(ភ្នំពេញ)៖ នៅពេលដែលមនុស្សគិតអំពីសកម្មភាពអាកាសធាតុ ពួកគេជារឿយៗតែងតែស្រមៃទៅដល់កិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិ បច្ចេកវិទ្យាទំនើបៗ ឬការវិនិយោគខ្នាតធំ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការផ្លាស់ប្តូរបរិស្ថានដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតមួយចំនួន បែរជាចាប់ផ្តើមចេញពីការផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថសាមញ្ញៗរបស់មនុស្សទៅវិញ។ យុទ្ធនាការ «ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំមិនប្រើថង់ប្លាស្ទិកទេ» របស់ប្រទេសកម្ពុជា គឺជាឧទាហរណ៍ដ៏គួរឱ្យកត់សម្គាល់មួយ ដែលបង្ហាញថាការប្តេជ្ញាចិត្តតូចមួយ អាចរីកធំធាត់ទៅជាចលនាថ្នាក់ជាតិបាន។
យុទ្ធនាការនេះត្រូវបានដាក់ចេញក្រោមការដឹកនាំ និងការចូលរួមពីសំណាក់សិស្សានុសិស្ស ដោយចាប់ផ្តើមពីការសន្យាយ៉ាងសាមញ្ញមួយ គឺការបដិសេធមិនប្រើប្រាស់ថង់ប្លាស្ទិកដែលមិនចាំបាច់។ អ្វីដែលមើលទៅដូចជាសកម្មភាពតូចតាច បានស្តែងឱ្យឃើញយ៉ាងរហ័សនូវអំណាចដ៏អស្ចារ្យនៃការទទួលខុសត្រូវរួម។ សិស្សានុសិស្សបានក្លាយជាទូតនៃការផ្លាស់ប្តូរ ដោយបាននាំយកការយល់ដឹងពីបរិស្ថានពីក្នុងថ្នាក់រៀន ទៅកាន់ផ្ទះសម្បែង សហគមន៍ និងកន្លែងធ្វើការរបស់ពួកគេ។
លទ្ធផលដែលទទួលបានគឺពិតជាអស្ចារ្យណាស់។ មនុស្សជាង ១៤ លាននាក់បានចូលរួមក្នុងយុទ្ធនាការនេះ ដែលតំណាងឱ្យជាងពាក់កណ្តាលនៃចំនួនប្រជាជនសរុប ១៧ លាននាក់របស់កម្ពុជា។ មានយុទ្ធនាការបរិស្ថានតិចតួចណាស់នៅលើពិភពលោក ដែលអាចទទួលបានការចូលរួមពីសាធារណជនយ៉ាងទូលំទូលាយបែបនេះ ក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លី។
អ្វីដែលរឹតតែអស្ចារ្យជាងនេះទៅទៀតនោះ យុទ្ធនាការនេះបានផ្តល់នូវលទ្ធផលបរិស្ថានដែលអាចវាស់វែងបាន។ ក្នុងរយៈពេលត្រឹមតែមួយឆ្នាំ ការនាំចូលថង់ប្លាស្ទិក និងការផលិតក្នុងស្រុកនៅកម្ពុជាបានធ្លាក់ចុះរហូតដល់ ៨៤ភាគរយ។ សមិទ្ធផលនេះសបញ្ជាក់ឱ្យឃើញថា នៅពេលដែលមនុស្សរាប់លាននាក់ផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថប្រចាំថ្ងៃរបស់ពួកគេ វានឹងបង្កើតឱ្យមានផលប៉ះពាល់ជាវិជ្ជមានយ៉ាងខ្លាំងដល់បរិស្ថាន និងសេដ្ឋកិច្ច។ វាក៏បានបង្ហាញផងដែរថា ការចូលរួមរបស់សាធារណជន គឺជាឧបករណ៍ដ៏មានប្រសិទ្ធភាពបំផុតមួយក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមនានាផ្នែកបរិស្ថាន។
