ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំពិតជាមានការរីករាយដែលបានមកចូលរួមសំណេះសំណាលជាលើកដំបូងជាមួយកម្មករ/រិនី នៅតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសរបស់យើងនេះ។ មិនមែនជាលើកទីមួយទេ ដែលខ្ញុំមកកាន់ទីនេះ។ ចំនួនបីលើក បានមកចូលរួមសម្ពោធ និងក្នុងកម្មវិធីរំលឹកខួបអនុស្សាវរីយ៍នៃក្រុមហ៊ុន មីនេបៀ ហើយមួយលើកមកសម្ពោធដាក់អោយប្រើប្រាស់ជាមួយក្រុមហ៊ុន កូកា កូឡា។ នេះជាលើកទី ៤ ដែលខ្ញុំមកសំដៅជួបជុំជាមួយនឹងកម្មករ/រិនីរបស់យើង។
ជួបកម្មករពិនិត្យមើលស្ថានភាពលូតលាស់ក្នុងវិស័យឧស្សាហកម្ម និងចំណុចសេសសល់ត្រូវដោះស្រាយ
កាលពីប៉ុន្មានឆ្នាំមុននោះ គេបានឃើញខ្ញុំនៅតាមវាលស្រែយ៉ាងច្រើន ជាវេទិកាសាធារណៈជាមួយនឹងកសិករ ដែលធ្វើនៅតាមវាលស្រែ និងការសំណេះសំណាលនានា ដែលធ្វើនៅតាមប្រឡាយទឹក តាមទំនប់ទឹក នៅក្នុងរយៈពេលដែលយើងអនុវត្តដាក់អោយចេញនូវគោលនយោបាយអនុវត្តវិស័យកសិកម្ម គឺការផលិតស្បៀង និងការនាំចេញអង្ករ។ ឥឡូវដល់ពេលវេលា ដែលយើងកំពុងអនុវត្តនូវគោលនយោបាយឧស្សាហកម្ម ២០១៥-២០២៥។ វាជាឱកាសសមស្របណាស់ដែលអោយខ្ញុំដើរទៅជួបជាមួយនឹងកម្មករ/រិនី ដែលកំពុងធ្វើការតាមរោងចក្រនានា នៅក្នុងក្របខណ្ឌទូទាំងប្រទេស ដើម្បីពិនិត្យមើលស្ថានភាពនៃការលូតលាស់នៅក្នុងវិស័យឧស្សាហកម្ម និងចំណុចសេសសល់ដែលជាបញ្ហាត្រូវដោះស្រាយជូនចំពោះកម្មករ/រិនីរបស់យើង។ មិនមែនគ្រាន់តែក្នុងវិស័យកាត់ដេរ ឬក៏នៅក្នុងវិស័យណាមួយទេ ក៏ប៉ុន្តែយើងចង់សំដៅក្ដោបទៅលើបញ្ហាទាក់ទងទៅនឹងកម្មករ/រិនីទាំងអស់ផងដែរ។
ខ្ញុំសូមអរគុណចំពោះក្រសួងការងារ និងបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈ ក៏ដូចជាតំណាងអោយតំបន់ឧស្សាហកម្ម តំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសភ្នំពេញ ព្រមទាំងបណ្ដារោងចក្រ សហគ្រាសទាំងអស់ ដែលអនុញ្ញាតអោយកម្មករ/រិនី បានមកជួបជុំខ្ញុំនៅក្នុងឱកាសនេះ។ ហើយរោងចក្រមួយ ដែលមិនបានអញ្ជើញមកទីនេះ គឺជាប់ធ្វើការ ក៏បានបន្តនូវខ្សែបណ្ដាញក្នុងការស្ដាប់ឮនូវសំឡេង(របស់ខ្ញុំ)។ ពួកគេធ្វើការផង ហើយក៏អាចឆ្លៀតស្ដាប់ជាមួយនឹងអ្វីដែលជាការលើកឡើងរបស់ខ្ញុំផង។ អម្បាញ់មិញនេះ ខ្ញុំបានធ្វើដំណើរមកតាមទីនេះ ខាងមីនេបៀ ពិតជាកូនច្រើនមែន …។
មិនអោយបៀវត្សកម្មករផ្នែកវាយនភណ្ឌ ទាបជាង ១៥៣ ដុល្លារ
ខ្ញុំបានសួរនាំជាមួយនឹងកម្មករ/រិនីរបស់យើង ដែលនៅខាងណោះ។ ពួកគេភាគច្រើន មានប្រាក់ខែលើសអំពីចំនួនកម្រិតអប្បបរមា ១៥៣ ដុល្លាររួចស្រេចទៅហើយ។ ដោយគាត់និយាយអំពីបញ្ហាប្រាក់ខែរបស់គាត់ ១៨៤ ដុល្លារ និងបូកជាមួយនឹងអត្ថប្រយោជន៍ដទៃទៀត វាឡើងជាង ២០០ ដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិក។ ចំណុចសំខាន់នៅទីនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលពិនិត្យ តែធ្វើយ៉ាងម៉េចកុំអោយកម្មករ/រិនីរបស់យើងនៅក្នុងវិស័យដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធ ជាពិសេសវិស័យកាត់ដេរ និងវាយនភណ្ឌ សំលៀកបំពាក់ និងស្បែកជើង កុំឲ្យទាបជាង ១៥៣ ដុល្លារតែប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែ បើសិនបណ្ដារោងចក្រនានា មានលទ្ធភាពនឹងបង្កើនដល់ ២០០ ដុល្លារ ឬ ៣០០ ដុល្លារ អត់ថាអីទេ ជួបអបអរសាទរ។ មិនមែនតម្រូវអោយរោងចក្រទាំងអស់ ដែលមានប្រាក់ខែរហូតដល់ ១៨០ ដុល្លារ ឬ ១៩០ ដុល្លារ អោយទំលាក់មកអនុវត្តនូវបៀវត្សអប្បបរមា ដែលខាងរាជរដ្ឋាភិបាល ខាងនិយោជក និងខាង ILO គេហៅថា យន្តការត្រីភាគី កំណត់នោះទេ។
ដូច្នេះ វាជាការរីករាយមួយនៅក្នុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសរបស់យើងនេះ ហើយខ្ញុំក៏សូមបញ្ជាក់ថា តំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស ទោះបីខ្ញុំធ្វើប្រធានក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា ដែលទទួលបន្ទុកទៅលើការវិនិយោគ ប៉ុន្តែដើម្បីមានលក្ខណៈងាយស្រួល ខ្ញុំធ្វើប្រធានតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសខ្លួនឯង ដែលមានឯកឧត្តម សុខ ចិន្ដាសោភា ធ្វើជាអគ្គលេខាធិការ។ ដើម្បីសំដៅធានាយ៉ាងណាអោយតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសរបស់យើង អាចប្រព្រឹត្តទៅក្នុងស្ថានភាពរស់រវើក និងរីកលូតលាស់។
