល់មានការចូលពាក់ព័ន្ធរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ដើម្បីសម្រេចបាននូវកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស។ ចំណុចនេះ គឺជាចំណុចដែលយើងចងចាំ។
ខ្ញុំនៅចាំបានថា ពេលនោះ ថ្ងៃនេះ ២៦ ឆ្នាំមុន នៅឯក្បែរទីកន្លែងនៃការចុះហត្ថលេខា គឺឆ្លងតែមួយផ្លូវទេ ដល់សណ្ឋាគារដែលខ្ញុំស្នាក់នៅ។ គេរៀបចំអោយនៅក្បែរកន្លែងដែលត្រូវចុះហត្ថលេខានោះតែម្ដង។ នៅប្រទេសបារាំង ជាមួយនឹងយើង គឺមានការខុសគ្នា ៦ ម៉ោង ដូច្នេះយើងមិនទាន់មានលទ្ធភាពដើម្បីនឹងនិយាយថា ដល់ម៉ោងនោះទេ នៅខ្វះប៉ុន្មានម៉ោងទៀតឯណោះ ព្រោះកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសចុះហត្ថលេខានៅពេលរសៀល មិនមែនពេលព្រឹកទេ។
មនុស្សមួយចំនួនដែលមិនស្គាល់រឿងកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស (ដូចជាធ្វើ)ចេះដឹងច្រើនពេកទេដឹង? ចេះដឹងលើសការពិត។ ប៉ុន្តែសុំអោយត្រឹមថា ស្គាល់កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស ហើយនិងគោរពកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសទៅបានហើយ។ … យើងកំពុងគោរពកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសហើយតើ ព្រោះកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសនេះ វាបានរលាយធាតុរបស់វាទៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជារួចស្រេចទៅហើយ។ ប្រសិនបើយកកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស យកមកគោរព សួរថា តើការកាត់ទោស ខៀវ សំផន, នួន ជា សមស្រប ឬអត់? នេះ(សូម)អ្នកឆ្លើយតបជាមួយនឹងខ្ញុំលើបញ្ហានេះ។ កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសមិនបានតម្រូវអោយមានការកាត់ទោស ខៀវ សំផន, នួន ជា ឬកាត់ទោសខ្មែរក្រហមទេ។
រឿងនេះ ឯកឧត្តម អៀង ម៉ាលី គឺជាហត្ថលេខីមួយក្នុងចំណោមហត្ថលេខីនៃកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស។ សួរថា បើអ្នកឯងនិយាយពីរឿងគោរពកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស ដោយយកកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសមកទាំងស្រុង តើកាលដែលយើងរំលាយអង្គការចាត់តាំងនយោបាយ និងយោធាខ្មែរក្រហម ត្រឹមត្រូវ ឬអត់? ហើយបើសិនជាយកកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសមកដាក់អនុវត្តទាំងស្រុង សួរថា តើការកាត់ទោសខ្មែរក្រហម ត្រឹមត្រូវ ឬអត់? នេះជាចំណុចបញ្ហាដែលសុំចោទសួរទៅពួកអ្នកឯង ដែលនិយាយអំពីបញ្ហាថា យើងបាន និងកំពុងរំលោភកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស។
ដោយសារតែគេមិនគោរពកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសហ្នឹងហើយ បានជាអង្គការចាត់តាំងនយោបាយ និងយោធារបស់ខ្មែរក្រហមត្រូវបានរំលាយ។ ដោយសារតែគេមិនបានគោរពកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសនោះហើយ បានជាមានគណបក្សនយោបាយមួយនឹងអាចត្រូវរំលាយនៅពេលខាងមុខ។ នេះគឺជារឿងពិត ហើយត្រូវកាត់ទោសអ្នកដែលក្បត់កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស ដែលកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសនេះ វាបានរលាយធាតុរបស់វាចូលទៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជារួចស្រេចទៅហើយ។
ដូច្នេះ របស់ដែលហៅថា អំពាវនាវអោយបណ្ដាប្រទេសហត្ថលេខីនៃកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស ភាគីនៃហត្ថលេខីកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស ប្រជុំឡើងវិញ វាហួសសម័យ ហើយវាធ្វើមិនកើតផង។ វាត្រូវតែបង្កើតភាគីកម្ពុជា ៤ ភាគីឡើងវិញ ទើបវាត្រឹមត្រូវ។ ឥឡូវភាគីកម្ពុជា មានតែមួយទេ គឺរាជរដ្ឋាភិបាលស្របច្បាប់នៅទីនេះ តំណាងដោយព្រះមហាក្សត្រ ដែលព្រះអង្គគង់ប្រថាប់ជាព្រះប្រមុខរដ្ឋរបស់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។
ប្រវត្តិនៃកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស
ខ្ញុំសុំនិយាយបន្តិចទៅលើបញ្ហាកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស។ ទម្រាំសម្រេចបាននៅលើកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស មិនមែនជាបញ្ហាធម្មតាពេកទេ។ មានពេលខ្លះ ការចរចាបានចាប់ផ្ដើមតាំងពីម៉ោង ៩ ព្រឹក រហូតទៅដល់បញ្ចប់នៅម៉ោង ៣ ភ្លឺ។ រឿងនេះ ឯកឧត្តម អៀង ម៉ាលី នៅចាំ នៅទីក្រុងហ្សាកាតា គេហៅថា IMC។ ក្រោយពីកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសបានបើកការប្រជុំ ហើយមិនទទួលផល រយៈពេលមួយខែនៅក្នុងឆាំ្ន ១៩៨៩ ពេលនោះ អត់ទទួលបានលទ្ធផលទេ។ ដូច្នេះ សហប្រធាននៃកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស ដោយមានឥណ្ឌូនេស៊ី និងបារាំង បានធ្វើការប្រជុំក្រៅផ្លូវការមួយនៅឯហ្សាកាតា។ កុំភ្លេចអំពីការប្រជុំនៅហ្សាកាតា មានការប្រជុំ ដែលហៅថា ការប្រជុំក្រៅផ្លូវការហ្សាកាតាទី ១ ទី ២។ យើងប្រជុំនៅ បូហ្គោ ឯណោះទេ ប៉ុន្តែដល់គេហៅ ហ្សា កាតា Informal Meeting … ប្រជុំលើកទី ១ ប្រជុំនៅ បូហ្គោ និងប្រជុំលើកទី ២ ប្រជុំនៅហ្សាកាតា។
ប៉ុន្តែមានការប្រជុំ ២ ទៀត ក្រៅពីការប្រជុំហ្សាកាតាទី ១ និងទី ២ នៅមានការប្រជុំ ២ ទៀត។ ការប្រជុំទី ១ ប្រជុំពីម៉ោង ៩ ព្រឹក រហូតទៅដល់ម៉ោង ៣ ភ្លឺ នេះឯង ដែលហៅថា IMC។ យើងប្រជុំអាហ្នឹង ក៏អត់ចេញរួចដែរ តម្រូវអោយខ្ញុំប្រជុំកាសែត ប្រមាណជាម៉ោង ៣ កន្លះទាបភ្លឺ …។ ឯប្រជុំលើកចុងក្រោយ គឺការប្រជុំដើម្បីរៀបចំនូវបញ្ជីឈ្មោះសម្រាប់សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាជាតិជាន់ខ្ពស់ ១២ រូប។ ពេលនោះ ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្ដេចព្រះនរោត្តម សីហនុ គ្មានព្រះនាមជាសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាជាន់ខ្ពស់ទេ។ ដោយបញ្ហានេះហើយ ពេលក្រោយតម្រូវអោយសម្ដេច ចៅ សែនកុសល ចាកចេញ ហើយជំនួសវិញដោយសម្ដេចព្រះនរោត្តម សីហនុ ដោយសារព្រះអង្គមិនបានយាងទៅកាន់ទីកន្លែងនៃការប្រជុំទេ។
