(ភ្នំពេញ)៖ ឡានីណា (La Niña) ដែលជារឿយៗត្រូវបានពិពណ៌នាថាជាសមភាគី (បាតុភូតផ្ទុយ) នៃបាតុភូតអែលនីញ៉ូ គឺជាបាតុភូតអាកាសធាតុដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតមួយក្នុងការកំណត់ទម្រង់នៃគំរូអាកាសធាតុនៅទូទាំងសកលលោក។
ទោះបីជាបាតុភូតនេះមិនសូវត្រូវបានគេជជែកដេញដោលជាសាធារណៈខ្លាំងដូចអែលនីញ៉ូដែលក្តៅជាងក៏ដោយ ក៏ឡានីណាមានថាមពលដ៏មហិមាក្នុងការផ្លាស់ប្តូរទម្រង់ទឹកភ្លៀង បង្កើនកម្រិតបំផ្លិចបំផ្លាញនៃព្យុះ ជម្រុញឱ្យមានទឹកជំនន់និងគ្រោះរាំងស្ងួត រំខានដល់វិស័យកសិកម្ម និងកែប្រែទម្រង់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីក្នុងកម្រិតភពផែនដី។
នៅក្នុងសម័យកាលនៃភាពមិនច្បាស់លាស់ផ្នែកអាកាសធាតុនាពេលបច្ចុប្បន្ន ការយល់ដឹងអំពីឡានីណាលែងជាបញ្ហាសម្រាប់តែអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រទៀតហើយ ប៉ុន្តែវាបានក្លាយជាបញ្ហាសំខាន់បំផុតសម្រាប់រដ្ឋាភិបាល សេដ្ឋកិច្ច និងសហគមន៍នានានៅទូទាំងពិភពលោក។
ឡានីណាកើតឡើងនៅពេលដែលផ្ទៃទឹកសមុទ្រនៅភាគកណ្តាល និងភាគខាងកើតនៃមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ប្រែជាត្រជាក់ខុសពីធម្មតាធៀបនឹងកម្រិតមធ្យម។ ការចុះត្រជាក់នេះធ្វើឱ្យខ្យល់ជំនួញ (Trade winds) កាន់តែខ្លាំងឡើង និងផ្លាស់ប្តូរទម្រង់ចរន្តបរិយាកាស ដែលជះឥទ្ធិពលដល់លក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុឆ្ងាយហួសពីតំបន់ប៉ាស៊ីហ្វិក។ ផលប៉ះពាល់របស់វាអាចដឹងបាននៅទូទាំងតំបន់អាស៊ី អាហ្វ្រិក អាមេរិក អូស្ត្រាលី និងសូម្បីតែផ្នែកខ្លះនៃអឺរ៉ុប។
ខុសពីអែលនីញ៉ូ ដែលជារឿយៗត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងគ្រោះរាំងស្ងួតនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងអូស្ត្រាលី ឡានីណាជាទូទៅនាំមកនូវការកើនឡើងកម្រិតទឹកភ្លៀង និងសកម្មភាពខ្យល់មូសុងកាន់តែខ្លាំងដល់ផ្នែកជាច្រើននៃអាស៊ី និងអូសេអានី។ កម្រិតទឹកទន្លេកើនឡើងខ្លាំង ព្យុះកាន់តែមានសភាពខ្លាំងក្លា ហើយហានិភ័យនៃទឹកជំនន់ក៏កើនឡើងយ៉ាងគំហុកផងដែរ។
នៅក្នុងតំបន់ខ្លះ ការកើនឡើងទឹកភ្លៀងបន្ថែមនេះអាចផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់វិស័យកសិកម្ម និងជួយបំពេញប្រភពទឹកឡើងវិញ។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលវាមានកម្រិតខ្លាំងពេក វាអាចបំផ្លាញដំណាំ ខូចខាតហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ បង្ខំឱ្យប្រជាជនផ្លាស់ទីលំនៅ និងបង្កជាការបាក់ដី ព្រមទាំងជំងឺរាតត្បាតតាមទឹក។