ពីចក្រពត្តិឈ្លានពាន, ប្រល័យពូជសាសន៍ មកនយោបាយឈ្នះឈ្នះ សន្តិភាព បង្រួបបង្រួម ឯកភាពទឹកដី
ថ្ងៃនេះ បានមកជួបជុំជាមួយក្មួយៗ ចៅៗ អាចថាមានមួយចំនួនអាយុមិនច្រើនជាងចៅខ្ញុំប៉ុន្មានទេ។ នេះហើយជាកិច្ចការដែលតា ឬក៏អ៊ំ ពូ បានខិតខំជាមួយនឹងអ្នកដឹកនាំដទៃទៀត។ យើងបានបង្កើតស្ថានភាពបែបនេះ។ តើយើងគួរតែត្រូវនិយាយថា ចេញពីត្រង់ណាមក។ មុននេះ មុននឹងក្មួយៗ ចៅៗ មកកាន់តំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសនេះ មុននឹងក្មួយៗ ចៅៗ មកកាន់តំបន់រោងចក្រសហគ្រាស ឬតាមបណ្ដាសណ្ឋាគារ តើក្មួយៗ សិ្ថតនៅទីណា? ច្បាស់ណាស់ ប្រទេសយើងបានឆ្លងកាត់សោកនាដកម្មរាប់មិនអស់។ សង្រ្គាមដែលចក្រពត្តិបានឈ្លានពានប្រទេសរបស់យើង។ បន្ទាប់ទៅ របបប្រល័យពូជសាសន៍បានមកដល់ យើងបានប្រឹងប្រែងរស់ ហើយធ្វើយ៉ាងណាធានាអោយសិទ្ធិនៃការរស់រានមានជីវិតឡើងវិញ ត្រូវបានទទួលគ្រប់ៗគ្នា។ តាមរយៈនៃការខិតខំរបស់យើងទាំងអស់គ្នា យើងបាននាំមកនូវសន្ដិភាព ការបង្រូបបង្រួមជាតិ និងឯកភាពទឹកដី តាមរយៈនៃការអនុវត្តនយោបាយឈ្នះឈ្នះ។ ក្មួយៗ ចៅៗមួយចំនួន មិនបានកើតទាន់នូវសម័យកាលនោះទេ ក៏ប៉ុន្តែក្មួយៗ ចៅៗ អាចសួរជីដូនជីតា ឪពុកម្ដាយរបស់ខ្លួន ទើបដឹងរឿងនេះ។
ទោះបីថា ប្រទេសយើងត្រូវបានរំដោះហើយក៏ដោយ ក៏ប៉ុន្តែសង្រ្គាមផង និងសន្ដិភាពផង វាបាននាំមកសម្រាប់ប្រទេសរបស់យើង គឺភាពខ្ទេចខ្ទាំជាបន្ត។ សម័យកាល សន្ដិភាពផង សង្រ្គាមផង បើទោះបីជាសន្ដិភាពគ្របដណ្ដប់ភាគច្រើននៃចំណែកនៃដែនដី និងពេលវេលា។ ឯសង្រ្គាមបានកើតឡើងដោយតំបន់ខ្លះ និងពេលវេលាខ្លះ ក៏ប៉ុន្តែវាមានឥទ្ធិពលអាក្រក់សម្រាប់ការកសាងប្រទេសឡើងវិញរបស់យើង។ យើងបានប្រឹងប្រែងដើម្បីបំបាត់ចោលនូវស្ថានភាពប្រទេសមួយ តំបន់ត្រួតត្រាច្រើន អោយទៅជាប្រទេសមួយដែលមានតំបន់ត្រួតត្រាតែមួយ។ ដូចដែលនៅក្នុងតំបន់នេះ ខ្ញុំគិតថា កម្មករ កម្មការិនីនៅក្នុងរោងចក្រនៅទីនេះពិតជាអាចយល់ ហើយមួយចំនួនក៏ចេញពីតំបន់ធ្លាប់មានសង្រ្គាមនោះមកធ្វើការនៅកន្លែងនេះ។
មានសន្តិភាព រោងចក្រកើន កម្មករកើន ការនាំចេញច្រើនជាងមុន
នយោបាយឈ្នះឈ្នះ អនុញ្ញាតអោយយើងបានបង្រួបបង្រួមប្រទេស ឯកភាពជាលើកដំបូងនៅក្នុងក្របខណ្ឌរដ្ឋធម្មនុញ្ញមួយ ព្រះមហាក្សត្រមួយ រាជរដ្ឋាភិបាលមួយ និងកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធមួយ។ ឱកាសមាស ឱកាសពេជ្រ បានមកដល់សម្រាប់យើង ក៏ប៉ុន្តែជោគជ័យនេះ មិនបានធ្លាក់មកពីលើមេឃទេ យើងបានខិតខំបង្កើតឡើងនូវស្ថានភាព(នេះ)។ បើគ្រាន់តែក្រឡេកមើលក្រោយបន្ដិច ក្នុងរង្វង់ពីឆ្នាំ ១៩៩៧ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន ស្ថានភាពវាបានផ្លាស់ប្ដូរយ៉ាងឆាប់រហ័ស ពីស្ថានភាពដែលយើងលំបាកនៅពេលនោះ ដែលខ្ញុំគួរតែត្រូវរំលឹកបន្ដិចថា ដំណាក់កាលនោះ នៅឆ្នាំ ១៩៩៧ ទៅហើយ យើងមានរោងចក្រត្រឹមតែ ៦៤ រោងចក្រតែប៉ុណ្ណោះ ជារោងចក្រកាត់ដេរ។ ហើយយើងមានកម្មករ/រិនី ត្រឹមតែ ៨២.០០០ នាក់តែប៉ុណ្ណោះ។ តម្លៃនៃការនាំចេញរបស់យើងកាលពីពេលនោះ ក៏មានត្រឹមតែចំនួនជាង ២០០ លានដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិកតែប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែ រហូតមកដល់ពេលនេះ យើងមានសហគ្រាសទាំងអស់នៅទូទាំងប្រទេស ដែលចុះបញ្ជីនៅក្រសួងការងារ មាន ១១.១៦៨ រោងចក្រ ដែលមានកម្មករ/រិនី ១.១៨៧.២២៧ នាក់។ ក្នុងនោះ គ្របដណ្ដប់ទៅលើស្រ្តី មានចំនួនជាង ៨៣ ម៉ឺននាក់។
ដោយឡែកតែក្នុងវិស័យកាត់ដេរ ដែលមុននេះ រោងចក្រត្រឹមតែ ៦៤ ឥឡូវយើងមានរោងចក្រ ១.១០៧ រោងចក្រ ដែលគ្របដណ្ដប់កម្មករជាង ៧៤ ម៉ឺននាក់។ តម្លៃនៃការនាំចេញ ដែលកាលពីពេលមុននោះ គឺមានត្រឹមតែជាង ២០០ លានដុល្លារ ឥឡូវតម្លៃនៃការនាំចេញរបស់យើង គឺបានឈានទៅដល់ជាង ៧.០០០ លានដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិករួចស្រេចទៅហើយ។ បន្ថែមលើការនាំទំនិញដទៃទៀត កម្ពុជាមានលទ្ធភាពអាចនាំចេញរហូតទៅដល់ប្រមាណជាង ១២ ពាន់លានដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិក ក្រោយពីប្រទេសដែលមានសន្ដិភាព។ អតីតកាលរបស់យើង ធ្លាប់មានការនាំចេញ ក៏ប៉ុន្តែយើងនិយាយត្រឹមតែពាក្យរាប់សិបលាន ឬរាប់រយលានដុល្លារ។ ឥឡូវនេះ យើងមានលទ្ធភាពនិយាយដល់រាប់ពាន់លានដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលសូម្បីតែនៅទីនេះ គឺត្រូវនាំចេញមិនមែនគ្រាន់តែផ្គត់ផ្គង់តែនៅស្រុកនោះទេ។