SNC បានចាប់ផ្ដើមមានកំណើត ហើយ SNC នេះទៀតសោទ សុំកុំភ្លេច វាជាគំនិតផ្ដួចផ្ដើមរបស់ខ្ញុំ វាជាគំនិតផ្ដួចផ្ដើមរបស់អតីតរដ្ឋកម្ពុជា។ គ្រាន់តែវាជាការដូចឈ្មោះតែប៉ុណ្ណោះ។ ពេលមុន យើងស្នើអោយបង្កើតក្រុមប្រឹក្សាបង្រួបបង្រួមជាតិជាន់ខ្ពស់ តំាងពីនៅបូហ្គូ។ យើងបានស្នើតំាងពីហ្វ្រែអង់តាដឺន័រ ក៏ប៉ុន្តែត្រីភាគីត្រូវបានបដិសេធរហូត។ ក្រោយមកខ្ញុំ និងសម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុ នៅទីក្រុងបាងកក ហើយដោយមានការជួយឧបត្ថម្ភពីសំណាក់ឧត្តមសេនីយ៍ ឆាវ៉ាលីត (យុងឆែយុទ្ធ) ដែលពេលនោះគឺ ជាអគ្គបញ្ជាការកងទ័ពរបស់ថៃ ក៏បានចុះហត្ថលេខាជាមួយសម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុ នៅឯទីក្រុងបាងកក ដើមឆ្នំា ១៩៩០។ (មាន)យុទ្ធនាការយោធានៅក្នុងប្រទេសបានធ្វើយ៉ាងស្រួចស្រាវ តាមរយៈបញ្ជារបស់ឯកឧត្តមនាយឧត្តមសេនីយ៍ ប៉ុល សារឿន ដែលនៅពេលនោះ វ៉ៃយកស្វាយចេក ហើយឈានឡើងទៅរកថ្មពួក …។
ការប្រជុំយើងក៏បានប្រើឈ្មោះក្រុមប្រឹក្សាជាតិជាន់ខ្ពស់ ដែលពេលនោះចុះហត្ថលេខារវាងខ្ញុំ និងសម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុ តែប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែវាមិនគ្រប់គ្រាន់ទេ។ យើងត្រូវដំណើរឆ្ពោះទៅកាន់ប្រទេសជប៉ុន ទីក្រុងតូក្យូ មានការប្រជុំ។ រឿងនេះខ្ញុំគួរតែនិយាយបន្តិច ដើម្បីប្រាប់ទៅអ្នកដែលមិនដឹងរឿង ហើយតំាងខ្លួនក្លាយទៅជាអ្នក ហាក់ដូចជាអ្នកដែលជាអ្នកនិពន្ធផង សំដែងផង ជាអ្នកដឹងនំារឿងផង។ ខ្ញុំគ្រាន់តែប្រាប់ថា SNC បានចាប់ផ្តើមគំនិតផ្តួចផ្តើមពី ហ៊ុន សែន បន្ទាប់ទៅក៏មានការព្រមព្រៀង និងចុះហត្ថលេខារវាងព្រះករុណាសម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុ ជាមួយនឹងហ៊ុន សែន នៅទីក្រុងបាងកក បន្ទាប់ទៅទៀតរឿងនេះ បាននំាទៅដល់តូក្យូ ប្រទេសជប៉ុន ពេលនោះអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី តូស៊ីគី ខៃហ្វូ និងរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស (តារ៉ូ) ណាកាយ៉ាម៉ា …។
រឿងដែលគួរអោយចង់សើចវានៅកន្លែងនេះ។ វាមិនមែនដូចសព្វថ្ងៃទេ។ រឿងជម្លោះរបស់កម្ពុជាគួរអោយខ្មាសអៀន ដែលយើងត្រូវជៀសវាងកុំអោយមានជម្លោះខ្មែរតទៅទៀត។ ពិធីជប់លៀងមួយ កើតនៅតែមួយកន្លែងទេ ប៉ុន្តែមានតុពីរដាច់ដោយឡែកពីគ្នា។ រឿងនេះគួរអោយចង់សើចខ្លំាងណាស់។ តុមួយសំរាប់ត្រីភាគីអង្គុយមានសម្តេចព្រះបិតា ជាប្រធានរដ្ឋាភិបាលចម្រុះត្រីភាគី សម្តេច សឺន សាន ជានាយករដ្ឋមន្ត្រី នៃរដ្ឋាភិបាលចម្រុះត្រីភាគី និងលោក ខៀវ សំផន ជាអនុប្រធានាធិបតី និងជារដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស នៃរាជរដ្ឋាភិបាលចម្រុះត្រីភាគី អង្គុយនៅតុម្ខាង។ ឯតុម្ខាងទៀតគឺ ដឹកនំាដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន តែមួយគណៈប្រតិភូទេ។ អញ្ចឹងទេ ពេលនោះម្ចាស់ផ្ទះធ្វើយ៉ាងម៉េច …។
… ក្នុងបន្ទប់តែមួយ ប៉ុន្តែបែងចែកជាមីនុយ ៦ មុខ លោក ណាកាយ៉ាម៉ា រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស គាត់អង្គុយតុជាមួយសម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុ និង(អនុរដ្ឋមន្ត្រី) អង្គុយតុជាមួយ ហ៊ុន សែន។ អស់ម្ហូបបីមុខ ត្រូវដូរតុ លោក ណាកាយ៉ាម៉ា មកអង្គុយជាមួយ ហ៊ុន សែន រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស ហើយអនុរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសត្រូវទៅអង្គុយតុជាមួយសម្តេចព្រះ នរោត្តម សីហនុ នេះគឺជារឿងដែលគួរអោយខ្មាសអៀនខ្លំាងណាស់។ ខ្មែរមួយអង្គុយតុជាមួយគ្នាមិនបាន។ ពិបាកជាងគេគឺ ខៀវ សំផន ខ្មែរក្រហម គឺអត់ព្រមចាប់ដៃជាមួយអ្នកនៅទីក្រុងភ្នំពេញទេ។ លូកដៃទៅ … ដកដៃចេញតែម្តង។ សូម្បីតែនៅស្រុកបារំាងអ្នកការទូតដទៃគេឃើញ … គ្រាន់តែថា រដ្ឋកម្ពុជាអានោះដកដៃចេញតែម្តង។ ទៅសួរ ខៀវ សំផន នៅក្នុងមន្ទីរឃុំឃំាង(ពី)ឥរិយាបទបែបនេះ។ បន្ទាប់ទៅ រឿងវាអញ្ចេះ ព្រលឹមឡើង ចាប់ផ្តើមប្រជុំ នាយករដ្ឋមន្ត្រី ខៃហ្វូ ចូលរួម ពេលនោះអង្គុយម្ខាងគឺ ក្បាលតុ ម្ខាងសម្តេចឪយើង សម្តេច សឺន សាន ខៀវ សំផន ហើយគណៈប្រតិភូតអញ្ចឹងទៅ។ ឯម្ខាងទៀតខ្ញុំ អង្គុយក្បាលតុ ហើយខៃហ្វូអង្គុយ … ស្រាប់តែខ្មែរក្រហមងឿកបណ្តោយ។ អត់ព្រមចរចា។ មិនត្រូវគ្នាបែកផ្លូវគ្នាបាត់។
ដល់បែកផ្លូវគ្នា ជប៉ុនខ្លាចបរាជ័យ ក៏អញ្ជើញឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងរដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិលោក ឆាវ៉ាលីត ពេលនឹងគាត់ក្លាយជារដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិរបស់ថៃហើយ ទៅជួយនៅឯតូក្យូតែម្តង។ ខៀវ សំផន ពហិកាមិនចុះហត្ថលេខានោះទេ។ អញ្ចឹងទេ អនុរដ្ឋមន្ត្រី(ការបរទេសជប៉ុន) និងជាម្ចាស់ផ្ទះ និងលោក ឆាវ៉ាលីត បានជួបខ្ញុំនៅឯសណ្ឋាគារ ញូអូតានី ដែលជាសណ្ឋាគារខ្ញុំទើបតែបានទៅ(ជាថ្មី) កាលពីខែ ៨ កន្លងទៅ ក្នុងពេលដែលខ្ញុំទស្សនកិច្ចផ្លូវការនៅជប៉ុននេះ។ គាត់ថា វាមិនឡូហ្ស៊ិចទេ ក៏ប៉ុន្តែខ្ញុំសូមស្នើអោយឯកឧត្តម ហ៊ុន សែន លេបអាមិនឡូហ្ស៊ិចហ្នឹងទៅ។ ខ្ញុំថាបានដើម្បីសេចក្តីត្រូវការ ដើម្បីប្រទេសជាតិ ហើយក៏ដើម្បីជោគជ័យរួមរបស់យើង ខ្ញុំសុខចិត្តចុះហត្ថលេខា ដោយមិនចំាបាច់មានភាគីខ្មែរក្រហមទេ។ អញ្ចឹងទេ បានជាមើលរូបភាពឡើងវិញ នៅពេលដែលយើងចុះហត្ថលេខាបង្កើត SNC នៅឯតូក្យូ គឺពេលនោះ មានវត្តមានតែសម្តេច នរោត្តម សីហនុ ឡាយព្រះហស្តលេខាម្ខាង ខ្ញុំចុះហត្ថលេខាម្ខាង ហើយអ្នកដែលឈរពីក្រោយមានឯកឧត្តម សឺន សាន អៀង មូលី នេះ។ ហើយខាងខ្ញុំវាអត់អីទេ អត់បញ្ហាទេ មានតែមួយភាគី។ អញ្ចឹងរូបមន្ត ៦ + ៦ ឬ ៦ + ២ + ២ + ២ គឺបានកើតនៅពីពេលនោះ។