ជោគជ័យនៃយុទ្ធនាការនេះ គឺស្ថិតនៅលើសមត្ថភាពក្នុងការបំប្លែង «ការយល់ដឹង» ឱ្យទៅជា «សកម្មភាពជាក់ស្តែង»។ សិស្សានុសិស្សបានរៀនសូត្រថា ការការពារបរិស្ថានមិនមែនត្រឹមតែជាការយល់ដឹងពីបញ្ហាបរិស្ថាននោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាការផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ។ ពួកគេបានលើកទឹកចិត្តឪពុកម្តាយ សាច់ញាតិ អ្នកជិតខាង និងមិត្តភក្តិរបស់ពួកគេឱ្យធ្វើការប្តេជ្ញាចិត្តដូចគ្នា។ ជាលទ្ធផល ការបដិសេធមិនប្រើប្រាស់ថង់ប្លាស្ទិកបានក្លាយជាលើសពីសារបរិស្ថាន ពោលគឺវាបានក្លាយជា «បទដ្ឋានសង្គម» ទៅហើយ។
យុទ្ធនាការនេះក៏បានបង្ហាញផងដែរថា សកម្មភាពអាកាសធាតុអាចចាប់ផ្តើមចេញពីជម្រើសដ៏សាមញ្ញ។ ការបំពុលដោយប្លាស្ទិកមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធទៅនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ព្រោះផលិតផលប្លាស្ទិកភាគច្រើនត្រូវបានផលិតឡើងពីឥន្ធនៈហ្វូស៊ីល។ ការផលិត ការដឹកជញ្ជូន និងការបោះចោលកាកសំណល់ទាំងនោះ សុទ្ធតែបង្កើតឱ្យមានការភាយចេញនូវឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់។ តាមរយៈការកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ប្លាស្ទិក ប្រជាពលរដ្ឋមិនត្រឹមតែរួមចំណែកធ្វើឱ្យសហគមន៍ស្អាតជាងមុនប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបានចូលរួមក្នុងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងជាសកល ដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុទៀតផង។
ប្រហែលជាអ្វីដែលសំខាន់បំផុតនោះគឺ យុទ្ធនាការនេះបានវិវត្តខ្លួនហួសពីការប្តេជ្ញាចិត្ត ទៅជាសកម្មភាពពិតៗ។ ដោយទទួលបានការបំផុសគំនិតពីស្មារតីទទួលខុសត្រូវលើបរិស្ថានដូចគ្នា ចលនានេះបានបង្កើតឱ្យមានគំនិតផ្តួចផ្តើមទូទាំងប្រទេសមួយគឺ «កម្ពុជាស្អាត ខ្មែរធ្វើបាន»។ មនុស្សជាង ៧ លាននាក់បានចូលរួមក្នុងការសម្អាតទីធ្លាសាធារណៈនៅទូទាំងប្រទេស ដោយបង្ហាញថាការថែរក្សាបរិស្ថានមិនមែនជាការទទួលខុសត្រូវរបស់រដ្ឋាភិបាលតែម្នាក់ឯងនោះទេ ប៉ុន្តែជាកាតព្វកិច្ចរបស់ប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់រូប។
ការរីកចម្រើនជាលំដាប់នេះ (ពីការប្តេជ្ញាចិត្ត ទៅជាសកម្មភាព) គឺជាអ្វីដែលធ្វើឱ្យយុទ្ធនាការនេះមានសារៈសំខាន់ពិតប្រាកដ។ ការសន្យាមិនប្រើប្រាស់ថង់ប្លាស្ទិកបានជំរុញឱ្យមនុស្សគិតគូរឡើងវិញអំពីទំនាក់ទំនងរបស់ពួកគេជាមួយបរិស្ថាន។ ចំណែកឯចលនាសម្អាតអនាម័យវិញ បានបំប្លែងការយល់ដឹងនោះឱ្យទៅជាសកម្មភាពដែលមើលឃើញនឹងភ្នែក។ សកម្មភាពទាំងពីរនេះរួមគ្នា បង្កើតបានជាគ្រឹះដ៏រឹងមាំមួយសម្រាប់ការផ្លាស់ប្តូរបរិស្ថានប្រកបដោយនិរន្តរភាព។