នយោបាយឧស្សាហកម្ម ទាញវិនិយោគកែច្នៃវត្ថុធាតុដើមមានស្រាប់ និងពីរោងចក្រកម្រិតពិភពលោក
ឯកឧត្តម រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការ អ៊ិត សំហេង បានលើកឡើងហើយ ទំនិញដែលយើងផលិតនៅក្នុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសនេះ ត្រូវនាំចេញទៅបណ្ដាប្រទេសអាស៊ាន ទៅកូរ៉េខាងត្បូង ទៅជប៉ុន ទៅចិន ទៅឥណ្ឌា ទៅអូស្រ្តាលី ទៅសហភាពអឺរ៉ុប ទៅអាមេរិក និងទៅអាហ្វ្រិកខាងត្បូង។ ព្រោះខ្ញុំនិយាយដូចជាក្រុមហ៊ុនម៉ូទ័រនេះ។ មិនមែនម៉ូទ័របូមទឹកទេ។ ក្នុងទូរស័ព្ទនានាដែលអ្នកទាំងអស់គ្នាប្រើ អាចមានម៉ូទ័រដែលផលិតនៅក្នុងស្រុកខ្មែរ។ នៅក្នុងម៉ាស៊ីនថតដែលអ្នកទាំងអស់គ្នាប្រើ អាចមានម៉ូទ័រដែលផលិតនៅក្នុងស្រុកខ្មែរ ហើយម្យ៉ាងទៀត ខួរក្បាលរថយន្តខ្លះមិនមែនគ្រាន់តែប្រើនៅក្នុងស្រុកខ្មែរនោះទេ។ គេយកទៅប្រើនៅកន្លែងដទៃទៀត។ នេះជានយោបាយឧស្សាហកម្មដែលយើងបានប្រឹង ហើយយើងបានជម្រុញវា មិនគ្រាន់តែវិស័យកាត់ដេរ ដែលមានទំហំជាង ៧.០០០ លានដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិកនោះទេ យើងកំពុងតម្រង់ឆ្ពោះទៅការអនុវត្តនយោបាយឧស្សាហកម្ម ២០១៥-២០២៥ ដែលទាញអ្នកវិនិយោគមកកាន់កម្ពុជា ដើម្បីមកវិនិយោគសម្រាប់ការកែច្នៃវត្ថុធាតុដើម ដែលមានស្រាប់ ដើម្បីបង្កើតតម្លៃបន្ថែមសម្រាប់ផលិតផលរបស់យើង។ យើងក៏ចង់បាននូវឧស្សាហកម្មប្រភេទបច្ចេកវិទ្យាជាន់ខ្ពស់ ដែលហៅថា រោងចក្រពិភពលោក គឺឧទាហរណ៍ដែលខ្ញុំលើកអម្បាញ់មិញនេះ មីនេបៀ ដែលផលិតនូវម៉ូទ័រគ្រប់ប្រភេទ គឺជាប្រភេទរោងចក្រពិភពលោក ដែលផ្គត់ផ្គង់ទៅគ្រប់កន្លែងប្រើប្រាស់ម៉ូទ័រ …។
ក្រុម «៣ កុំ»៖ កុំផ្តល់ជំនួយ កុំមកវិនិយោគ និងកុំទិញទំនិញពីកម្ពុជា
យើងត្រូវចោទជាសំនួរមួយថា តើក្មួយៗ ឬចៅៗទាំងអស់មានការងារធ្វើដោយសារអ្នកណា? នេះជាចំណុចដែលយើងត្រូវដឹង យើងត្រូវយល់។ យើងមានប្រភេទមនុស្សពីរក្រុម ក្រុមមួយ គឺក្រុម «៣ សុំ» ក្រុមមួយទៀតគឺ ក្រុម «៣ កុំ»។ ខ្ញុំសុំពន្យល់ ក្រុម «៣ កុំ» និងក្រុម «៣ សុំ» ជាអ្នកណាខ្លះ? ក្រុម «៣ កុំ» គឺជាក្រុមក្បត់នូវផលប្រយោជន៍ជាតិសាសន៍ឯងតែម្តង។ សម្លាប់ជាតិសាសន៍ឯងតែម្តង។ ប្រសិនបើអស់លោកអ្នក ក្មួយៗ ក៏ដូចជាជីដូនជីតា ឪពុកម្តាយ យកទៅពិចារណា «៣ កុំ» មានន័យថាម៉េច? គេទៅថា កុំផ្តល់ជំនួយអោយប្រទេសកម្ពុជា។ នេះជាទង្វើអ្វីទៅ? គេបានធ្វើពិតប្រាកដ គេបានដើរទៅគ្រប់ទីកន្លែង រាប់ទំាងពេលប្រជុំ CG (Consultative Group Meeting on Cambodia) នៅតាមប្រទេសនានា ទៅចលនាប្រទេសគេ កុំផ្តល់ជំនួយមកប្រទេសកម្ពុជា នេះគឺ កុំទីមួយ កុំផ្តល់ជំនួយអោយប្រទេសកម្ពុជា។
កុំទីពីរគឺ កុំវិនិយោគមកកាន់កម្ពុជា។ នេះជាទង្វើក្បត់ជាតិ ក្បត់ប្រជាជនខ្លួនឯង សម្លាប់ប្រជាជនខ្លួនឯង គ្រាន់តែស្អប់ ហ៊ុន សែន គ្រាន់តែចង់កាន់អំណាច គឺបែរជាបំផ្លាញនូវជីវភាពសម្រាប់ប្រជាជនខ្លួនឯង។ ឯកុំទីបី ទៅស្នើសុំបរទេសកុំអោយទិញពីកម្ពុជា។ ដូច្នេះបីកុំនេះ យកទៅពិចារណា ផ្គួបផ្សំគ្នា វាជាទង្វើស្នេហាជាតិ ឬក៏ជាទង្វើនៃជនក្បត់ជាតិ ផលប្រយោជន៍របស់កម្មករនៅទីនេះធំណាស់។ បីកុំរបស់ពួកគេ តើបម្រើផលប្រយោជន៍ដល់ពួកកម្មករឬទេ។ បើប្រទេសនានាអនុវត្តទៅតាមបីកុំរបស់គេទៅស្នើសុំកុំផ្តល់ជំនួយ កុំមកវិនិយោគ កុំទិញទំនិញពីកម្ពុជា សួរថាក្មួយៗជាងមួយម៉ឺននាក់នេះ មានការងារធ្វើឬអត់? មានប្រាក់ចំណូលផ្ទាល់ខ្លួន និងមានប្រាក់ចំណូលផ្ញើទៅឪពុកម្តាយឬទេ នេះគឺជាប្រភេទគេហៅថា ក្រុមបីកុំ ចង់អ្នកណារើសដាក់ខ្លួនក៏រើសទៅ ខ្ញុំមិននិយាយចំឈ្មោះអ្នកណាទេ ប៉ុន្តែបើអ្នកឯងរើសយកដាក់ឈ្មោះខ្លួនឯង គឺល្អមើលហើយ។
ក្រុម «៣ សុំ»៖ សុំជំនួយ សុំវិនិយោគ សុំឲ្យទិញទំនិញពីកម្ពុជា