សូមផ្តាំទៅអ្នកដែលថា អ្នកដែលគេហៅថា ចេះដឹងខាងផ្នែកប្រវត្តិនៃកិច្ចព្រមព្រៀងប៉ារីស ផ្តំាផង អា ៦ + ៦ ឬ ៦ + ២ + ២ + ២ វាកើតចេញពីតូក្យូ។ រួចហើយដល់មករៀបបញ្ជីឈ្មោះ វាមករៀបនៅឯហ្សាកាតា អញ្ចឹងអោយដឹងប្រវត្តិ។ នេះហើយជាភាគីមួយ នៃភាគីដែលចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងប៉ារីស ដែលមានមនុស្ស ១២ នាក់ សម្រាប់ភាគីកម្ពុជា។ … រឿងរ៉ាវវាមិនងាយស្រួលទេ។ … បើកការដ្ឋានស្ពាន ម៉េចមកនិយាយរឿងកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស។ ចុះបើមកចំថ្ងៃនេះហើយមិនអោយនិយាយ។ ដោយសារតែអានោះហើយដែលវាបានរួមចំណែករុញយើងអោយមកធ្វើស្ពានហ្នឹងណា។ … ថ្ងៃហ្នឹងមានអ្នកគេឡើងថ្លែងហើយ … ប៉ុន្តែអ្នកដែលធ្វើពិតប្រាកដវានៅនេះ។ វានៅរស់នៅឡើយ។ បើទោះបីជាព្រះបរមរតនកោដ្ឋសោយទីវង្គតទៅហើយក្តី ក៏ប៉ុន្តែអ្នកដែលចូលរួមធ្វើស្ថាបនិកលើរឿងនេះ នៅសល់មួយដែរ។ មិនងាយងាប់ទេមនុស្សនេះ។ ខ្ញុំប្រកាសហើយ កាន់តំណែងយ៉ាងតិច ១០ ឆ្នំាទៀត។
… ដើម្បីសម្រេចបាននូវកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសនេះ ខ្ញុំនៅចំាថា ទិដ្ឋភាពយោធា និងទិដ្ឋភាពមួយចំនួនផ្សេងទៀត ក៏ជារឿងស្មុគ្រស្មាញ។ មានការដោះដូរគ្នា។ រឿងដំបូង SNC បង្កើតដំបូងដោយគ្មានសម្តេច នរោត្តម សីហនុ ទេ អោយសារតែព្រះអង្គមិនបានយាងទៅទីក្រុងហ្សាកាតា ដោយមានមូលហេតុព្រះរាជសុខភាព អញ្ចឹងត្រូវជំនួសដោយសម្តេច ចៅ សែនកុសល អង្គប្រជុំទីមួយត្រូវធ្វើនៅស្ថានទូតខ្មែរ នៅទីក្រុងបាងកក ដោយពេលនោះ សម្តេច ចៅ សែនកុសល ជាប្រធានអង្គប្រជុំ។ ក្នុងឋានៈជាព្រឹទ្ធបុរស សម្តេច ចៅ សែនកុសល គាត់ឡើងថាម៉េច? សូមគោរពអង្គប្រជុំ យើងប្រជុំ SNC ពេលនេះ គឺមានរបៀបវារៈជ្រើសរើសសម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុ ជាមនុស្សទី ១៣ ធ្វើជាប្រធាន SNC ទំាងអស់។ ខ្ញុំថា អូ! ប្រធានអតីតរដ្ឋសភាអញ ធុនហ្នឹងសោះ។ ចាប់ផ្តើមស្គាល់ហើយតើ។ បាន(ខ្ញុំ)ថា ឈប់ៗប្រធាន។ កិច្ចការរបស់យើងអត់មានប៉ុណ្ណឹងទេ ខ្ញុំសូមស្នើបញ្ចូលទៅក្នុងរបៀបវារៈនូវពីរចំណុច ទី១ ៖ SNC របស់យើងត្រូវបង្កើតនៅគណៈប្រតិភូមួយចូលទៅកាន់កាប់អាសនៈនៅអង្គការសហប្រជាជាតិ ឯ ទី២៖ គឺយើងត្រូវពិភាក្សាពីការឈប់បាញ់នៅនឹងកន្លែង ហើយនឹងឈប់ទទួលជំនួយយោធាបរទេស។ ខ្ញុំសង្ឃឹមថា ឯកឧត្តម អៀង មូលី មានការកត់ត្រាទុកហើយ។ ឯចំពោះរឿងជ្រើសរើសមនុស្សទី ១៣ មកធ្វើជាប្រធានខ្ញុំអត់ឯកភាពទេ ព្រោះមានកថាខណ្ឌមួយ នៅក្នុងពេលដែលបង្កើត SNC ដាក់ថា ក្នុងករណីចំាបាច់ សមាជិក SNC អាចជ្រើសរើសមនុស្សទី ១៣ ធ្វើជាប្រធានបាន អញ្ចឹងទេ ត្រីភាគីច្បាមយកចំណុចហ្នឹងទាមទារយកមនុស្សធ្វើជាប្រធាន ប៉ុន្តែខ្ញុំមិនអោយ។
… ដល់ក្រោយមកមានការប្រជុំទៀត នៅឯហ្សាកាតា។ ខ្ញុំ និងសម្តេចឪក៏បានជួបគ្នាដោយស្ងាត់បំផុត ដែលខ្ញុំសូមបញ្ជាក់លើកន្លែងនេះ អោយបានច្បាស់។ មានការជួបគ្នា ពេលនឹងខ្ញុំគិតថា មានការរៀបចំយ៉ាងច្បាស់មួយតំាងពីទីក្រុងបាងកក ទៅហ្សាកាតា។ គេធ្វើយ៉ាងម៉េចអោយសម្តេចឪ គណៈប្រតិភូរបស់ ខៀវ សំផន និងគណៈប្រតិភូរបស់ខ្ញុំជិះកាប៉ាល់ហោះទៅជាមួយគ្នាអោយបាន។ ជាពិសេសរឿងធំជាងគេ គឺធ្វើម៉េចអោយខ្ញុំ ជាមួយនឹងសម្តេចឪបានជួបគ្នានៅលើយន្តហោះតែម្តង។ វាមិនខ្វះជើងយន្តហោះទេ ក៏ប៉ុន្តែរឿងអីបានជាគេរៀបចំយ៉ាងដូច្នេះ។ មុនពេលដែលយន្តហោះចុះនៅសំាងហ្គាពួរ លោកជំទាវ ណានូ បានមកជួបខ្ញុំថា ឯកឧត្តមៗ ព្រះករុណា សូមអញ្ជើញឯកឧត្តមបាយ(ពិសារបាយ)។ ខ្ញុំក៏បានប្រាប់ទៅបង ណានូ ព្រោះអង្គុយមុខ អង្គុយក្រោយ … ថា សូមអរគុណព្រះករុណា និងអ្នកម្នាង កាលពេលនោះគឺ ហ្លូងម៉ែនៅជាអ្នកម្នាង ទូលព្រះបង្គំចំាខ្ញុំទៅដល់ហ្សាកាតា។ តើម្ចាស់ផ្ទះគេរៀបចំយ៉ាងម៉េច។ យន្តហោះចុះនៅសំាងហ្គាពួរ ខ្ញុំក៏បានសូមថ្វាយបង្គំសម្តេចឪ និងសម្តេចម៉ែ នៅឯពេលសំចតនៅសំាងហ្គាពួរ … ទៅដល់អូតែលស្រាប់តែខាងបារំាងបានមកនិយាយ(នឹង)យើង (ទាំង)យើងមិនទាន់រៀបចំខ្លួនផង ថា ដូចជាមានការហូបបាយជាន់ខ្ពស់មួយ។ ទៅជាអញ្ចេះទៅ។ ដល់អញ្ចឹងខ្ញុំថា ឥឡូវកំពុងតែរៀបចំ ពេលនឹងយើងទៅដល់ យើងជប់លៀងសិន រវាងភាគីខ្មែរ ប៉ុន្តែសម្តេចឪ មិនបានយាងចូលទេ នៅក្នុងជប់លៀងនេះ។
ដល់ស្អែកឡើងខ្ញុំបានទៅគាល់ព្រះករុណា នៅឯសណ្ឋាគារ ពេលនោះព្រះករុណាព្រះអង្គបានចាប់ផ្តើមថា ខ្មែរក្រហមបោក(លោក) ថាអោយតែកងទ័ពយួនដកចេញ រដ្ឋាភិបាល ហ៊ុន សែន ប៉ើងដូចក្រដាស។ ប៉ុន្តែឥឡូវមិនត្រឹមតែឯកឧត្តម មិនប៉ើង តែឯកឧត្តមវ៉ៃយកដីជិតអស់ទៅហើយ។ អញ្ចឹងខ្ញុំសូមទៅនៅជាមួយឯកឧត្តមហើយៗ រក្សាទុកលោក ហេង សំរិន ជាប្រមុខរដ្ឋ លោក ជា ស៊ីម ជាប្រធានសភា ឯកឧត្តម ហ៊ុន សែន ជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ហើយរក្សាទុករដ្ឋធម្មនុញ្ញ ភ្លេងជាតិ ទង់ជាតិរបស់រដ្ឋកម្ពុជា។ ប៉ុន្តែខ្ញុំសូមស្នើបង្កើតគណៈប្រធានជាតិមួយនៅជាប់ហ្នឹង គណៈប្រធានជាតិនោះ គឺមានខ្ញុំជាប្រធាន ឯកឧត្តម ហ៊ុន សែន ជាអនុប្រធាន ហើយអាចថែមសមាជិកខ្លះដូចជា សម្តេច ជូ ឡុង ជាដើម។ ខ្ញុំយល់ព្រមភ្លាម។ អញ្ចឹងទេ ខ្ញុំក៏បានទូលសួរចំពោះព្រះករុណា ថា តើព្រះអង្គសព្វព្រះហឫទ័យគង់នៅចំការមន ឬគង់នៅព្រះរាជវំាង? ពេលនោះព្រះករុណាក៏បានឆ្លើយតបភ្លាមៗថា ឯកឧត្តម ខ្ញុំមិនមែនចង់ធ្វើស្តេចទេ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើឯកឧត្តមយល់ព្រមអនុញ្ញាតអោយខ្ញុំនៅព្រះបរមរាជវំាង គឺមហាប្រាសាទខេមរិន្ទ។
អញ្ចឹងទេ បានជាមានការជួសជុលវំាងមិនមែនមួយថ្ងៃពីរថ្ងៃ ពេលដែលកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស ធ្វើហើយតំាងពីខែ ៦ ព្រោះកាលដែលចរចាហ្នឹង ថ្ងៃ ០២ ខែ ០៦ សូមអោយយល់អំពីបញ្ហានេះ។ អញ្ចឹងការយល់ព្រមបែបនេះបានន័យថាព្រះករុណា បានបោះបង់ចោលត្រីភាគីហើយ លោកមិនអាចទ្រំានៅជាមួយខ្មែរក្រហមបានទៀតទេ។ ព្រះអង្គ និងរាជវង្សានុវង្ស ក៏ដូចជាខាងផ្នែកហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច មកនៅជាមួយរដ្ឋកម្ពុជា។ នេះនៅក្នុងថ្ងៃទី ០២ ខែ មិថុនា ឆ្នំា ១៩៩១។ ខ្ញុំ និងសម្តេចព្រះករុណាបិតាបានឯកភាពគ្នា ដើម្បីរក្សាសំងាត់នូវកិច្ចការងារមួយនេះ។ ក៏ប៉ុន្តែមកដល់ទីក្រុងបាងកក ស្រាប់តែរឿងនេះវាបានបែកធ្លាយទៅតែម្តង ជាលើកដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ នៃរាជរដ្ឋាភិបាលថៃ ដែលស្ទើរតែមួយគណៈរដ្ឋមន្ត្រីមកជួបខ្ញុំនៅសណ្ឋាគារ។ ខ្ញុំតែងតែទៅជួប អាណន់ បញ្ញារ៉ាជន ឬជួប ឆាទីឆៃ ឈុនហាវ៉ាន់ (កាលពី)មុនរដ្ឋប្រហារ។ ក្រោយមកជួប អាណន់ បញ្ញារ៉ាជន នៅទីកន្លែងរបស់វិមានរាជរដ្ឋាភិបាល ឬទីកន្លែងដែលគេកំណត់។ ប៉ុន្តែលើកនេះហាក់ដូចជា ពេលហ្នឹងមកដល់បាងកកឆ្លៀតសម្រាក … ព្រោះវាហត់នឿយ ស្រាប់តែគេមកដាស់ថាឥឡូវមានកិច្ចការបន្ទាន់ អាណន់ បញ្ញារ៉ាជន សុំជួប។