សព្វថ្ងៃនេះ ចលនានេះនៅតែបន្តវិវត្តទៅមុខ។ អ្វីដែលបានចាប់ផ្តើមត្រឹមជាយុទ្ធនាការ បានក្លាយជាចលនាជាតិ។ ហើយអ្វីដែលជាចលនាជាតិនៅពេលនេះ កំពុងតែប្តូរទៅជា «ទម្លាប់» ជាបណ្តើរៗហើយ។ ការផ្លាស់ប្តូរនេះ (ពីការយល់ដឹង ទៅជាសកម្មភាព, ពីសកម្មភាព ទៅជាចលនា, និងពីចលនា ទៅជាទម្លាប់) គឺជាគោលដៅចុងក្រោយរបស់ក្រសួងបរិស្ថាន។
នៅពេលដែលការទទួលខុសត្រូវលើបរិស្ថានក្លាយជាទម្លាប់ ការផ្លាស់ប្តូរជាវិជ្ជមាននឹងលែងពឹងផ្អែកលើការបង្កើតយុទ្ធនាការ ឬព្រឹត្តិការណ៍ពិសេសៗទៀតហើយ។ ប្រជាពលរដ្ឋនឹងជ្រើសរើសរបៀបរស់នៅដែលស្អាត បៃតង និងមាននិរន្តរភាពជាងមុនដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ សិស្សានុសិស្សដែលបានរៀនសូត្រពីតម្លៃទាំងនេះនៅថ្ងៃនេះ នឹងនាំយកវារហូតដល់ពេញវ័យ ហើយផ្ទេរវាទៅឱ្យមនុស្សជំនាន់ក្រោយ។ តាមរបៀបនេះ សកម្មភាពអាកាសធាតុនឹងក្លាយជាផ្នែកមួយនៃវប្បធម៌ជាតិ។
រឿងរ៉ាវនៃយុទ្ធនាការ «ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំមិនប្រើថង់ប្លាស្ទិកទេ» បានផ្តល់នូវមេរៀនដ៏សំខាន់មួយ។ ការផ្លាស់ប្តូរពិតប្រាកដមិនមែនតែងតែចាប់ផ្តើមពីសកម្មភាពដ៏ធំដុំនោះឡើយ។ ជួនកាល វាចាប់ផ្តើមចេញពីការសម្រេចចិត្តដ៏សាមញ្ញមួយរបស់សិស្សម្នាក់ប៉ុណ្ណោះ។
នៅពេលដែលមនុស្សរាប់លាននាក់ធ្វើការសម្រេចចិត្តដូចគ្នា សកម្មភាពតូចតាចនោះនឹងក្លាយជាចលនា។ ហើយនៅពេលដែលចលនានោះក្លាយជាទម្លាប់ វានឹងផ្លាស់ប្តូរប្រទេសជាតិទាំងមូល។
បទពិសោធន៍របស់កម្ពុជាបានបង្ហាញថា សកម្មភាពអាកាសធាតុមិនមែនត្រឹមតែជាការកាត់បន្ថយការភាយឧស្ម័ន ឬការគ្រប់គ្រងកាកសំណល់ប៉ុណ្ណោះទេ។ វាគឺជាការបំផុសគំនិតមនុស្សឱ្យមានការទទួលខុសត្រូវចំពោះបរិស្ថានរបស់ពួកគេ និងការផ្តល់អំណាចឱ្យពួកគេក្លាយជាផ្នែកមួយនៃដំណោះស្រាយ។ តាមរយៈការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់សិស្សានុសិស្ស និងការចូលរួមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋរាប់លាននាក់ ការសន្យាដ៏សាមញ្ញមួយបានក្លាយជាចលនាបរិស្ថានសាធារណៈដ៏ជោគជ័យបំផុតមួយរបស់ប្រទេសជាតិ។
ដំណើរនេះនៅតែបន្តទៅមុខ ប៉ុន្តែទិសដៅគឺច្បាស់លាស់ណាស់ គឺចាប់ផ្តើមពីការប្តេជ្ញាចិត្ត ទៅជាសកម្មភាព ទៅជាចលនា ទៅជាទម្លាប់ ហើយចុងក្រោយ បង្កើតបានជាកម្ពុជាដ៏ស្អាត បៃតង និងមានចីរភាព។ នៅក្នុងយុគសម័យដែលពិភពលោកកំពុងស្វែងរកដំណោះស្រាយអាកាសធាតុប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព បទពិសោធន៍របស់កម្ពុជាបានបង្ហាញថា ការផ្តល់អំណាចដល់យុវជន និងការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់ប្រចាំថ្ងៃ អាចសម្រេចបាននូវលទ្ធផលដែលធ្លាប់តែគិតថាមិនអាចទៅរួច។ យុទ្ធនាការដែលចាប់ផ្តើមដោយសិស្សសាលា បានក្លាយជាចលនាដែលទទួលយកនិងអនុវត្តដោយប្រជាជាតិទាំងមូល៕
ប្រភពៈ ក្រសួងបរិស្ថាន