ប៉ុន្តែជាភ័ព្វសំណាង យើងមានក្រុមបីសុំ។ សុំទីមួយគឺ សុំអោយគេផ្តល់ជំនួយ ដើរចច្រប់គ្រប់កន្លែង ដើម្បីធ្វើយ៉ាងម៉េចអោយគេផ្តល់ជំនួយ រាប់ទំាងជំនួយបណ្តុះបណ្តាលធនធានមនុស្ស ផ្តល់ជំនួយហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ផ្តល់ជំនួយសុខាភិបាល ផ្តល់ជំនួយនេះ ផ្តល់ជំនួយនោះ។ ទោះបីគេថាលោក ហ៊ុន សែន ពូកែសុំ ប៉ុន្តែប្រទេសយើងក្រ យើងទៅសុំគេ កុំខ្មាសកុំអៀន ចាំថ្ងៃក្រោយយើងមានលទ្ធភាព ចាំយើងផ្តល់ជំនួយទៅក្រៅប្រទេសក៏មិនអីដែរ។ ឥឡូវ យើងបាន និងកំពុងតែផ្តល់ជំនួយទៅក្រៅប្រទេសហើយ ដូចជាការបញ្ជូនកងកម្លាំងទៅជួយការពារសុវត្ថិភាព ឬក៏រក្សាសន្តិភាពក្រោមឆ័ត្រអង្គការសហប្រជាជាតិ ជាផ្នែកមួយ នៃការផ្តល់ជំនួយបរទេស។ នេះគេហៅថា ក្រុមសុំទី ១ គឺសុំអោយគេផ្តល់ជំនួយ។
ឯសុំទី ២ គឺសុំឲ្យគេមកវិនិយោគនៅកម្ពុជា។ ខ្ញុំធ្វើការច្រើនណាស់ ច្រើនលើសអ្វីដែលគេបានគិត។ គ្រាន់តែក្រុមហ៊ុនជប៉ុន ពេលណាក៏ដោយ និយាយរួមក្រុមហ៊ុនមកពីបរទេស ខ្ញុំមិនរើសអើងទេ ជួបនោះជួបៗ ក្នុងប្រទេសក៏ជួប ក្រៅប្រទេស(ក៏ជួប) ដើម្បីសុំអោយគេមកវិនិយោគ។ លទ្ធផលចុងក្រោយ ថ្ងៃនេះ តំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសនេះ មានកិច្ចសហការរវាងដៃគូក្នុងស្រុក គឺលោកជំទាវ លឹម ឈាវហួ ជាមួយនឹងដៃគូរបស់គាត់ដែលជាជនជាតិជប៉ុន ហើយមានរោងចក្រជប៉ុនមួយចំនួនស្ថិតនៅទីនេះផងដែរ នៅមានរោងចក្រអាមេរិកាំង និងមានរោងចក្រពីប្រទេសដទៃទៀត ដែលកំពុងផលិតនៅក្នុងនេះ។ យើងទៅសុំគេអោយមកវិនិយោគ ប្រាប់គេថា យើងមានលក្ខណសម្បត្តិល្អ។ គេបានប្រាប់យើងថា តម្លៃអគ្គិសនីរបស់អ្នកឯងខ្ពស់ណាស់ តម្លៃកម្មករក៏ខ្ពស់ដែរ។ អញ្ចឹង យើងត្រូវរកវិធីធ្វើម៉េច ដៃម្ខាងរុញបៀវត្សកម្មកររបស់យើងអោយកើនឡើង និងដៃម្ខាងទៀត ដើម្បីជម្រុញ រកវិធីសម្រួលអោយអ្នកវិនិយោគ ដែលគេអាចទ្រាំទ្របាន មិនដករោងចក្រចេញពីកម្ពុជា។ រក្សាចាស់បង្កើតថ្មី គឺជាគោលដៅ នៃគោលនយោបាយទាក់ទាញវិនិយោគរបស់យើង។
សុំទី ៣ គឺសុំអី? សុំអោយគេជួយទិញទំនិញពីកម្ពុជា។ ទៅសុំប្រទេសនានា សុំធ្វើម៉េចអោយគេពង្រីកនូវ ទំហំ នៃការនាំចេញពីកម្ពុជា។ ទៅសុំគេ សុំអនុគ្រោះកុំអោយគេយកពន្ធ ឬកាត់បន្ថយពន្ធ ដើម្បីយើងនាំចូល អោយបានកាន់តែច្រើន។ យើងបានស្នើសុំការយោគយល់ពីគេ សម្រាប់ប្រទេសក្រីក្រមួយនេះងើបឈរឡើង។ ជាភ័ព្វសំណាង យើងបានពង្រីកទីផ្សារកាន់តែធំទៅៗ។ ពាណិជ្ជកម្មរបស់យើងដែលនាំឆ្ពោះទៅសហរដ្ឋអាមេរិក គឺមានប្រមាណជាង ៣ ពាន់លានដុល្លារ(អាមេរិក)។ ទំនិញដែលយើងបាន និងកំពុងនាំទៅសហភាពអឺរ៉ុប ប្រមាណ ៣ ពាន់លានដុល្លារ(អាមេរិក)។ យើងនាំចេញ ទំហំពាណិជ្ជកម្មទ្វេទិស រវាងយើង និងជប៉ុន ឆ្នាំទៅមាន ១.៥០០ លាន(ដុល្លារអាមេរិក)។ ទំហំពាណិជ្ជកម្មទ្វេទិស រវាងយើង និងចិន ឆ្នាំនេះត្រូវសម្រេចអោយបាន ៥ ពាន់លានដុល្លារ(អាមេរិក)។ ទំហំពាណិជ្ជកម្មទ្វេទិស រវាងយើងជាមួយនឹងថៃជាង ៤ ពាន់លានដុល្លារ (អាមេរិក) (ទំហំពាណិជ្ជកម្មទ្វេទិស)ជាមួយវៀតណាម មានជាង ៣ ពាន់លានដុល្លារ(អាមេរិក)។ ដូច្នេះ យើងបាន និងកំពុងធ្វើការខិតខំ ដើម្បីពង្រីកទីផ្សាររបស់យើង ទាំងក្នុងវិស័យកសិកម្ម ទាំងក្នុងវិស័យឧស្សាហកម្មទៅប្រទេសចិន។
ចិនដំឡើងការទិញអង្ករពីកម្ពុជា ៣០ ម៉ឺនតោន នៅឆ្នាំ ២០១៨
មិត្តចិនបាននិយាយដោយត្រង់ៗថា ចិនមិនខ្វះអង្ករទេ លើកមុនគាត់អោយ ១០ ម៉ឺនតោន។ ឆ្នាំទៅជួបគ្នានៅឯវៀងចន្ទន៍ គាត់តម្លើងពី ១០ ម៉ឺនតោន ទៅដល់ ២០ ម៉ឺនតោន។ ឆ្នាំនេះ នៅពេលទស្សនកិច្ច នាយករដ្ឋមន្ត្រី លី កឺឈាង របស់សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន បាននិយាយច្បាស់ៗថា ឯកឧត្តម! ចិនមិនខ្វះអង្ករទេ ចិននៅសល់អង្ករស្តុកទៀតផង ក៏ប៉ុន្តែ ដើម្បីជួយដល់កម្ពុជា ជួយដល់កសិករកម្ពុជា ចិនដំឡើងការទិញអង្ករពីកម្ពុជា ចំនួន ៣០ ម៉ឺនតោន នៅឆ្នាំ ២០១៨។ បន្ថែមលើនោះ ការទិញប្រភេទ(ទំនិញ)មួយចំនួនទៀត គឺបាន និងកំពុងអនុវត្ត ហើយនឹងបន្តអនុវត្ត។ ខ្ញុំទៅប្រទេសជប៉ុន ក៏ស្នើអោយគាត់ទិញតាំងពីស្វាយ ទិញតាំងម្រេច តាំងពីស្អីៗ ជាផលិតផលដែលយើងមាន។
នៅឆ្នាំខាងមុខ ប្រាក់ខែអប្បបរមារបស់កម្មកររោងចក្រមិនតិចជាង ១៦០ ដុល្លារអាមេរិក
បងប្អូនគិតមើលទៅ មួយ ៣ កុំ មួយ ៣ សុំ។ អ្នកណាជោគជ័យជាង? ដោយសារតែ ៣ សុំ ហ្នឹងហើយ បានជាមានវត្តមានក្មួយៗ ដែលមានប្រាក់ចំណូលមិនតិចជាង ១៦០ ដុល្លារ(អាមេរិក) មិនតិចជាង ១៥៣ (ដុល្លារអាមេរិក)ទេ អាហ្នឹងអប្បបរមា។ បន្តិចទៀតនឹងឡើងទៀតហើយ។ អប្បបរមានៅក្នុងប្រទេសយើង គឺមិនទាបជាង ១៦០ ដុល្លារ(អាមេរិក)ទេ នៅឆ្នាំខាងមុខនេះ ប៉ុន្តែ និយាយយ៉ាងដូច្នេះ មិនអោយក្រុមហ៊ុននានាដែលមាន អម្បាញ់មិញសួរនៅឯណោះ ១៨៤ ដុល្លារ(អាមេរិក) ទម្លាក់មក ១៦០ (ដុល្លារអាមេរិក)ទេណា។ អត់ទេ។ នៅទីនោះឡើងបានកាន់តែច្រើន ខ្ញុំកាន់តែទះដៃអបអរសាទរ (ស្នូរទះដៃ)។