… ខ្ញុំបានក្រោកប្រញាប់ប្រញាល់ដើម្បីជួបនៅក្នុងម៉ោងប្រមាណជាបីកន្លះល្ងាច។ ស្រាប់តែមកមិនចេះតិច មកតាំងពីនាយករដ្ឋមន្រ្ដី រដ្ឋមន្រ្ដីការបរទេស … ដែលពេលនោះជារដ្ឋមន្រ្ដីទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្រ្ដី មកទាំងអគ្គបញ្ជាការកងទ័ព សុចិន្ដា ក្រាប្រាយូន មកទាំងរដ្ឋមន្រ្ដីមួយចំនួន។ ស្រាប់តែមកដល់សួរតែម្ដង សួរថាលឺព័ត៌មានថាសម្ដេចព្រះនរោត្តម សីហនុ យាងទៅនៅមួយឯកឧត្តម? … រឿងនេះបែកការណ៍ហើយ។ អញ្ចឹងទេខ្ញុំរុញទូកបណ្ដោយទឹកតែម្ដង។ ខ្ញុំថាឥឡូវ ព្រះអង្គមុខតែយាងហើយ ព្រោះព្រះអង្គក៏ត្រូវការវិលត្រលប់មករួមកសាងប្រទេស ព្រោះព្រះអង្គថា ឯកឧត្តម ហ៊ុន សែន ឯកឧត្តមក៏កសាងជាតិ ហើយខ្មែរក្រហមសន្យាថាវាយឲ្យឯកឧត្ដមប៉ើងដូចក្រដាស។ ឥឡូវវាមិនប៉ើង។ កាលហ្នឹងយើងក៏កំពុងវាយឡើងប៉ៃលិន កំពុងតែរត់ព្រាតចេញពីប៉ៃលិនដែរ។ ពេលហ្នឹង (អ៊ី) ឈាន រត់ហើយ ហើយកាសែតចុះផ្សាយច្រើនណាស់។
… រឿងនេះជាសម្ពាធធំណាស់លើខ្មែរក្រហម ក៏ដូចជាភាគីពាក់ព័ន្ធដែលរារាំងសម្ដេចព្រះនរោត្ដម សីហនុ។ អញ្ចឹងទេ បានជាមានការផ្លាស់ជំនួសភ្លាម ដកសម្ដេច ចៅសែន កុសល ចេញ ដាក់សម្ដេចព្រះនរោត្ដម សីហនុ មក។ ពេលនោះក៏ចាប់ផ្ដើមចរចាភ្លាមនៅឯប៉ាតាយ៉ា ប៉ុន្តែមុនទៅប៉ាតាយ៉ាមានរឿងដ៏ល្អមួយ។ ពេលដែលខ្ញុំទៅដល់បាងកក សម្ដេចឪ និងសម្ដេចម៉ែ បានប្រទានឲ្យខ្ញុំនូវភោជនាហារថ្ងៃត្រង់មួយជាមួយនឹងប្រពន្ធខ្ញុំ។ ពេលនោះខ្ញុំបានទូលព្រះករុណា ខ្ញុំថាព្រះអង្គ ការប្រជុំយើងហ្នឹងឥតប្រយោជន៍ ប្រសិនបើបទឈប់បាញ់មួយមិនអាចរកឃើញ។ ទេឯកឧត្ដម! យើងត្រូវតែឈប់បាញ់គ្នា។ ពេលហ្នឹងប្រើពាក្យថាឈប់បាញ់នៅហ្នឹងកន្លែង។ ពេលហ្នឹង ខ្ញុំក៏ចោទសួរទៅព្រះករុណា ខ្ញុំថាចុះបើសិន ខៀវ សំផន ខ្មែរក្រហមមិនព្រម តើធ្វើយ៉ាងម៉េច? អត់ទេឯកឧត្ដមសង្កត់យកតែម្ដងពេលនេះ។ ខ្ញុំហាក់ដូចជាមានជំនឿទៅលើឥរិយាបថដាច់ខាតរបស់ព្រះអង្គនៅពេលនេះ។
បន្ទាប់ទៅគណៈប្រតិភូ SNC ទាំងពីរភាគី ភាគីធំពីរ និងភាគីបីទៀត គឺភាគីធំមួយប៉ុន្តែក្នុងហ្នឹងមានបី ព្រោះខ្ញុំអត់ទទួលចតុភាគីទេ ខ្ញុំទទួលស្គាល់តែទ្វេភាគីទេ។ ត្រង់ហ្នឹងមានប៉ុន្មានភាគីខ្ញុំអត់ខ្វល់ទេ ខ្ញុំទទួលស្គាល់តែមួយភាគីទេ បានជាប្រើពាក្យថា ៦+៦ ឬ ៦+២+២+២ ព្រោះខ្ញុំទទួលស្គាល់តែពីរភាគី ខ្ញុំអត់ទទួលស្គាល់ចតុភាគីទេ ព្រោះរដ្ឋាភិបាលតែមួយមកចែកគ្នាម៉េច។ ឥឡូវខ្ញុំសុំបើករង្វង់ក្រចកហើយខ្ញុំនិយាយកិច្ចព្រមព្រៀងប៉ារីសតែម្ដង ដើម្បីធ្វើបឋកថាចេញពីទីនេះ ព្រោះអាហ្នឹងវាជាប្រដាប់ប្រដាបង្កើតស្ពានដែរ ហើយតួអង្គដែលនៅចាំរឿងរ៉ាវវានៅទីនេះ។ ពេលហ្នឹងយើងបាននាំគ្នាំទៅជួបជាមួយនឹង អាណន់ បញ្ញារ៉ាជន នៅទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្រ្ដីថៃ ទៅដល់ព្រះករុណាព្រះបិតា ព្រះអង្គបានប្រាប់ទៅ អាណន់ បញ្ញារ៉ាជន និងគណៈភាគីថៃថា ភាគីខ្មែរស្រុះស្រួលឈប់បាញ់គ្នា។ ខាងមិត្តថៃក៏បានប្រសិទ្ធពរ ហើយថាសុំទៅប្រជុំនៅប៉ាតាយ៉ាហ្នឹងឲ្យបានជោគជ័យ។ … ប៉ុន្តែ រឿងដែលចេញមកក្រៅនេះ ព្រះករុណាឆ្លាតមហាឆ្លាត សូមថ្វាយការគោរព ខ្ញុំនៅតែនឹកចាំថាព្រះរាជបញ្ញាញាណយើងស៊ូមិនបានទេ។ ពេលហ្នឹងអ្នកកាសែតបានសួរព្រះករុណាថា តើខ្មែរក្រហមព្រមឈប់បាញ់ឬអត់? ពេលនោះព្រះករុណាអត់ឆ្លើយទេ រុញ ខៀវ សំផន ឲ្យឆ្លើយ។ ប្រហែលជានៅមានរូបភាពនៅឡើយទេ។ ខ្មែរក្រហមចេញឆ្លើយម្ដង ព្រះអង្គអត់ចេញឆ្លើយជួសខ្មែរក្រហមរុញខ្មែរក្រហមឲ្យឆ្លើយតែម្ដង។ អញ្ចឹងទេ ខៀវ សំផន ថាគោរពតាមព្រះរាជតម្រិះរបស់ព្រះករុណា។ ចប់។ …
រូមមន្តប្រធាន SNC
ខ្ញុំសុំយកឱកាសហ្នឹងបញ្ចេញរឿង ថាប្រធាន SNC មិនទាន់មានទេ។ ពេលដែលប្រជុំនៅប៉ាតាយ៉ាព្រះករុណាបិតាគឺគ្រាន់តែជាព្រះប្រធាននៃអង្គប្រជុំ SNC តែប៉ុណ្ណោះ។ SNC អត់មានប្រធានទេ។ ប៉ុន្តែព្រះប្រធាន SNC បានទៅកើតនៅប៉េកាំងឯណោះ ដោយមានការព្រមព្រៀងជាសម្ងាត់រវាង សីហនុ-ហ៊ុន សែន។ រឿងចរចាក្រោមតុទើបវាជោគជ័យពេលខ្លះ ហើយចាំយកមកដាក់លើតុនៅពេលក្រោយ ពេលហ្នឹងយើងបានគិតគូរហ្មត់ចត់។ កាលពីពេលមុននោះ យើងបានស្នើបង្កើតក្រុមប្រឹក្សាបង្រួបបង្រួមជាតិមួយ ហើយប្រគល់ថ្វាយព្រះសម្ដេចនរោត្តម សីហនុ ជាព្រះប្រធាន និងមានអនុប្រធានបីផ្សេងទៀត។ សំដៅថាចង់ឲ្យ សឺន សាន ជាអនុប្រធានមួយ ខៀវ សំផន អនុប្រធានមួយ ហើយខ្ញុំក៏ជាអនុប្រធានមួយ។ ហ្នឹងកាលពីឆ្នាំ ១៩៨៨ ប៉ុន្តែទៅដល់ពេលដែលកងទ័ពវៀតណាមដកចេញពីកម្ពុជា ហើយភាគីរដ្ឋកម្ពុជារឹងដៃរឹងជើងហើយនោះ បានសេចក្ដីថាទំនិញនេះវាឡើងថ្លៃខ្លាំងណាស់ មិនឲ្យប្រធានលេងៗទេ។
ពេលហ្នឹង ខ្ញុំក៏បានសូមចូលគាល់ព្រះករុណាមុនការប្រជុំពេលល្ងាចចាប់ផ្ដើម។ ពេលប្រជុំព្រឹករួចហើយនាំគ្នាសម្រាកតែខ្ញុំសូមគាល់ព្រះករុណាមុនពេលប្រជុំ។ ពេលហ្នឹង ព្រះករុណាមកដល់កន្លែងអង្គប្រជុំនៅ(សណ្ឋាគាររដ្ឋ) ដៀវយូថែ នៅប៉េកាំង។ ព្រះករុណាបិតា ព្រះអង្គបានប្រាប់ទៅអ្នកដទៃថា ខ្ញុំជួបឯកឧត្តម ហ៊ុន សែន បន្ដិច ព្រោះឯកឧត្តម ហ៊ុន សែន និងភរិយា ក្លាយទៅជាភ្ញៀវរបស់ខ្ញុំទៅទស្សនកិច្ចនៅកូរ៉េខាងជើង។ ពេលហ្នឹងប្រាប់គេប្រាប់ឯងថាដូច្នេះ ចូលទៅដល់ខាងក្នុង ព្រះករុណាព្រះអង្គបានសួរថាមានការអ្វីឯកឧត្តម? ខ្ញុំក៏បានទូលព្រះករុណាថា SNC របស់យើងអត់មានប្រធានទេព្រះអង្គ ហើយឥឡូវទូលបង្គំមានរូបមន្ដមួយចំនួន។ រូបមន្ដទី ១ គឺធ្វើសហប្រធាន ព្រោះខាងទូលបង្គំមិនអាចទទួលយកបាន ដែលព្រះអង្គធ្វើប្រធានជាត្រីភាគី ហើយទូលបង្គំជាអនុប្រធានគឺមិនអាចទទួលយកបានទេ។ អញ្ចឹងធ្វើជាសហប្រធានរវាងព្រះអង្គ និងទូលបង្គំធ្វើជាសហប្រធានហ្នឹងជារូបមន្ដទី ១។ ឯរូបមន្ដទី ២ គឺប្រធានប្ដូរវេន ប្រធានប្ដូរវេនគឺមានពីររូបភាពទៀត ព្រះអង្គធ្វើមួយខែ ទូលបង្គំធ្វើមួយខែ ហ្នឹងគឺប្ដូរវេន ប៉ុន្តែនៅសល់ប្ដូរវេនមួយរូបភាពទៀត ប្ដូរទាំង ១២ នាក់ ធ្វើមួយខែម្នាក់ៗវិលជុំ ហ្នឹងជារូបមន្ដទី ២។ ប៉ុន្តែនៅសល់រូបមន្ដទី ៣ ដែលទូលបង្គំយល់ថាប្រហែលជាព្រះអង្គអាចសព្វព្រះទ័យ ព្រះអង្គធ្វើប្រធាន SNC តែមួយអង្គឯង ប៉ុន្តែព្រះអង្គត្រូវដកខ្លួនចេញប្រធានរដ្ឋាភិបាលត្រីភាគី និងប្រធានហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច ព្រោះបើព្រះអង្គធ្វើប្រធានត្រីភាគីផង ប្រធានហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិចផង ព្រះអង្គអាចមិននៅលើគេបានទេ។