បណ្តាឆ្នាំដែលមានបាតុភូតឡានីណានាពេលថ្មីៗនេះ បានបង្ហាញឱ្យឃើញពីទំហំដ៏មហិមានៃផលប៉ះពាល់ទាំងនេះ។ ទឹកជំនន់ធ្ងន់ធ្ងរនៅក្នុងផ្នែកខ្លះនៃអាស៊ី អូស្ត្រាលី និងអាហ្វ្រិក បានបណ្តាលឱ្យមានការខាតបង់សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធំធេង និងវិបត្តិមនុស្សធម៌។ សហគមន៍ទាំងមូលត្រូវបានលិចលង់ ប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនត្រូវរអាក់រអួល ហើយផលិតកម្មកសិកម្មត្រូវរងផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះ តំបន់មួយចំនួននៅទ្វីបអាមេរិកបែរជាជួបប្រទះនឹងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុស្ងួតហួតហែងក្នុងអំឡុងពេលឡានីណា ដែលបង្កើនហានិភ័យនៃគ្រោះរាំងស្ងួត និងភ្លើងឆេះព្រៃ។
សារៈសំខាន់ជាសកលនៃឡានីណា គឺស្ថិតនៅលើសមត្ថភាពរបស់វាគ្ក្នុងការរំលឹកមនុស្សជាតិថា ប្រព័ន្ធអាកាសធាតុមានការផ្សារភ្ជាប់គ្នាយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ។ ព្រឹត្តិការណ៍ចុះត្រជាក់នៅក្នុងផ្នែកមួយនៃមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក អាចជះឥទ្ធិពលដល់កម្រិតទឹកភ្លៀងនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ព្យុះហឺរីគែននៅអាត្លង់ទិក ទិន្នផលកសិកម្មនៅអាមេរិកខាងត្បូង និងសីតុណ្ហភាពនៅទូទាំងបណ្តាទ្វីបជាច្រើន។ ធម្មជាតិដំណើរការជាប្រព័ន្ធរួមបញ្ចូលគ្នាតែមួយ ដែលមហាសមុទ្រ និងបរិយាកាសមានអន្តរកម្មជាមួយគ្នាយ៉ាងបន្តបន្ទាប់។
ឡានីណាក៏ដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការសម្របសម្រួលគំរូសីតុណ្ហភាពសកលផងដែរ។ ខណៈពេលដែលឆ្នាំដែលមានបាតុភូតអែលនីញ៉ូជារឿយៗរុញច្រានសីតុណ្ហភាពសកលឱ្យកើនឡើង ឡានីណាអាចជួយកាត់បន្ថយកម្តៅជាបណ្តោះអាសន្ន ដោយសារទឹកមហាសមុទ្រដែលត្រជាក់ជាងមុនស្រូបយកកម្តៅពីបរិយាកាសបានច្រើន។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការចុះត្រជាក់ជាបណ្តោះអាសន្ននេះ មិនគួរត្រូវបានយល់ច្រឡំថាជាការត្រឡប់ថយក្រោយនៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុនោះឡើយ។ និន្នាការនៃការឡើងកម្តៅរយៈពេលវែងដែលបង្កឡើងដោយការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ នៅតែបន្តកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងក្លា ទោះបីជាមានការប្រែប្រួលអាកាសធាតុតាមធម្មជាតិក្នុងរយៈពេលខ្លីក៏ដោយ។
តាមពិតទៅ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុអាចនឹងបង្កើនភាពប្រែប្រួល និងភាពមិនអាចប៉ាន់ស្មានបាននៃទាំងព្រឹត្តិការណ៍អែលនីញ៉ូ និងឡានីណា។ បរិយាកាសដែលក្តៅជាងមុនផ្ទុកនូវសំណើម និងថាមពលកាន់តែច្រើន ដែលមានន័យថាទឹកភ្លៀងដែលកើតឡើងរួមជាមួយឡានីណាអាចនឹងកាន់តែធ្លាក់ខ្លាំង ហើយព្យុះកាន់តែបំផ្លិចបំផ្លាញជាងមុន។
ទឹកជំនន់ដែលធ្លាប់កើតឡើងម្តងម្កាលក្នុងរយៈពេលពីរបីទសវត្សរ៍ ឥឡូវនេះអាចកើតឡើងញឹកញាប់ជាងមុន និងមានកម្រិតខ្លាំងក្លាជាងមុន។ ប្រទេសដែនកោះងាយរងគ្រោះ ជាពិសេសប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដែលមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងសមត្ថភាពត្រៀមលក្ខណៈបង្ការគ្រោះមហន្តរាយនៅមានកម្រិត កំពុងប្រឈមមុខនឹងហានិភ័យកាន់តែខ្ពស់។