អ្នកដែលទទួលរងផលប៉ះពាល់ពី «៣ កុំ» គឺកម្មករ និងប្រជាជន
ក្មួយៗមានលទ្ធភាព ដោយសារក្មួយបានមកធ្វើការនៅទីនេះ ឪពុកម្តាយរបស់ក្មួយៗខ្វះកម្លាំងពលកម្ម ដូច្នេះ វិធីដែលល្អរបស់ពួកគាត់ គឺគាត់ប្រើប្រាស់ប្រាក់ដែលក្មួយៗផ្ញើជូនទៅពួកគាត់នេះ ដើម្បីនឹងជួល ឬក៏ទិញគ្រឿងយន្តកសិកម្ម ដើម្បីបម្រើអោយការដាំដុះរបស់ពួកគាត់។ តើក្មួយៗចង់មានការងារធ្វើបន្ត ឬក៏ចង់ឈប់? ខ្ញុំចង់សួរបន្តិច តើចង់ធ្វើការងារបន្ត ឬក៏ចង់ឈប់? ឥឡូវ បើថាចង់បន្ត ទះដៃមួយទៅ (ស្នូរទះដៃ)។ គាំទ្រអាអ្នក ៣ សុំ ទៅ កុំគាំទ្រអាអ្នក ៣ កុំ។ អាអ្នក ៣ កុំ គឺចង្រៃផុតលេខ ផុតពូជតែម្តង។ យើងគិតមើល កុំអោយគេផ្តល់ជំនួយ តើអ្នកណាគេជាអ្នកទទួលផលប៉ះពាល់? មិនមែន ហ៊ុន សែន ទេ គឺប្រជាជន អាហ្នឹងមួយទៅ។ កុំអោយគេវិនិយោគ តើផលប៉ះពាល់អ្នកណាទៅ? គឺក្មួយៗកម្មករដែលត្រូវរកការងារធ្វើនេះ។ កុំអោយគេទិញទំនិញ តើផលប៉ះពាល់ទៅអ្នកណាទៅ? គឺក្មួយៗនោះហើយ មិនមែន ហ៊ុន សែន ទេ ហ៊ុន សែន មិនស្លាប់ទេ ប៉ុន្តែ អ្នកដែលស្លាប់ គឺប្រជាជន។
ពួក «កុំ ៣» មកតាំងខ្លួនជា «អ្នកទារ ៣»
គេមិនបានគិតអំពីជីវិតរបស់ប្រជាជនទេ ប៉ុន្តែ អ្វីដែលគេគិត គឺអំណាចរបស់គេ និងការបំផ្លិចបំផ្លាញរបស់គេ ចំពោះពលរដ្ឋរបស់ខ្លួនដោយគ្មានការអៀនខ្មាស ហើយពេលខ្លះគេមកតាំងខ្លួនជាអ្នកទារ ៣ យ៉ាង។ ទារដូររបប ហ្នឹងពូកែណាស់ ដូរឬមិនដូរៗ ស្រែកហើយ ចង់ដូរប្រកាច់ទៅត្រង់ណា អត់ដឹងថាស្អីទេ? ដូរឬមិនដូរៗ។ យើងធ្វើដូររួចហើយ ដូរតាំងពីប្រទេសមានសង្គ្រាមរហូតមកប្រទេសមានសន្តិភាព ដូរតាំងពីក្មួយអត់ស្បែកជើងពាក់ ឥឡូវ សុទ្ធតែអេស្កាប៉ាំង ខ្វៀ តើអាហ្នឹងវាមិនដូរឬស្អី? មិនមែនទាល់តែដូរនាយករដ្ឋមន្ត្រីបានគេហៅថាដូរទេ? …
យើងត្រូវពិនិត្យមើលអំពីស្ថានភាព ពីប្រាក់បៀវត្សត្រឹមតែ ៤០ ដុល្លារ(អាមេរិក) ហើយមុនឆ្នាំ ១៩៩៧ បៀវត្សយើងពេលនោះ គឺត្រឹមតែ ៣០ ដុល្លារ(អាមេរិក)ប្លាយទេ ប៉ុន្តែបៀវត្សរបស់យើងបានឡើងជាបណ្តើរៗ រហូតមក ដល់ ១៥៣ ដុល្លារ(អាមេរិក) ហើយនឹងប្រាក់អត្ថប្រយោជន៍ដទៃទៀត។ កម្មករ/រិនីរបស់យើងបានទទួលក្នុងរង្វង់ ១៧០ (ដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិក) ទៅ ១៨០ ដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិក តើនេះវាជាផលប្រយោជន៍ទេ? ការទាមទារដូរៗ គិតតែពីដូរ ហើយទោះបីតម្លៃណាក៏ដោយ គិតតែពីដូរ? មួយទៀតខ្ញុំនិយាយអាទារ ៣ យ៉ាង។ អា ៣ កុំ ហើយ អាទារ ៣ យ៉ាង ទៀត ទារអី? ធ្វើឯងមកទារដំឡើងប្រាក់ខែ ដើម្បីយកទឹកចិត្តកម្មករ។ កម្មករ/រិនីរបស់យើងកុំភ័ន្តច្រឡំ អ្នកដែលមានលទ្ធភាព ដើម្បីចរចាដំឡើងបៀវត្សអោយក្មួយៗ គឺមានតែរាជរដ្ឋាភិបាលប៉ុណ្ណោះ គ្មានបាតដៃពួកប្រឆាំងទេ គ្មានបាតដៃបក្សដែលនៅក្រៅរដ្ឋាភិបាលទេ។ សុំកុំភ័ន្តច្រឡំ។
មិនមែនប្រាក់ដែលក្មួយៗបានទទួលនេះ វាបានចេញមកពីការទាមទាររបស់បក្សប្រឆាំងទេ។ បាតុកម្មធ្វើម៉ោង ២ យប់? តើកម្មករណាធ្វើការទាមទារម៉ោង ២ យប់? ដល់ឥឡូវ ស្រែកថាបាត់មនុស្ស ចុះអ្នកឯងមានបានមកចុះឈ្មោះធ្វើបាតុកម្ម ឬអត់? អ្នកឯងធ្វើបាតុកម្មម៉ោង ២ យប់ តើជាបាតុកម្មស្អី? ជាបាតុកម្មផ្តួលរំលំ។ ហើយដឹងថាមនុស្សអ្នកឯងមកចូលរួមប៉ុន្មាន អីប៉ុន្មាន អ្នកណាទៅដឹង? ជួនកាលវាទៅគ្រឿងញៀនឯណា … រួចហើយមកអោយរដ្ឋាភិបាលរក។ អាហ្នឹងត្រូវចាប់ពួកមេបាតុកម្មមកដាក់ខ្នោះ ទើបវាត្រូវ។ ថ្ងៃណាមួយ ខ្ញុំនឹងនិយាយបញ្ហាហ្នឹងជាមួយពួកអង្គការសហប្រជាជាតិ អ្នកឯងស្រាវជ្រាវ អ្នកឯងត្រូវចាប់ពួកអាមេបាតុកម្មយកមកសួរចម្លើយ តើមនុស្សប៉ុន្មាននាក់ដែលអ្នកឯងគ្រប់គ្រងបាតុកម្ម? ម៉ោង ២ យប់ អ្នកណាទៅកត់ត្រាមនុស្សឃើញ? … ក្រែងយើងរាល់ថ្ងៃ ក្មួយៗ ចូលធ្វើការសុទ្ធតែកាមេរ៉ាសុវត្ថិភាពអី? ចូលទៅ ចូលមិនស្រួលគេខ្លាចចោរប្លន់ រោងចក្រខ្លះ គេសុទ្ធតែមានសុវត្ថិភាព ទាល់តែមានកាតពិសេសអីណាទៅទៀត។ ឯងទៅធ្វើបាតុកម្មម៉ោង ២ យប់ ហើយថាទាមទារប្រាក់ខែ។ រួចមកគោះទ្វារតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស ទាល់តែទូតជប៉ុនគេហៅទៅស្តីឲ្យទេតើ។