ស្រាប់តែព្រះករុណាថាទេឯកឧត្ដម វាត្រូវណាស់ តែខ្ញុំធ្វើប្រធានហើយខ្ញុំកាត់ចេញទាំងអស់ ខ្ញុំត្រូវនៅពីលើគេ។ ខ្ញុំថាបើអញ្ចឹង ត្រូវគ្នាហើយ។ អញ្ចឹងព្រះអង្គថា យីឯកឧត្តម! ឯកឧត្តមពូកែតាក់តែងណាស់ ឯកឧត្តមទៅតាក់តែងចុះ។ អញ្ចឹងទេបានជាចូលប្រជុំតែមួយភ្លែត (ក៏)ចេញមក។ ដល់ចេញមកខ្ញុំក៏សរសេរ ឲ្យ ហូ សិទ្ធី នេះជាអ្នកវាយអង្គលីលេខ ហើយឲ្យ ចែម វិទ្យា យកទៅថ្វាយព្រះករុណានៅព្រះរាជដំណាក់នៅប៉េកាំង ថាយកទៅឆ្លងខ្លឹមសារទេ។ សម័យនោះមិនមែនសម័យកុំព្យូទ័រទេ សម័យអង្គលីលេខ វាយខុសតែមួយឃ្លាត្រូវលុបវាយឡើងវិញទាំងអស់។ ពេលនោះនៅខ្លះនៅកែដៃនៅឡើយទេ។ ប៉ុន្តែយកទៅថ្វាយព្រះអង្គ ស្រាប់តែព្រះអង្គសព្វព្រះទ័យព្រះអង្គឡាយមុនបាត់ អញ្ចឹងខ្ញុំក៏ស៊ីញ៉េដែរ។ រឿងរ៉ាវវាចាប់ផ្ដើមអញ្ចឹង អស់លោកអ្នកទាំងឡាយដែលយកកិច្ចព្រមព្រៀងធ្វើជាគោលដៅនៃការវាយប្រហាររាជរដ្ឋាភិបាល ឬវាយប្រហារខ្ញុំ ចាំឲ្យជាក់។ វាមានកន្លុកគន្លាក់របស់វាច្រើនណាស់។
ក្រៅពីនោះរឿងឪធម៌ កូនធម៌បានចាប់ផ្ដើមនៅពេលនោះ។ ក្រោយរៀបការងារនៅប៉េកាំងរួចហើយ ក៏បានធ្វើដំណើរទៅកូរ៉េខាងជើង ខ្ញុំក៏ទៅជាមួយព្រះអង្គ អញ្ចឹងនៅក្នុងរថយន្ដព្រះអង្គ ប្រហែលជាកូនរាស្រ្ដម្នាក់ដែលបានធ្វើដំណើរតាមព្រះរាជទីនាំងរបស់ព្រះមហាក្សត្រ គឺជាមួយព្រះអង្គ។ ពីព្រលានយន្ដហោះទៅផ្ទះភ្ញៀវ ខ្ញុំជាមួយនឹងព្រះករុណា ប្រពន្ធខ្ញុំជាមួយហ្លួងម៉ែ ពេលនោះទៅដល់សណ្ឋាគារនោះហើយ រឿងកូនធម៌ ឪធម៌បានចាប់ផ្ដើម ថាជាកូនហើយជាកូនពិសេសទៅទៀត អញ្ចឹងបានរឿងវាចាប់ផ្ដើមពីកន្លែងហ្នឹងមានតម្រូវការ ហើយព្រះករុណាព្រះអង្គតាំងពីចរចានៅហ្វែរអង់តាដឺន័រ ព្រះអង្គបានសម្ដែងនឹកថា ខ្ញុំមានមោទនភាពណាស់ដែលមានកូនខ្មែរមានការឈ្លាសវៃដូចលោក ហ៊ុន សែន នោះ បើមាន ហ៊ុន សែន ច្រើនជាងនេះ។
ការរំសាយកងទ័ព – នំ ហ៊ុន សែន ធ្វើ ផ្ញើតាមអ្នកដទៃ ផ្ញើឲ្យ ហ៊ុន សែន ស៊ីវិញ
រឿងទិដ្ឋភាពយោធាក៏វាលំបាកណាស់។ ដែលខ្ញុំនិយាយថាពេលខ្លះត្រូវធ្វើនំខ្លួនឯងផ្ញើតាមអ្នកដទៃ ហើយអ្នកដទៃផ្ញើឲ្យយើងស៊ីវិញ។ ខ្ញុំសុំនិយាយរឿងទិដ្ឋភាពខាងយោធា។ នៅក្នុងរាល់ការចរចានៅស្ដីពីដំណោះស្រាយនយោបាយ ទិដ្ឋភាពរឿងដែលលំបាកជាងគេគឺអំពីបញ្ហារឿងបទឈប់បាញ់រឿងមួយហើយ តែរឿងបញ្ហាកងទ័ពរឿងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធនេះគឺជារឿងលំបាក។ ពេលហ្នឹងចាប់ផ្ដើមចរចាមកពីប៉េកាំង ទៅចរចានៅប៉ាតាយ៉ាទៀត។ ពេលដែលចរចានៅប៉ាតាយ៉ានេះ ពេលនោះនិយាយពីទិដ្ឋភាពខាងយោធាទាក់ទងនឹងបទឈប់បាញ់ និងការរំសាយកងទ័ពតាមក្របខណ្ឌនៃកិច្ចព្រមព្រៀងនៃពង្រៀងរបស់ប្រទេសធំទាំងប្រាំ ហ្នឹងចាប់ផ្ដើមមានពង្រៀងប្រទេសធំទាំងប្រាំហើយ។ ខាងរដ្ឋកម្ពុជាបានលើកសំណូមពររំសាយកងទ័ព ៣០% ត្រីភាគីបានលើកថា មួយភាគីទុក ២០០០ (នាក់)។ យើងគិតមើលរដ្ឋកម្ពុជាពេលនោះមានកងទ័ព ១៦ ម៉ឺននាក់អញ្ចឹងត្រូវរំសាយអស់ទុកបាន ២០០០ (នាក់) យើងមានកងទ័ព ១៦ ម៉ឺននាក់ គ្រប់គ្រងទឹកដីមិនតិចជាង ៩៥% តែយើងទុកកងទ័ពបានតែ ២០០០ នាក់។ ត្រីភាគីគ្រប់គ្រងទឹកដីប្រមាណ ៥% តែទុកកងទ័ពរហូតដល់ ៦០០០ នាក់។ អញ្ចឹងទេវាគាំងតែម្ដង។
ខ្ញុំក៏បានពិភាក្សាជាមួយឯកឧត្តម ទៀ បាញ់ ដែលពេលនោះជារដ្ឋមន្រ្ដីការពារជាតិ ហើយបង ហោណាំហុង ដែលពេលនោះ ដូចជាក្លាយជារដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសហើយ … ថាយើងអាចរំសាយដល់ទៅ ៧០ ភាគរយ ព្រោះយើងមាននគរបាល ដែលនគរបាលគេអត់ត្រូវរំសាយទេ រំសាយតែកងទ័ព។ តើត្រូវធ្វើយ៉ាងម៉េច វិធីគឺហៅលោក Jean–David Levitte តំណាងឲ្យបារាំង មកស្រស់ស្រូបអាហារពេលព្រឹកជាមួយ។ ខ្ញុំបានសួរទៅ ដាវីដ ថា ប្រសិនបើរំសាយកងទ័ព ៧០ ភាគរយ តើប្រទេសធំទាំង ៥ យល់ព្រម ឬអត់? David ឆ្លើយថាព្រម។ (ខ្ញុំបន្តថា) ឯកឧត្តម ខ្មែរក្រហមចាំតែជំទាស់នឹងខ្ញុំទេ។ ឥឡូវឯកឧត្តម ទៅទូលព្រះករុណាព្រះបិតា ថាប្រទេសធំទាំង ៥ មានបំណងឲ្យភាគីកម្ពុជារំសាយកងទ័ព ៧០ ភាគរយ ហើយបើសិនជាព្រះករុណាលើកឡើង ខ្ញុំនឹងគាំទ្រភ្លាម។ មានអីស្រាប់តែដល់ពេលប្រជុំ ព្រះករុណា ព្រះអង្គលើកមែន លោកថាប្រទេសធំទាំង ៥ គេមកប្រាប់ខ្ញុំថា គេមានបំណងឲ្យភាគីខ្មែរយើង រំសាយកងទ័ព ៧០ ភាគរយ។ ខ្ញុំក៏លើកដៃថាសុំគាំទ្រ ដល់គាំទ្រ សឺន សាន ក៏គាំទ្រ ខៀវ សំផន ក៏គាំទ្រ អញ្ចឹងមានន័យនេះហើយ នំ ហ៊ុន សែន ធ្វើ ផ្ញើតាមអ្នក ដទៃ ផ្ញើឲ្យ ហ៊ុន សែន ស៊ីវិញ។
… អញ្ចឹងសុំផ្ញើទៅអ្នកទាំងឡាយ បើចង់ឲ្យកិច្ចព្រមព្រៀងរស់ឡើងវិញត្រូវឲ្យ ហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច បង្កើតទ័ពឡើងវិញ តា សឺន សាន បង្កើតទ័ពឡើងវិញ ឲ្យខ្មែរក្រហមបង្កើតអង្គការចាត់តាំងនយោបាយយោធាឡើងវិញ។ ត្រូវយល់ឲ្យច្បាស់ ធាតុផ្សំរបស់វាបានប្រមូលផ្តុំមកនៅកិច្ចព្រមព្រៀងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញទៅហើយ គ្រាន់តែផ្តាំផ្ញើប៉ុណ្ណឹងទេ …។ គ្រាន់តែអារឿងបញ្ហាប្រព័ន្ធបោះឆ្នោតនេះ អង្គការសហប្រជាជាតិ ប្រទេសធំទាំង ៥ ស្នើប្រព័ន្ធសមាមាត្រទូទាំងប្រទេស។ ត្រីភាគីគាំទ្រប្រព័ន្ធសមាមាត្រទូទាំងប្រទេស ភាគីរដ្ឋកម្ពុជាស្នើឯកត្តនាមពេលហ្នឹង ប៉ុន្តែក្រោយមក យើងបានទំលាយភាពទ័លច្រកនេះ នៅឯក្រុងញូវយ៉កទៅវិញទេ មុនកិច្ចព្រមព្រៀងក្រុងប៉ារីស ចុះហត្ថលេខា នោះគឺប្រព័ន្ធសមាមាត្រតាមខេត្ត គោលដៅរបស់យើងចង់ផ្តាច់កុំឲ្យខ្មែរក្រហមមានកៅអី ក្នុងសភា ព្រោះបើសិនជាប្រព័ន្ធសមាមាត្រទូទាំងប្រទេស មិនដឹងមានប៉ុន្មានរយបក្សក្នុងសភាទេ។ ខ្មែរក្រហមអាចបូកសម្លេងនៅត្រង់ណេះបន្តិចៗ អញ្ចឹងចូលក្នុងសភាបាន … គោលដៅរបស់យើងបង្រួបបង្រួមជាតិក៏ប៉ុន្តែទប់ស្កាត់ការវិលមកវិញ នៃរបបប្រល័យពូជសាសន៍ប៉ុលពត គោលដៅប៉ុលពត។