ផលវិបាកសេដ្ឋកិច្ចនៃឡានីណាមានសភាពស៊ីជម្រៅណាស់។ ដីកសិកម្មដែលលិចទឹកអាចកាត់បន្ថយផលិតកម្មស្បៀងអាហារ និងធ្វើឱ្យតម្លៃទំនិញសកលកើនឡើង។ ការខូចខាតផ្លូវថ្នល់ ស្ពាន កំពង់ផែ និងប្រព័ន្ធថាមពល អាចពន្យឺតការរីកចម្រើនសេដ្ឋកិច្ច និងដាក់សម្ពាធលើថវិកាជាតិ។ ប្រព័ន្ធសុខភាពសាធារណៈក៏ត្រូវរងសម្ពាធផងដែរ ដោយសារទឹកជំនន់រួមចំណែកដល់ការផ្ទុះឡើងនៃជំងឺរាតត្បាតតាមទឹក និងការផ្លាស់ទីលំនៅរបស់ប្រជាជន។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ឡានីណាមិនមែនជារឿងរ៉ាវនៃគ្រោះមហន្តរាយតែមួយមុខនោះទេ។ នៅក្នុងតំបន់ខ្លះ ការកើនឡើងទឹកភ្លៀងជួយបំពេញទឹកក្រោមដីឡើងវិញ ទ្រទ្រង់ដល់ការផលិតថាមពលវារីអគ្គិសនី និងបង្កើនផលិតភាពកសិកម្ម។
ធម្មជាតិពីរទម្រង់ (ផលវិជ្ជមានផង និងអវិជ្ជមានផង) នេះបានគូសបញ្ជាក់ពីសារៈសំខាន់នៃការត្រៀមលក្ខណៈ និងការយល់ដឹងផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រ។ បាតុភូតអាកាសធាតុមិនមែនមានលក្ខណៈ «ល្អ» ឬ «អាក្រក់» ពីកំណើតនោះទេ ផលប៉ះពាល់របស់វាអាស្រ័យភាគច្រើនលើការរៀបចំខ្លួនរបស់មនុស្ស ការគ្រប់គ្រងបរិស្ថាន និងភាពធន់។
នេះជាមូលហេតុដែលការវិនិយោគលើវិទ្យាសាស្ត្រអាកាសធាតុ ប្រព័ន្ធព្យាករណ៍ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងការត្រៀមលក្ខណៈបង្ការគ្រោះមហន្តរាយ គឺកត្តាចាំបាច់បំផុត។ ប្រព័ន្ធព្រមានជាមុនដ៏ត្រឹមត្រូវ អាចជួយរដ្ឋាភិបាលរៀបចំខ្លួនសម្រាប់ទប់ទល់នឹងទឹកជំនន់ ការពារការផ្គត់ផ្គង់ស្បៀង គ្រប់គ្រងធនធានទឹក និងកាត់បន្ថយការបាត់បង់ជីវិតមនុស្ស។ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិក៏មានសារៈសំខាន់ដូចគ្នាដែរ ពីព្រោះផលប៉ះពាល់នៃឡានីណាឆ្លងកាត់ព្រំដែន និងប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធសកលដែលផ្សារភ្ជាប់គ្នាទៅវិញទៅមក។
ជាចុងក្រោយ ឡានីណាដើរតួជាការរំលឹកមួយទៀតថា មនុស្សជាតិរស់នៅក្នុងចង្វាក់នៃភពផែនដីដែលមានថាមពលបត់បែននិងប្រែប្រួលជានិច្ច។ មហាសមុទ្រ ព្រៃឈើ បរិយាកាស និងសង្គមមនុស្ស គឺត្រូវបានចងភ្ជាប់គ្នាតាមរយៈដំណើរការបរិស្ថានដ៏ស្មុគស្មាញ ដែលគ្មានប្រទេសណាមួយអាចគ្រប់គ្រងបានតែម្នាក់ឯងនោះឡើយ។ នៅពេលដែលការប្រែប្រួលអាកាសធាតុកាន់តែលឿនរហ័ស ការយល់ដឹង និងការសម្របខ្លួនទៅនឹងបាតុភូតអាកាសធាតុធម្មជាតិដូចជាឡានីណា នឹងកាន់តែមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងឡើងសម្រាប់ស្ថិរភាពសកល និងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយនិរន្តរភាព។
មេរៀននៃឡានីណាគឺច្បាស់ណាស់៖ ភាពធន់នៅក្នុងពិភពលោកទំនើប មិនត្រឹមតែទាមទារនូវភាពរឹងមាំផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងការរីកចម្រើនផ្នែកបច្ចេកវិទ្យាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ទាមទារនូវការគោរពចំពោះប្រព័ន្ធធម្មជាតិដ៏មានឥទ្ធិពល ដែលទ្រទ្រង់ជីវិតនៅលើផែនដីផងដែរ៕
-ក្រសួងបរិស្ថាន-