ទារទី ១ ដូរ។ ទារទី ២ ដំឡើងប្រាក់ខែ។ អានេះ គេប្រឹងទារដែរ។ ទារទី ៣ ទារធ្វើបាតុកម្ម។ សូម្បីតែកម្មករខ្លះមិនព្រមធ្វើបាតុកម្មទេ ប៉ុន្តែ គេទៅគំរាមកំហែង។ ថ្ងៃក្រោយ អត់បានទេ សូមជម្រាបជូន។ សិទ្ធិរបស់អ្នកឯងធ្វើបាតុកម្ម កូដកម្ម ធ្វើប៉ុន្មាននាក់ទៅ កុំទៅរារាំងអ្នកដទៃទៀត ដែលគេចង់ធ្វើការ ឲ្យមកចូលរួមបាតុកម្មជាមួយខ្លួន។ ខ្លួនបានទៅទម្លាយទ្វាររោងចក្រ ឲ្យកម្មករចេញមកធ្វើបាតុកម្ម តើនេះជាទង្វើទទួលខុសត្រូវទេ? ខ្ញុំបាននិយាយហើយ មិនឲ្យរឿង ២០១៣ វិលត្រឡប់មកវិញទេ។ ចំណុចអស់ទាំងនេះ ជាកិច្ចខិតខំមួយរបស់យើង ដែលយើងបានធ្វើឲ្យស្ថានភាពនៅប្រទេសរបស់យើងមានការប្រែប្រួល។
ប្រាក់ឈ្មួលអប្បបរិមារបស់កម្ពុជាមានភាពល្អប្រសើរជាងបណ្ដាប្រទេសក្នុងតំបន់មួយចំនួន
ខ្ញុំសូមគូសបញ្ជាក់ក្មួយៗ ដើម្បីក្មួយៗអាចមើលឃើញ។ នៅក្នុងប្រទេសរបស់យើង ប្រាក់បៀវត្សរាប់ពីឆ្នាំ ១៩៩៧ ត្រឹមតែ ៤០ ដុល្លារ ហើយមកដល់ពេលនេះ យើងមាន ១៥៣ ដុល្លារ បូកនឹងអត្ថប្រយោជន៍ដទៃទៀត គឺ ១៧០ ទៅ ១៨០ ដុល្លារ។ ប៉ុន្តែ យើងនិយាយអំពីអប្បបរមា ជាមួយនឹងកិច្ចការងារនេះ ប្រទេសដទៃ ខ្ញុំសុំរៀបរាប់ដើម្បីយើងទាំងអស់គ្នាអាចយល់ ហើយក្មួយៗអាចបើកមើលវ៉ែបសាយត៍ខ្លួនឯង កុំឲ្យថាពូ ឬក៏តានេះនិយាយខុស។ ប្រទេសបង់ក្លាដេសពេលនេះ ទើបនឹងមានប្រាក់ឈ្មួលអប្បបរិមា ៦៧ ដុល្លារទេ, ប្រទេសស្រីលង្ការទើបមាន ៦៧ ដុល្លារទេ, ប្រទេសឥណ្ឌាទើបនឹងមាន ៧៧ ដុល្លារ, ប្រទេសភូមាដែលហៅថាមីយ៉ាន់ម៉ានេះ មាន ៧៩ ដុល្លារ, ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីមាន ៩៩ ទៅ ២៤៩, ប្រទេសឡាវមាន ១១០, ប្រទេសវៀតណាមមាន ១១៣ ទៅ ១៦៥, ប្រទេសប៉ាគីស្ថានមាន ១៣៤, ប្រទេសចិនពី ១៧០ ដល់ ៦០០, ប្រទេសថៃ ២៥០ ឬហៅថា ៣១០ បាតក្នុងមួយថ្ងៃទៅតាមអត្រាប្ដូរប្រាក់, ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ៣០០ ប្រទេសសាំងហ្គាពួរ ៨៤០, និងហ្វីលីពីនពី ១៣៩ ដល់ ១៥៧។ អញ្ចឹងមានប្រទេសច្រើនណាស់ ដែលតម្លៃប្រាក់ឈ្មួលកម្មករមានទាបជាងយើង។ ឯយើងក៏នៅទាបជាងប្រទេសមួយចំនួន ក៏ប៉ុន្តែ … យើងបាន និងកំពុងទាក់ទាញការវិនិយោគមកកាន់តែច្រើនថែមទៀត។
រាជរដ្ឋាភិបាលបានធ្វើកិច្ចការសំខាន់ៗ ទាក់ទាញវិនិយោគ ដើម្បីកម្មករមានការងារធ្វើ
ដើម្បីក្មួយៗមានប្រាក់ចំណូលបែបនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលធ្វើការងារច្រើនណាស់ ទាក់ទងនឹងធ្វើយ៉ាងម៉េចឲ្យប្រទេសមានសន្ដិភាព បើគ្មានសន្ដិភាព គឺនឹងគ្មានការអភិវឌ្ឍនោះទេ។ ធ្វើយ៉ាងណាកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធចាំបាច់នានា ដើម្បីបម្រើឲ្យការវិនិយោគជាផ្លូវថ្នល់ ជាផ្លូវដែក ជាកំពង់ផែ ជាព្រលានយន្ដហោះ ជាអគ្គិសនី។ រកវិធីបន្ថយនូវប្រាក់ គេហៅថាថ្លៃដើម ថ្លៃអគ្គិសនី ដើម្បីផ្ដល់នូវលទ្ធភាពដើម្បីឲ្យគេផលិតបាន ហើយតាមរយៈការផលិតបាននោះ ក៏មានការខិតខំដើម្បីជម្រុញឲ្យគេតម្លើងបៀវត្សសម្រាប់កម្មកររបស់យើង។ បញ្ហាពន្ធដារមួយចំនួន ក៏ត្រូវបានសម្រួលដូចជាពន្ធកាត់ទុកជាដើម ឬក៏ថាមិនអនុវត្តនូវប្រាក់ពន្ធរយៈពេលប្រាំបួនឆ្នាំ។
នោះហើយសុទ្ធតែជាការខិតខំទាក់ទាញគេមកហើយ ផលិតទំនិញអាចនាំចូលទៅប្រកួតប្រជែងនៅទីផ្សារដទៃ បូកជាមួយនឹងភាពចំណេញរបស់គេត្រូវផ្ដល់ត្រលប់មកវិញឲ្យកម្មកររបស់យើង។ នេះហើយគឺជាការគិតរបស់យើង។ មានរឿងច្រើនទៀតដែលយើងត្រូវធ្វើ ដើម្បីឲ្យកម្មកររបស់យើងមានការងារធ្វើ។ ឥឡូវកម្មកររបស់យើងក្រៅពីជាងមួយលាននាក់ដែលមានការងារធ្វើ យើងនៅមានអ្នកដែលធ្វើការជាប្រយោលចំនួនជាងបីលាននាក់បន្ថែមទៀត នេះមិនទាន់បូកកម្មករសំណង់ និងកម្មករនៅតាមបណ្ដាសណ្ឋាគារផង។ នេះជាស្ថានភាពដែលខ្ញុំលើកបញ្ជាក់ ហើយរឿងនេះ គឺជារឿងដែលយើងត្រូវធ្វើទាំងអស់គ្នា។ ស្ថានភាពដែលយើងបានបង្កើតឡើងនេះ វាបានចេញមកពីការខិតខំរួមទាំងអស់គ្នា។
និយោជក និងកម្មករ និយោជិតជាដៃគូការពារផលប្រយោជន៍ឲ្យគ្នាទៅវិញទៅមក