ការធានា ៣ នៃនយោបាយឈ្នះឈ្នះ
សូមបញ្ជាក់ចំណុចមួយចុងក្រោយ ដើម្បីមើលឲ្យឃើញកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស តម្រូវឲ្យមានការអន្តរាគមន៍របស់អង្គការសហប្រជាជតិ អាជ្ញាធរបណ្តោះអាសន្នរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិរបស់ អ៊ុនតាក់ ចំណាយលុយអស់ ២០០០ លាន ដុល្លារ ក៏ប៉ុន្តែ អង្គការសហប្រជាជាតិ មិនអាចសម្រេចនូវអ្វីដែលកិច្ចព្រមព្រៀងប៉ារីសចង់បានទេ។ កិច្ចព្រមព្រៀងប៉ារីសចង់បាន ប៉ុន្តែ អ៊ុនតាក់ មិនអាចសម្រេចបាន គឺពេលដែល អ៊ុនតាក់ ចាយលុយ អស់ ២០០០ លានដុល្លារហើយ អ៊ុនតាក់ បានដកត្រឡប់ទៅវិញ បន្សល់ឲ្យកម្ពុជានូវជាប្រទេសពីរ និងរដ្ឋាភិបាលពីរ កម្លាំងខ្មែរក្រហមនៅសេសសល់ធ្វើសកម្មភាព តាមស្ថានភាពស្បែកខ្លា ហើយក៏មាន តំបន់គ្រប់គ្រងដោយឡែក វារដ្ឋធានីដោយឡែករបស់ខ្លួន គឺនៅអន្លង់វែង និងមានការបោះលុយចាយទៀតផង។ ឆ្នាំ ១៩៩៤ ប៉ុល សារឿន បញ្ជាវាយប៉ៃលិន មិនវាយប៉ៃលិន (អ៊ី) ឈាន ដេញវាយវិញ។ វាយទៅវាយមក។ វាអត់ចប់ទេ។
ដោយសារស្ថានភាពបែបនេះ ខ្ញុំបានដាក់ចេញដោយផ្ទាល់ និងដឹកនាំដោយផ្ទាល់ នូវនយោបាយឈ្នះឈ្នះ ដោយធានាឲ្យបងប្អូននៅក្នុងតំបន់អតីតខ្មែរក្រហមនូវផលប្រយោជន៍គន្លឹះ ៣ យ៉ាង។ ការធានា ៣ យ៉ាង ធានាទី ១ គឺធានានូវសុវត្ថិភាពរបស់ពួកគេ ពួកគេមិនត្រូវបានចាប់ មិនត្រូវបានសម្លាប់ មិនត្រូវបានជាប់ពន្ធនាគារ។ … គ្មានអ្នកណាមកចូលជាមួយយើងទេ ប្រសិនបើគេចូលមក យើងចាប់គេឃុំ យើងដាក់គុក យើងធ្វើបាបគេ។ ការធានាទី ២ គឺធានាអាជីព និងមុខរបរ អ្នកណាធ្វើទាហាន គឺធ្វើទាហាន អ្នកណាធ្វើស្អី គឺធ្វើនឹងដដែល។ ដូច្នេះ តាំងពីជួបដំបូងជាមួយនឹង អ៊ី ឈាន ឯងធ្វើចៅហ្វាយក្រុងប៉ៃលិន ធ្វើរហូតដល់ចូលនិវត្តន៍។ ឥឡូវមកធ្វើរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងការពារជាតិ។ នេះគឺជាចំណុចសំខាន់។ អ្នកណាធ្វើទាហាន ធ្វើទាហាន អ្នកណាធ្វើស្អី ធ្វើហ្នឹង … កងទ័ពប្តូរខោអាវខ្មែរក្រហមចេញ ដាក់ខោអាវរដ្ឋាភិបាលចូល អនុវត្តច្បាប់រាជរដ្ឋាភិបាល និងកាតព្វកិច្ចរាជរដ្ឋាភិបាលចូល។ ឯទី ៣ ទទួលស្គាល់កម្មសិទ្ធិ ទាំងចលនទ្រព្យ និងអចលនទ្រព្យរបស់ពួកគេ។
ពេលនោះហើយដែលមានការផ្តាច់ខ្លួនជាផ្ទាំងៗ ចាប់ផ្តើមពីតំបន់ឱរ៉ាល់ ដែលដឹកនាំដោយ កែវ ពង្ស ទៅតំបន់ប៉ៃលិន ដែលដឹកនាំដោយ អ៊ី ឈាន និងតំបន់មេឡៃ ដឹកនាំដោយ សុខ ភាព យើងបន្តអនុវត្តនយោបាយឈ្នះឈ្នះនេះ ហើយមកបញ្ចប់នៅដើមឆ្នាំ ១៩៩៨ គឺគ្រប់គ្រងអន្លង់វែង។ អញ្ចឹង វាជាផលប្រយោជន៍ធំណាស់ នយោបាយឈ្នះឈ្នះ គឺបានបង្រ្គប់ឲ្យកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស ដែលជនបរទេសមកជួយយើងអស់លុយ ២០០០ លាន … ថ្ងៃមុនខ្ញុំទៅទស្សនកិច្ច ជួប អាកាស៊ី តែខ្ញុំក៏មិនបានលើកអីច្រើនដែរទេ ក៏មិនបានព្រោះក្នុងពេលជប់លៀង។ គាត់មកចាប់ដៃ។ អាកាស៊ី ប្រធាន អ៊ុនតាក់ ចូលប៉ៃលិន អត់បានទេ។ … អ៊ុនតាក់ ខ្លាំងបានតែជាមួយអ្នកដែលគោរពទេ អ្នកដែលមិនគោរព (គាត់)អត់ខ្លាំងទេ។ ជាមួយនឹងរដ្ឋកម្ពុជា ដើរឆែកកន្លែងនេះ ដើរឆែកកន្លែងនោះ លោតឆ័ត្រ ដាក់ឧទ្ធម្ភាគចក្រ ព័ទ្ធសាលាខេត្ត ព័ទ្ធសាលាស្រុក។ បានខ្ញុំប្រកាសថា ប្រសិនបើមានឧបទ្ទេវហេតុ កើតឡើងណាមួយ អ៊ុន តាក់ ត្រូវទទួលខុសត្រូវខ្លួនឯង … ពេលហ្នឹង អាកាស៊ី ថាសោកស្តាយណាស់ដែលឯកឧត្តម បានប្រើពាក្យថាមិនទទួលខុសត្រូវ។ ខ្ញុំថាទទួលខុសត្រូវម៉េចបាន … អ្នកកេះកៃ មិនមែនខ្ញុំឯណា។ ចុះអាអ្នកកេះកៃបាញ់ទាហាន អ៊ុនតាក់ ទៅ វាម៉េច? …
មិនធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះស៊ីហ្គេមមុនឆ្នាំ ២០២៣ ទុកលុយធ្វើស្ពានសិន
ឥឡូវ វិលមកទីក្រុងរបស់យើង កូនៗ ចៅៗ ថ្ងៃនេះ មកជុំគ្នាល្អណាស់ … (ក្មួយៗ ចៅៗ)ខ្លះក៏អោប ខ្លះក៏ថើប បើកមួយសេរី ឥឡូវ មិនចាំបាច់សុំ។ រឿងវាអញ្ចឹង នេះក៏បង្ហាញថាកម្ពុជាមាន សុវត្ថិភាព មេដឹកនាំមិនចាំបាច់ពាក់អាវក្រោះ ខ្លាចគេបាញ់ទេ។ នោះហើយជា កត្តានាំមកនូវសន្តិភាព។ ពេលដែលយើងធ្វើស្ពាននេះបាន វានឹងកាត់បន្ថយបាននូវចរាចរណ៍ សម្រួលដល់ចរាចរណ៍ ឥឡូវនេះ ធ្វើយ៉ាងម៉េចសម្រុកអាស្ពានដែក …។ កាលពីមុនយើងអត់មានប្រាក់ទេ។ យើងផ្តល់ឲ្យឯកជនវិនិយោគនៅក្នុងការធ្វើផ្លូវ។ នៅពេលដែលយើងជួសជុលស្ពានជ្រោយចង្វារទី ១ ដែលហៅថាស្ពានមិត្តភាពកម្ពុជា-ជប៉ុននោះ យើងបានទិញត្រឡប់មកវិញ។ (ផ្លូវលីយុងផាត់) នៅសល់ជាង ៣០ ឆ្នាំទៀត ទើបផុតកុងត្រា ប៉ុន្តែ ដើម្បីសម្រួលឲ្យប្រជាពលរដ្ឋរបស់យើង គឺរាជរដ្ឋាភិបាលក៏បានទិញយកមុនការកំណត់ ដើម្បីផ្តល់ឲ្យប្រជាពលរដ្ឋធ្វើដំណើរ ដោយមិនចាំបាច់បង់ប្រាក់។ យើងបានដកយកផ្លូវពីសៀមរាប ឡើងទៅកោះកេរ្តិ៍ មួយខ្សែ ហើយផ្តល់សំណងតម្លៃសាងសង់ ត្រឡប់ទៅឲ្យឯកជនវិញ។ យើងបានដកយកផ្លូវលេខ ៤ ផ្លូវវេងស្រេង ហើយផ្លូវសឡា ប៉ុន្មានយកមកវិញទាំងអស់ ដើម្បីឲ្យប្រជាពលរដ្ឋរបស់យើងបានធ្វើដំណើរ ដោយមិនចាំបាច់បង់ប្រាក់។
សូមបញ្ជាក់ថា ស្រុកខ្មែរទេ ដែលឥឡូវនេះមានផ្លូវ ប៉ុន្តែគ្មានការបង់ប្រាក់ ឯចេញតែពីប្រទេសខ្មែរទៅប្រទេសក្រៅបង់ប្រាក់ទាំងអស់ហ្នឹង។ មួយជុំវិញទីក្រុងបាងកក និងក្នុងទីក្រុងបាងកក តើត្រូវបង់លុយប៉ុន្មានទៅ? រដ្ឋាភិបាលបារាំង គ្រាន់តែលុយប្រមូលបានពីចរាចរណ៍ជុំវិញប៉ារីសមួយថ្ងៃៗ មិនដឹងប៉ុន្មានលានអឺរ៉ូទេ …។ ប៉ុន្តែ សម្រាប់ប្រទេសរបស់យើង រាជរដ្ឋាភិបាលប្រឹងសន្សំ រឿងហ្នឹងហើយ ដែលខ្ញុំមិនព្រមធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះស៊ីហ្គេម នៅមុនឆ្នាំ ២០២៣។ បើសិនជាយើងចង់ធ្វើស៊ីហ្គេម យើងត្រូវគិតបន្ថយទៅលើចំនាយវិនិយោគសាធារណៈ យកលុយនោះទៅចាយ ដើម្បីយកទៅធ្វើជាកន្លែងសម្រាប់កីឡា ធ្វើជាកន្លែងទទួលភ្ញៀវ ត្រូវចំណាយយ៉ាងតិច ២០០ ឬ ៣០០ លានដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលយើងអាចធ្វើផ្លូវ ធ្វើស្ពានបានច្រើន។ ឥឡូវស្ពានតាមដងទន្លេសាបរបស់យើង មានស្ពានមិត្តភាពកម្ពុជាចិន ព្រែកក្តាម ស្ពានព្រែកព្នៅ ហើយមកដល់ស្ពានអាហ្នឹងគេ ហៅស្ពានអីឥឡូវ? អត់ទាន់ដាក់ឈ្នោះទេ វានៅសងខាងម្នាក់ ចាំរកវិធីក្រោយទៅ ព្រោះម្ខាងជ្រោយចង្វារ ម្ខាងឬស្សីកែវ ហើយស្ពានមិត្តភាពកម្ពុជា-ចិន អាហ្នឹងគឺជាស្ពានថ្មី និងបន្ថែមដោយមិត្តចាស់មួយទៀត គឺស្ពានមិត្តភាពកម្ពុជា-ជប៉ុន។
