(ភ្នំពេញ)៖ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុបាននិងកំពុងធ្វើឱ្យរលកកម្តៅ (Heat waves) កើតឡើងកាន់តែញឹកញាប់ កាន់តែខ្លាំងក្លា និងមានរយៈពេលកាន់តែវែងជុំវិញសកលលោក។ ចាប់ពីតំបន់អាស៊ី និងអឺរ៉ុប រហូតដល់អាហ្វ្រិក និងអាមេរិកខាងជើង សីតុណ្ហភាពខ្ពស់បំផុតដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមកបានក្លាយជារឿងសាមញ្ញទៅៗ ដែលកំពុងជះឥទ្ធិពលដល់សុខភាពមនុស្ស សេដ្ឋកិច្ច កសិកម្ម និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី។
មូលហេតុចម្បង គឺការកើនឡើងនៃការភាយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ពីសកម្មភាពរបស់មនុស្ស ដូចជាការដុតឥន្ធនៈហ្វូស៊ីល ការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ ការបំពុលពីឧស្សាហកម្ម និងការអភិវឌ្ឍដែលខ្វះនិរន្តរភាព។ ការភាយឧស្ម័នទាំងនេះបានរក្សាកម្តៅនៅក្នុងបរិយាកាស ដែលធ្វើឱ្យសីតុណ្ហភាពសកលកើនឡើង និងបង្កើនលទ្ធភាពនៃការកើតឡើងនូវព្រឹត្តិការណ៍កម្តៅខ្លាំងហួសប្រមាណ។
រលកកម្តៅបង្កហានិភ័យធ្ងន់ធ្ងរដល់សុខភាពសាធារណៈ។ សីតុណ្ហភាពខ្ពស់អាចបណ្តាលឱ្យមានការបាត់បង់ជាតិទឹកក្នុងរាងកាយ ជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាលដោយសារកម្តៅ (Heatstroke) បញ្ហាប្រព័ន្ធដកដង្ហើម និងថែមទាំងអាចឈានដល់ការបាត់បង់ជីវិតទៀតផង ជាពិសេសចំពោះមនុស្សចាស់ កុមារ និងអ្នកដែលធ្វើការងារនៅទីវាលក្រៅអគារ។ តំបន់ទីក្រុងនានាងាយរងគ្រោះខ្លាំងជាពិសេស ដោយសារឥទ្ធិពល
«ឥទ្ធិពលកោះកម្តៅទីក្រុង» (Urban heat island effect) ដែលសំណង់បេតុង និងលំហបៃតងមានកម្រិត បានធ្វើឱ្យកម្តៅដក់ជាប់មិនអាចភាយចេញទៅណាបាន។
ផលប៉ះពាល់នេះមិនត្រឹមតែកើតមានលើវិស័យសុខាភិបាលប៉ុណ្ណោះទេ។ កម្តៅខ្លាំងហួសប្រមាណបានកាត់បន្ថយទិន្នផលកសិកម្ម បង្កើនការខ្វះខាតទឹក បង្កើនតម្រូវការប្រើប្រាស់អគ្គិសនី និងធ្វើឱ្យភ្លើងព្រៃកាន់តែមានសភាពខ្លាំងក្លា។ រលកកម្តៅក៏បានធ្វើឱ្យផលិតភាពការងារចុះខ្សោយ និងដាក់សម្ពាធយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើប្រព័ន្ធថែទាំសុខភាព និងប្រព័ន្ធថាមពលផងដែរ។
ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានព្រមានថា ប្រសិនបើគ្មានសកម្មភាពអាកាសធាតុឲ្យបានខ្លាំងក្លាទេនោះ រលកកម្តៅនឹងបន្តកាន់តែអាក្រក់ទៅៗ ទាំងផ្នែកភាពញឹកញាប់ និងកម្រិតនៃភាពធ្ងន់ធ្ងរ។ ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ស្ថិតក្នុងចំណោមប្រទេសដែលងាយរងគ្រោះបំផុត ដោយសារមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងធនធានមានកម្រិតសម្រាប់ការបន្ស៊ាំ។
ដូចនេះ ការកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់នៅតែជាកិច្ចការដ៏ចាំបាច់បំផុត។ ការកាត់បន្ថយការភាយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់តាមរយៈថាមពលកកើតឡើងវិញ ការដឹកជញ្ជូនប្រកបដោយនិរន្តរភាព ការការពារព្រៃឈើ ឧស្សាហកម្មដែលស្អាតជាងមុន និងការរៀបចំផែនការទីក្រុងឱ្យកាន់តែប្រសើរឡើង អាចជួយពន្យឺតការឡើងកម្តៅសកលបាន។ ការពង្រីកលំហបៃតង ការដាំដើមឈើ និងការកែលម្អហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដែលមានភាពធន់នឹងកម្តៅ ក៏ជាវិធានការសំខាន់ៗដើម្បីការពារសហគមន៍ផងដែរ។
ការកើនឡើងនូវញឹកញាប់នៃរលកកម្តៅ គឺជាការព្រមានយ៉ាងច្បាស់ថា ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុលែងជាការគំរាមកំហែងនាពេលអនាគតទៀតហើយ។ វាបាននិងកំពុងជះឥទ្ធិពលដល់ជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃជុំវិញពិភពលោករួចទៅហើយ។
ការសម្រេចចិត្តដែលមនុស្សជាតិធ្វើនាថ្ងៃនេះ នឹងកំណត់ថា តើជំនាន់ក្រោយនឹងត្រូវទទួលមរតកនូវភពផែនដីដែលមានកម្តៅ និងអស្ថិរភាពកាន់តែខ្លាំងឡើង ឬក៏ភពផែនដីដែលមានភាពធន់ និងនិរន្តរភាព។
«ឥទ្ធិពលកោះកម្តៅទីក្រុង» ជាបាតុភូតដែលតំបន់ទីក្រុងមានសីតុណ្ហភាពក្តៅជាងតំបន់ជនបទជុំវិញខ្លួនវា។ មូលហេតុគឺមកពីទីក្រុងសម្បូរទៅដោយសំណង់បេតុង ផ្លូវកៅស៊ូ និងអគារខ្ពស់ៗ ដែលស្រូប និងរក្សាកម្តៅបានល្អរួមផ្សំនឹងការខ្វះខាតដើមឈើ ឬលំហបៃតង ព្រមទាំងការបញ្ចេញកម្តៅបន្ថែមពីម៉ាស៊ីនត្រជាក់ និងរថយន្តជាដើម៕
ប្រភព៖ ក្រសួងបរិស្ថាន