ខ្ញុំអរគុណចំពោះសហគ្រាសទាំងឡាយ នៅទូទាំងប្រទេស ដែលបានយកចិត្តទុកដាក់ធ្វើការសម្របសម្រួលនានា ហើយទំនាស់ក្នុងវិស័យការងារក៏បានកាត់បន្ថយជាអតិបរមា។ ខ្ញុំនៅតែបន្តការអំពាវនាវឲ្យមានសាមគ្គីភាពនៅក្នុងចំណោមកម្មករគ្នាឯង និងមានសាមគ្គីភាពរវាងកម្មករ និងនិយោជក ឬនិយាយមួយបែបថា រវាងម្ចាស់រោងចក្រជាមួយនឹងកម្មករ/ការិនី។ ម្ចាស់រោងចក្រត្រូវចាត់ទុកកម្មករ/ការិនីរបស់យើងគឺជាគូជីវិតដែលមិនអាចខ្វះបាន។ ថៅកែបើគ្មានកម្មករទេ គេមិនមែនហៅថៅកែទេ ឯចំពោះកម្មករវិញ បើគ្មានរោងចក្រក៏គ្មានឈ្មោះថាកម្មករដែរ។ បើខ្លួនទៅស្ទូងស្រូវច្បាស់ជាកសិករហើយ។ ដូច្នេះភាគីទាំងពីរសុទ្ធតែមានផលប្រយោជន៍រួមគ្នា ដើម្បីការពារឆ្នាំងបាយ មិនត្រឹមតែការពារឆ្នាំងបាយទេ ប៉ុន្តែត្រូវពង្រីកមុខម្ហូបឲ្យកាន់តែឆ្ងាញ់ទៅៗ គឺការឡើងបៀវត្ស។ មិនមែនឡើងឆ្នាំហ្នឹងហើយ ឆ្នាំក្រោយឈប់ទេ ចេះតែឡើងជាបន្តបន្ទាប់។
អាទិត្យជួបប្រធានរដ្ឋបាល ប្រធានក្រុម ប្រធានផ្នែក និងជំនួយការ ពុធចុះតាមរោងចក្រជួបកម្មករ
ខ្ញុំអរគុណ ហើយថ្ងៃក្រោយនេះប្រហែលជានៅទីនេះមានមេក្រុម មានមេផ្នែក មានប្រធានរដ្ឋបាលស្អីៗ នឹងទៅជួបខ្ញុំមួយសាទៀត នៅមានមួយចំនួនទៅជួបខ្ញុំទៀត។ ឥឡូវ ក្នុងមួយអាទិត្យខ្ញុំយកពីរថ្ងៃ មួយថ្ងៃគឺយកថ្ងៃអាទិត្យ ដើម្បីជួបជាមួយនឹងគេហៅថាប្រធានរដ្ឋបាល ប្រធានក្រុម ប្រធានផ្នែក និងអ្នកជំនួយការអីផ្សេងៗនេះ ដើម្បីនិយាយ។ ហើយយករៀងរាល់ថ្ងៃ ពុធ ចុះទៅតាមបណ្ដារោងចក្រជួបតិចជួបច្រើនគឺចេះតែនិយាយ។ ហើយប្រធានបទវាមិនទៅណាឆ្ងាយទេ វានៅតែប៉ុណ្ណឹង ហើយអាពាក្យ ៣ កុំ និង ៣ សុំ ហ្នឹងគឺជាទ្រឹស្ដីរបស់ខ្ញុំតែម្ដង។ ៣ កុំ “កុំផ្ដល់ជំនួយ កុំមកវិនិយោគ កុំទិញទំនិញ” ពីកម្ពុជា។ សូមប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាមិនថាកម្មករនោះទេ ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាវិនិច្ឆ័យខ្លួនឯង តើទង្វើនេះជាទង្វើស្នេហាជាតិ ឬទង្វើក្បត់ប្រជាជនខ្លួនឯង សម្លាប់ប្រជាជនខ្លួនឯង។
ឯមួយទៀតបីសុំ “សុំឲ្យគេផ្ដល់ជំនួយ សុំឲ្យគេមកវិនិយោគ សុំឲ្យគេមកទិញទំនិញ” ពីកម្ពុជា តើនេះជាទង្វើអ្វី? ប៉ុន្តែជាកុសលល្អ ប្រជាជនកម្ពុជានៅតែជឿទុកចិត្តចំពោះគណបក្សប្រជាជន នៅតែជឿលើការទុកចិត្តលើការដឹកនាំរបស់ខ្ញុំ បានជាកិច្ចការជាច្រើនបានបង្កើតរាប់ទាំងវិស័យទេសចរណ៍របស់យើងកើនឡើងដល់ទៅ ៥ លាន ៥ សែននាក់ ដែលពីមុនសូន្យទេសចរណ៍ ឥឡូវ ៥ លាន ៥ សែន នាក់ទេសចរ ដែលជាចំនួនមួយដ៏ធំ។
កិច្ចការសំខាន់ដើម្បីកម្ពុជាមានប្រាក់ចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់ គឺរក្សាការពារសន្តិភាព និងការអភិវឌ្ឍ
ឥឡូវនេះ តើការងារទៅមុខរបស់យើងត្រូវធ្វើអ្វី? ចំណុចនេះទើបជាចំណុចដែលសំខាន់ មិនអន់ជាងការរំលឹកពីអតីតកាលដ៏ឈឺចាប់របស់យើងនោះទេ ព្រោះនយោបាយឧស្សាហកម្មរបស់យើង ឆ្ពោះទៅកាន់ ២០២៥ និងនយោបាយបង្កើនប្រាក់ចំណូលពីប្រទេសដែលមានប្រាក់ចំណូលមធ្យមកម្រិតទាប ទៅជាប្រទេសដែលមានប្រាក់ចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់ នៅឆ្នាំ ២០៣០ តម្រូវឲ្យយើងធ្វើកិច្ចការជាច្រើនលើគ្រប់វិស័យ ដែលនៅក្នុងនោះវិស័យកសិកម្ម វិស័យឧស្សាហកម្ម និងវិស័យសេវា គឺជាវិស័យគ្របដណ្ដប់ ដើម្បីយើងជម្រុញការលូតលាស់នៃប្រទេសរបស់យើង។
រឿងដំបូងសំខាន់ពីរយ៉ាង ដែលក្មួយៗក៏ដូចជាប្រជាពលរដ្ឋនៅទូទាំងប្រទេសត្រូវចងចាំ ហើយត្រូវការពារឲ្យខានតែបាន នោះគឺត្រូវរួមគ្នារក្សាឲ្យបាននូវសន្ដិភាព និងការអភិវឌ្ឍ។ សន្ដិភាព និងការអភិវឌ្ឍជាចំណងទាក់ទងពីរមិនអាចបេះចេញពីគ្នាបានឡើយ។ បើគ្មានសន្ដិភាព គឺមិនអាចអភិវឌ្ឍបានទេ។ សុំក្រឡេកមើលទៅប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ ទៅប្រទេសលីប៊ី ទៅប្រទេសស៊ីរ៉ី ទៅប្រទេសយេម៉ែន ទៅប្រទេសម៉ាលី ទៅអាហ្រ្វិកកណ្ដាល និងទៅស៊ូដង់ ស៊ូដង់ខាងត្បូង សូម៉ាលី តើពួកគេមានលទ្ធភាពនឹងអភិវឌ្ឍទេ? អត់ទេ។
អតីតកាលរបស់យើង ១៩៥៣ ដល់ ១៩៧០ ព្រះករុណាបិតា ព្រះអង្គបានខិតខំកសាងក្នុងដំណាក់កាលនៃសង្គមរាស្រ្ដនិយម។ បណ្តារោងចក្រ សហគ្រាសមួយចំនួន ដែលនៅសេសសល់គឺជាស្នាព្រះហស្ថនៃការដឹកនាំរបស់ព្រះអង្គ។ យើងពីដើមក៏មានរោងចក្រតម្បាញ សម្រាប់ផលិតនូវសាច់ក្រណាត់ ទោះបីវាមិនល្អ ក៏ប៉ុន្តែជាប្រទេសមួយដែលមានការលូតលាស់ក្នុងវិស័យឧស្សាហកម្ម ផ្នែកវាយនភណ្ឌ ដែលផលិតបានជាក្រណាត់ផាឌិប ក្រណាត់ទេសឯក ក្រណាត់ឈុនទីវ សម្រាប់ការប្រើប្រាស់ និងមានក្រណាត់កាគីផងដែរសម្រាប់ផលិតខោអាវទាហាន ខោអាវប៉ូលីស កាលពីពេលនេះ។