ដល់ចុះទៅខាងក្រោម ខាងផ្នែកទន្លេបាសាក់ យើងមានស្ពានព្រះមុន្នីវង្សចាស់មួយ តែមានស្ពានព្រះមុន្នីវង្សថ្មីមួយ ដែលសាងសង់ដោយក្រុមហ៊ុនអនិកជននេះផងដែរ។ បន្តទៅទៀត យើងមានស្ពានមិត្តភាពកម្ពុជា-ចិន នៅឯតាខ្មៅ និងមានស្ពានមិត្តភាពកម្ពុជា-ចិន នៅឯកោះធំ ទៅតាមផ្លូវតាមទន្លេមេគង្គវិញ រាប់ពីខាងក្រោម ឡើងមកខាងលើ គឺស្ពានទ្សឹបាសា ដែលជាស្ពានអ្នកលឿង ដែលកសាងឡើងដោយជំនួយរបស់ជប៉ុន ឡើងមកដល់ខាងលើ គឺស្ពានមិត្តភាពកម្ពុជា-ចិន។ ឡើងទៅលើទៀត គឺស្ពានគីហ្សូណា ដែលកសាងដោយជប៉ុន ឡើងទៅលើបន្តទៀត យើងមានស្ពានមិត្តភាពកម្ពុជា-ចិនមេគង្គស្ទឹងត្រែង និងមានស្ពានមិត្តភាពកម្ពុជា-ចិន សេកុង។ យើងកំពុងត្រៀមរៀបចំសាងសង់ស្ពានមួយកន្លែងទៀតនៅម្តុំ រវាងម្ខាងស្រុកស្ទឹងត្រង់ របស់ខេត្តកំពង់ចាម និងម្ខាងគឺស្រុកក្រូចឆ្មារ នៃខេត្តត្បូងឃ្មុំ នៅពេលខាងមុខ យើងនឹងបើកការដ្ឋានសាងសង់ផ្លូវ និងស្ពានមួយនេះ។ យើងមានគម្រោងកសាងស្ពាននៅខាងលើ តភ្ជាប់រវាងក្រុងក្រចេះ ជាមួយនឹងត្រើយម្ខាង ដើម្បីកាត់ឈ្មោះទៅរកខាងខេត្តកំពង់ធំ។ គម្រោងនៅទីនេះ យើងមានផែនការ នឹងកសាងផ្លូវ កសាងស្ពាន ២ ផ្សេងទៀត។ ឯកឧត្តម ស៊ុន ចាន់ថុល ជ្រោយចង្វារជាមួយនឹងអារិយក្សត្រ ត្រើយទៅខាងណោះ ហើយនិងក្តីតាកុយ នៅខាងក្រោមមួយទៀត វាមិនទាន់គ្រប់ទេ តម្រូវការរបស់យើងនៅច្រើនទៀត ហើយមហិច្ឆតារបស់ខ្ញុំចង់ថា ៣ គីឡូម៉ែត្រ ស្ពានមួយៗ កុំឲ្យប្រជាជនវាងឆ្ងាយពេក ប៉ុន្តែ រឿងនេះគ្រាន់ជាចក្ខុវិស័យតែប៉ុណ្ណោះ។
ប្រទេសយើងមានទន្លេច្រើន មានព្រៃច្រើន វាអនុគ្រោះណាស់សម្រាប់ទឹក ក៏ដូចជាធនធានត្រី ក៏ប៉ុន្តែ វាក៏លំបាកណាស់ដែរសម្រាប់ការកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធតភ្ជាប់។ ប្រទេសដែលអត់មានទឹក អត់មានព្រែក អត់មានទន្លេ គឺវាលំបាកខ្វះខាតទឹក ក៏ប៉ុន្តែ គេមិនសូវចំណាយទៅលើការកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទេ។ វាលំបាកម្ខាង វាស្រួលម្ខាង ក៏ប៉ុន្តែ វាជាតម្រូវការរបស់ប្រជាជនរបស់យើង។ យើងមានតម្រូវការបែបនេះ យើងបានបន្ត ដូចជាព្រែកត្នោត ត្រូវធ្វើស្ពានឲ្យកាន់តែច្រើន។ ស្ទឹងពោធិ៍សាត់ ក៏ត្រូវធ្វើស្ពានឲ្យកាន់តែច្រើន។ ទន្លេតូចក៏ត្រូវធ្វើស្ពានឲ្យកាន់តែច្រើន។ ស្ទឹងសង្កែ មង្គលបុរី ក៏ត្រូវធ្វើស្ពានឲ្យកាន់តែច្រើនទៅៗ។ នេះវាជាតម្រូវការរបស់មនុស្ស។
គុកសម្រាប់ដាក់តែអ្នកធ្វើខុសទេ
ប៉ុណ្ណឹងហើយ សូមមេត្តាកុំមកចង់ផ្តួលរំលំដោយលេងផ្លូវកាត់ឲ្យសោះ។ អ្នកមិនអាចទៅរួចទេ។ ហើយអ្នកក៏មិនអាចនឹងគេចវេសពីនឹងសំណាញ់ច្បាប់បានដែរ។ អំពើរបស់អ្នកត្រូវតែផ្តន្ទាទោសហើយ។ ការអនុវត្តច្បាប់ប្រសើរជាងការប្រើប្រាស់កម្លាំងប្រដាប់អាវុធ ដូចដែលមានការញុះញង់ដោយជនក្បត់ ដែលចង់ប្រើប្រាស់ការបះបោរប្រដាប់អាវុធ។ ការបះបោរប្រដាប់អាវុធ វានឹងទៅដល់ការហូរឈាម និងស្លាប់ជីវិតមនុស្ស ប៉ុន្តែ ការអនុវត្តផ្លូវច្បាប់ គឺមិនស្លាប់មនុស្សទេ គ្រាន់តែជាប់គុក ព្រោះការជាប់គុកមិនមែនបណ្តាលមកពីគេធ្វើបាបអ្នកឯងទេ។ មកពីអ្នកឯងធ្វើខុស បានវាជាប់គុក។ គ្មាននរណាគេទៅចាប់មនុស្សដែលមិនបានប្រព្រឹត្តខុសដាក់គុកនោះទេ។
ចែកអាវរងារដល់កងទ័ព ឲ្យបានឆាប់បំផុត
ឥឡូវប្រហែលជាថ្ងៃនេះ មានភ្លៀងទៀតទេដឹង ប៉ុន្តែ ខ្យល់ជំនោរកត្តិកក៏បានចាប់ផ្តើមធ្លាក់បណ្តើរៗហើយ តែភ្លៀងក៏នៅ។ ហើយខ្ញុំក៏បានចេញបញ្ជា ឯកឧត្តម ប៉ុល សារឿន ពិនិត្យផង ខ្ញុំបានចេញបញ្ជាឲ្យ គន់ គីម ដឹកអាវរងារ ទៅចែកជូនកងទ័ព នៅតំបន់ដែលធ្លាប់ចែក ឲ្យបានឆាប់បំផុត។ នៅចុងខែនេះ និងដើមខែក្រោយ ត្រូវចែកអាវរងារឲ្យចប់ ព្រោះឆ្នាំនេះ តាមការព្យាករអាចរងារច្រើន ហើយទឹកទន្លេ វាមិនឡើងទៀតទេ គ្រាន់តែវាស្រកយឺតបន្តិច។ ប៉ុន្តែ នៅពេលយើងបុណ្យអុំទូក វានឹងចាប់ផ្តើមទាបជាងនេះ អាចថាកន្លះ ឬជិតមួយម៉ែត្រ។ ហើយរដូវរំហើយ ជាធម្មតាកម្លោះក្រមុំរង់ចាំពេលនេះហើយ។ អ្នកដែលបានភ្ជាប់ពាក្យកាលពីពេលមុន រង់ចាំចេញវស្សាឲ្យស្រូត នឹងអាលបានរៀបការ។ ដេញហើយ ដេញចុះដេញឡើង ធ្វើម៉េចវាជាបញ្ហាធម្មជាតិ តែធ្លាក់ខ្យល់ពីជើងហើយ គឺមានហើយ។ ហើយសំបូរកូន សំបូរចៅ ក៏វាទៅតាមនឹងផងដែរ វាធម្មជាតិរបស់មនុស្ស។
សមិទ្ធផលទាំងអស់ មិនត្រូវឲ្យនរណាបំផ្លាញ ក្រោមការបញ្ជាពីបរទេសទេ
ខ្ញុំគិតថា មិននិយាយច្រើន តែទីចុងបំផុត រឿងស្ពានវាតិចទេ ប៉ុន្តែ រឿងកិច្ចព្រមព្រៀងប៉ារីស ទើបវាច្រើន។ ខ្ញុំនឹងចែករំលែកបណ្តើរៗ នូវអ្វីដែលជាការចងចាំ និងការអនុវត្តជាក់ស្តែងរបស់ខ្ញុំ លើបញ្ហាការចរចាស្វែងរកដំណោះស្រាយនយោបាយ តាំងពីនាទីដំបូង រហូតដល់បង្កើតបានកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស ការអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស និងបន្តទៅការអនុវត្តនយោបាយឈ្នះឈ្នះ និងការកសាងប្រទេសរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។ យើងចេញដំណើរពីស្ថានភាពដ៏លំបាក រហូតមកដល់ពេលនេះ យើងធ្វើបានប៉ុណ្ណេះ ចាំបាច់ត្រូវតែរក្សាឲ្យបាន មិនត្រូវឲ្យជនក្បត់ក្រោមបញ្ជារបស់បរទេសណា មកបំផ្លិចបំផ្លាញ ព្រោះនេះជាសោកនាដកម្មដែលយើងបានប្រទះកាលពីអតីតកាល នៅពេលដែលគេផ្តួលរំលំសម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុ ព្រះប្រមុខរដ្ឋស្របច្បាប់នៃកម្ពុជា។
ប្រឆាំងនឹង ហ៊ុន សែន ស្មើនឹងប្រឆាំងនឹងអ្នកដែលបានបោះឆ្នោតឲ្យគណបក្សប្រជាជន
ប្រទេសដទៃដែលបាន និងកំពុងកើតសង្គ្រាម តើវាយ៉ាងម៉េច? ប្រទេសដែលមានបដិវត្តន៍ពណ៌តាមរយៈការញុះញង់បង្កចលាចល ហើយអំពាវនាវឲ្យកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ ដើម្បីធ្វើការបះបោរ តើវាយ៉ាងម៉េច? អ្នកណាឈ្នះ គឺអ្នកនោះខ្លាំង។ តើចង់អញ្ចឹងទេ? បើចង់អញ្ចឹង ខ្ញុំក៏សុំកំដរ។ បើអ្នកចង់សាកតាមកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ ខ្ញុំក៏សុំកំដរអ្នក។ ប៉ុន្តែ យកល្អ អ្នកកុំធ្វើឲ្យសោះ។ ខ្លះថា គេអត់មានអាវុធទេ ប៉ុន្តែ ស្តាប់សម្តីរបស់ជនក្បត់ជាតិម្នាក់ដែលបានប្រកាសថា កម្លាំងប្រដាប់អាវុធត្រៀមនឹងបះបោរហើយ …។ អ្នកចង់សាកទេ? បើអ្នកចង់សាក ខ្ញុំសាកឲ្យអ្នកមើល ហើយអ្នកបញ្ចេញកម្លាំងឲ្យអស់មក។ អ្នកមិនទាន់ទៅរួចទេ ហើយកុំថា ខ្ញុំកម្ចាត់ដៃគូនយោបាយឲ្យសោះ។ អ្នកតាំងខ្លួនជាសត្រូវរបស់ខ្ញុំ ហើយអ្នកមិនមែនគ្រាន់តែបំផ្លាញខ្ញុំទេ បើសិនបំផ្លាញខ្ញុំ អ្នកនឹងបំផ្លាញរាជរដ្ឋាភិបាលស្របច្បាប់មួយ ព្រោះខ្ញុំជានាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃរាជរដ្ឋាភិបាលស្របច្បាប់។ អ្នកកុំភ្លេចកន្លែងនេះ។ ថាគេប្រឆាំងតែ ហ៊ុន សែន ចុះ ហ៊ុន សែន តំណាងឲ្យមនុស្សប៉ុន្មានទៅ ដែលបោះឆ្នោតឲ្យគណបក្សប្រជាជន។ ហ៊ុន សែន កំពុងតែជាតំណាងឲ្យរដ្ឋអធិបតេយ្យមួយ ដែលត្រូវដឹកនាំអនុវត្តទាំងគោលនយោបាយក្នុងប្រទេស និងក្រៅប្រទេស មិនអាចឲ្យអ្នកឯងមកផ្តួលរំលំលេងៗទេ។
ការពារឲ្យខានតែបាននូវសមិទ្ធផលទាំងអស់ ទោះបីឈានដល់ការប្រើកម្លាំងក៏ដោយ
ខ្ញុំធ្លាប់បាននិយាយហើយ ដើម្បីការពារសេចក្តីសុខសាន្តរបស់ប្រជាជន ធានាសន្តិភាពឲ្យប្រជាជន កុំឲ្យប្រជាជនធ្លាក់ក្នុងសេចក្តីស្លាប់ យើងហ៊ានកម្ចាត់ចោលមនុស្សមួយចំនួន បើសិនវាចាំបាច់។ ខ្ញុំនិយាយថាវាចាំបាច់ បើប្រដាប់អាវុធចេញមកហើយ ពស់តែគេវាយ គេត្រូវវាយក្បាល គេមិនវាយកន្ទុយទេ ព្រោះវា(អាច)នៅចឹក។ មេដឹកនាំវិញត្រូវវាយទាំងអស់។ អញ្ចឹង ដើម្បីការពារសមិទ្ធផលកិច្ចព្រមព្រៀង ២៣ តុលា ការពារសមិទ្ធផលនៃនយោបាយឈ្នះឈ្នះ ការពារសមិទ្ធផលសង្គមជាតិ ដែលយើងកសាងបានទាំងលំបាករហូតមកដល់ពេលនេះ យើងប្តេជ្ញាអនុវត្តច្បាប់ ដើម្បីការពារជាតិ ការពារប្រជាជន ហើយបើវាមានការតម្រូវ កម្លាំងប្រដាប់អាវុធត្រូវត្រៀមជាស្រេច ដើម្បីឆ្លើយតបជាមួយនឹងសភាពការណ៍ដែលវាកើតឡើង។ ខ្ញុំមានសិទ្ធិនឹងធ្វើបែបនេះ និងនិយាយបែបនេះ ព្រោះខ្ញុំស្ថិតនៅក្នុងឋានៈ ដែលគេតម្រូវឲ្យនិយាយបែបនេះ។
អ្នកមិនទាន់មានសិទ្ធិទេ ប៉ុន្តែ អ្នកបានបំពានសិទ្ធិ ញុះញង់បង្កចលាចល ឲ្យកម្លាំងប្រដាប់អាវុធបែរចុងកាណុងមកប្រឆាំងជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាល។ ប៉ុន្តែ អ្នកស្គាល់ទាហានរបស់កម្ពុជាតិចពេកហើយ អ្នកស្គាល់ ហ៊ុន សែន តិចពេកហើយ មិនទាន់ដល់ពេលដែលអ្នកអាចធ្វើបែបនេះ ចំពោះ ហ៊ុន សែន ទេ។ ហ៊ុន សែន ជាអ្នកស្ថាបនិកនៃកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធសាមគ្គីសង្គ្រោះជាតិកម្ពុជា។ ហ៊ុន សែន ជាអ្នកចិញ្ចឹមបីបាច់ កសាងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធនេះឲ្យរីកធំធាត់ តាំងពីការចាប់ផ្តើមផ្តួលរំលំរបបប្រល័យពូជសាសន៍ ប៉ុល ពត ទប់ស្កាត់របបប្រល័យពូជសាសន៍ ប៉ុល ពត រហូតមកដល់ពេលនេះ ដូចជាអម្បាញ់មិញ ខ្ញុំបាននិយាយទៅនាយឧត្តមសេនីយ ប៉ុល សារឿន ឲ្យពិនិត្យមើល នាយឧត្តមសេនីយ គន់ គីម អនុវត្តដល់ណាហើយ? ពេលខែរងារ ត្រូវចែកអាវរងារ ពេលខែភ្លៀង ត្រូវចែកអាវភ្លៀងឲ្យកងទ័ព ចែកចេញពីឃ្លាំងដែល ហ៊ុន សែន បានរកអាវភ្លៀង អាវរងារ ហើយដែលនេះ មិនមែនកាត់ចេញពីរបបយោធា ពីថវិកាក្រសួងការពារជាតិទេ។
អញ្ចឹង សូមកុំភ្លេច អ្នកមិនទាន់មានលទ្ធភាពផ្តួលរំលំ ហ៊ុន សែន តាមកម្លាំងយោធាទេ បើអ្នកហ៊ានលោត ក៏ហ៊ានស្លាប់ដែរ …។ ប៉ុន្តែ បើអ្នកលេងមិនឈ្នះ ហ៊ុន សែន គឺអ្នកមានតែកន្លែងមួយគត់ គឺគុក។ ព្រោះគុកគេសម្រាប់ដាក់មនុស្សធ្វើខុស ហើយកាន់តែដាក់ឲ្យធ្ងន់ធ្ងរទៀត សម្រាប់អ្នកក្បត់ជាតិ។ ដើម្បីអ្វីទៅ? ដើម្បីសេចក្តីសុខប្រជាជនទូទាំងប្រទេស យើងមិនខ្លាចជាមួយនឹងការធ្វើសកម្មភាពតាមផ្លូវច្បាប់ ដើម្បីកម្ចាត់ចោលនូវអង្គការចាត់តាំង ឬក៏បុគ្គលដែលបំពានច្បាប់នោះទេ។ គ្មានប្រទេសណាគេគេទុកឲ្យអ្នកធ្វើខុសច្បាប់ ឬធ្វើអំពើភេរវកម្មប្រឆាំងរដ្ឋ ដើម្បីឡើងធ្វើជាអធិរាជ ដើម្បីដឹកនាំប្រទេសនោះទេ។ វាមិនដែល។
ពាំនាំអំណោយ និងថ្លែងអំណរគុណ
ថ្ងៃនេះ យើងមានសមិទ្ធផលថ្មីមួយទៀត ដែលនឹងកើតឡើងក្នុងរង្វង់ ២៨ ខែ។ ហើយស្ពាននេះអាចចាត់ទុកថា ជាស្ពានដែលធំជាងគេ ទោះបីវាខ្លីត្រឹមតែជាង ៥០០ ម៉ែត្រ តែទទឹង ៣០ ម៉ែត្រ គឺជាស្ពានធំ។ ប៉ុន្តែ មុននឹងបានឆ្លងអានោះ ត្រូវឆ្លង ១២ ម៉ែត្រ ស្ពានដែកសិន ដើម្បីដំណើរការ។ ខ្ញុំសូមប៉ុណ្ណឹងទៅចុះ ហើយថ្ងៃនេះ ខ្ញុំក៏បាននាំមកសម្រាប់ អរគុណណាស់ជាមួយអ្នកដែលបានមកចូលរួមថ្ងៃនេះ។ ក្រុមកាយាឬទ្ធិ និងយុវជនកាកបាទក្រហមកម្ពុជា មានចំនួន ៣០០ នាក់ ដែលមកចូលរួម សូមជូនម្នាក់ ២ ម៉ឺនរៀលដែរ។ លោកគ្រូ អ្នកគ្រូ ៦១៤ នាក់ ក្នុងម្នាក់ៗថវិកា ៥ ម៉ឺនរៀល។ ជូនបុគ្គលិក និងកម្មករ ដែលកសាងស្ពាននេះ ក្នុងម្នាក់ៗ ២ ម៉ឺនរៀល។ ជូនសាលាខណ្ឌឫស្សីកែវ ថវិកា ២ លានរៀល។ ជូនសាលាខណ្ឌជ្រោយចង្វារថវិកា ២ លានរៀល។ ជូនក្រុមតន្រ្តីសម័យថវិកា ២ លានរៀល។
ម៉ោងប៉ុន្មានហើយ? ៩ កន្លះ។ ខ្ញុំអត់បានទេ នាឡិកាម៉ាកអីក៏ដោយ គឺងាប់ទាំងអស់។ ព្រឹកមិញ ពេលដែលយកនាឡិកាមកពាក់ នាឡិកាម៉ោងទើបនឹង ៥។ ពាក់នាឡិកាអូតូម៉ាទិក ដៃឯងហ្នឹងវាមិនសូវចលនា អញ្ចឹងទេវាងាប់។ ដល់ទៅពាក់នាឡិកាមួលឡាន វាភ្លេចមួលឡាន វាងាប់ទៀត។ អញ្ចឹងជម្រើសដែលនៅសល់ គឺមានតែនាឡិកាដាក់ថ្មទេ។ ហើយមានពេលខ្លះនាឡិកាដាក់ថ្ម វាអស់អាថ្ម ដោះវាទុកស្រាប់តែវាហៀរទឹកចេញមកតែម្តង។ នេះពិតជាមនុស្សខ្ជិល។ ព្រឹកមិញ យើងចាប់ផ្តើមកម្មវិធីពីម៉ោង ៨ ឥឡូវ ម៉ោង ៩ កន្លះហើយ ឥឡូវចង់ភ្លៀងទៀត តែឲ្យភ្លៀងមកចុះ។ បន្ទាប់ទៅ យើងនឹងដល់បុណ្យអុំទូក ហើយឆ្នាំនេះអាចនឹងមានលក្ខណៈរងារ កសិកម្មរបស់យើងល្អឆ្នាំនេះ។ ហើយខ្ញុំក៏កំពុងដើរបន្តជាមួយនឹងការសួរសុខទុក្ខកម្មករ/ការិនីរបស់យើង។
ក្នុងពេលនេះ ជាមួយនឹងការបើកការដ្ឋានសាងសង់ស្ពានបេតុងឆ្លងកាត់ទន្លេសាប ប្រវែង ៥០៤ ម៉ែត្រ តភ្ជាប់តំបន់អភិវឌ្ឍន៍ទីក្រុងរណបជ្រោយចង្វារ ខណ្ឌជ្រោយចង្វារ មកកាន់ផ្លូវជាតិលេខ ៥ ត្រង់ចំណុចប្រសព្វផ្លូវជាតិលេខ ៣៦ ខណ្ឌឫស្សីកែវ រាជធានីភ្នំពេញ ខ្ញុំសូមជូនពរឯកឧត្តម លោកជំទាវ លោក លោកស្រី និងបងប្អូនជនរួមជាតិទាំងអស់ សូមប្រកបដោយពុទ្ធពរ និងពរ ៥ ប្រការ អាយុ វណ្ណៈ សុខៈ ពលៈ និងបដិភានៈ កុំបីឃ្លៀងឃ្លាតឡើយ៕