ប៉ុន្តែសង្គ្រាមវាបានបំផ្លាញអស់ទៅ។ យើងបានប្រឹងប្រែងស្តារឡើងវិញ នូវបណ្ដារោងចក្រសហគ្រាស ដែលបន្សល់ទុកដោយសម័យសង្គមរាស្ត្រនិយម ប៉ុន្តែមិនគ្រប់គ្រាន់ទេ។ យើងត្រូវដឹងថា បើសិនពេលនោះ ទុកលទ្ធភាពថ្វាយព្រះករុណាព្រះបិតា ព្រះអង្គបន្តការដឹកនាំ ប្រហែលជាប្រទេសយើងមិនដល់ថ្នាក់ប៉ុណ្ណឹងពេកទេ។ ឆ្នាំ ១៩៦៩ ប្រាក់ចំណូលរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរមា្នក់មានរហូតទៅដល់ ២៦០ ដុល្លារ ក្នុងពេលដែលកូរ៉េខាងត្បូងពេលនោះតែ ៧៤ ដុល្លារទេ។ ប៉ុន្តែឥឡូវនេះ កូរ៉េខាងត្បូងមានប្រាក់ចំណូលជិត ៥ ម៉ឺនដុល្លារ អាមេរិកក្នុងម្នាក់ កម្ពុជាទើបតែបានជិត ១៤០០ ដុល្លារទេ។ ដោយសារអី? ដោយសារសង្គ្រាមវាបំផ្លាញ។ មិនចាំបាច់ទៅនិយាយពីអ៊ឺរ៉ាក់ ឬប្រទេសដទៃដែលកំពុងមានសង្គ្រាមហែកហួរទេ និយាយពីអតីតកាលរបស់កម្ពុជា យើងអត់មានអភិវឌ្ឍអីបានទេ។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលយើងមានសន្តិភាព ឥឡូវនេះ យើងបាន និងកំពុងអភិវឌ្ឍហើយ។
ស្ពានធំៗឆ្លងកាត់ទន្លេមេគង្គ ទន្លេសាប ទន្លេបាសាក់ ដែលដូនតាយើងពីមុនមិនដែលបានស្គាល់។ ឥឡូវស្គាល់ហើយ។ ឆ្លងដៃសមុទ្រក៏យើងបានស្គាល់ហើយ ស្ពានអាកាស ស្ពានក្រោមដី យើងបានឃើញហើយ។ (អ្នក) ខ្លះគេដៀមដាមអោយខ្ញុំ គេថាមានមួយអួតអី? ស្រុកគេមានរាប់រយ គេមិនទាំងអួតផង។ បានខ្ញុំឆ្លើយតបទៅវិញថា ដោយសារមានអាមួយហ្នឹងហើយបានខំអួត ព្រោះវាមិនដែលមាន។ បើគេមានពីមុនមកចាំបាច់អួតធ្វើអី? ប៉ុន្តែវាមិនដែលមាន ដល់មិនដែលមាន ប្រឹងអួតគេទៅ អា(ស្ពានអាកាស)ក្បាលថ្នល់ ដល់ឥឡូវលែងអួតហើយព្រោះវាច្រើនហើយ ដូចជា(ស្ពានអាកាស)ស្ទឹងមានជ័យ, ៧ មករា ឥឡូវកំពុងធ្វើថែមបន្តទៀត។
អញ្ចឹងទេ នេះជាចំណុចដែលយើងខិតខំរួមគ្នា គ្មានជោគជ័យណាមួយដែលយើងអាចទទួលបានដោយគ្មានការចូលរួមជាមួយគ្នានោះទេ ក៏ប៉ុន្តែខ្ញុំជឿជាក់ទៅលើប្រជាជនកម្ពុជារបស់យើងដែលបានភ្លក់រសជាតិនៃការបាត់បង់ដោយសារសង្គ្រាម និងអំពើប្រល័យពូជសាសន៍ និងបណ្ដោយឲ្យជនអាក្រក់មកគ្រប់គ្រងប្រទេសដូចអតីតកាលនោះទេ។ សន្តិភាពត្រូវតែបន្តមានវត្តមាននៅលើទឹកដីដ៏កម្សត់របស់យើងក្នុងរយៈពេលនៃការដែលយើងមានសន្តិភាព ដែលជាឱកាសមាស និងជាឱកាសពេជ្រសម្រាប់យើង យើងត្រូវតែអភិវឌ្ឍ។ ចំណងទាក់ទងពីរនេះគឺទាមទារគ្នាខ្លាំងណាស់ មានសន្តិភាពទើបមានការអភិវឌ្ឍ ហើយមានការអភិវឌ្ឍ ទើបរក្សាបានសន្តិភាព។ គ្មានការញាំញីដោយភាពក្រីក្រណាមួយ និងអយុត្តិធម៌សង្គម វាបានរក្សាទុកសន្តិភាពនោះទេ ព្រោះប្រជាជនអត់ឃ្លាន អត់បាយអត់ទឹក ពួកគាត់នឹងត្រូវធ្វើសកម្មភាពដោយឯកឯងតែម្តង ដូច្នេះហើយបានជាយើងត្រូវពន្លឿនកម្មវិធីនៃការអភិវឌ្ឍទាំងអស់ និងកំណែទម្រង់លើគ្រប់វិស័យ។
ទី ១៖ រក្សាសន្តិភាព ស្ថេរភាពនយោបាយ សន្តិសុខសណ្តាប់ធ្នាប់ ដើម្បីសុវត្ថិភាព និងស្ថេរភាពការងារ
ម្យ៉ាងទៀតកិច្ចការនេះ យើងក៏ត្រូវបន្តជាមួយនឹងកិច្ចការ ក្រៅពីកិច្ចការធំទាំង ២ សន្តិភាព និងការអភិវឌ្ឍ ដែលត្រូវធានាឲ្យខានតែបានសម្រាប់ការលូតលាស់នៃប្រទេសរបស់យើងនេះ។ ខ្ញុំមានចំណុច ៥ យ៉ាងដើម្បីលើកឡើងជាចំណុចផ្តល់អនុសាសន៍ និងរួមគ្នាដើម្បីធ្វើ។ មិនមែនជាអនុសាសន៍ទេ ប៉ុន្តែជាក្របខណ្ឌគោលនយោបាយរបស់យើង សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍ ហើយដែលភាគច្រើនគ្របដណ្តប់ទៅលើវិស័យទាក់ទងជាមួយនឹងកម្មករនេះឯង។
កិច្ចការទី ១ រួមគ្នារក្សាសន្តិភាព ស្ថេរភាពនយោបាយ សន្តិសុខ សណ្តាប់ធ្នាប់សង្គម ដើម្បីសុវត្ថិភាព និងស្ថេរភាពការងារ។ ចំណុចនេះក៏មិនខុសពីចំណុចខាងលើដែរ ក៏ប៉ុន្តែខ្ញុំសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើចំណុចជាក់លាក់ដែលថា បើគ្មានសន្តិភាព គ្មានស្ថេរភាពនយោបាយ គ្មានសន្តិសុខសណ្តាប់ធ្នាប់សង្គម, សុវត្ថិភាពការងាររបស់យើង ស្ថេរភាពការងាររបស់យើងក៏មិនត្រូវបានធានាដែរ។ ខ្ញុំអរណាស់ជាមួយនឹងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសភ្នំពេញ ដែលមានតំបន់រស់នៅសម្រាប់កម្មករ ហើយដែលមានការគ្រប់គ្រងដ៏ល្អសម្រាប់នៅទីនេះ។ អរគុណណាស់ បន្តការរៀបចំបែបនេះតទៅទៀត។ គ្មានសុវត្ថិភាពការងារណាមួយ សន្តិសុខការងារណាមួយ កើតឡើងដោយសារតែអស្ថេរភាពដូចជាកាលពីឆ្នាំ ២០១៣ មានអ្នកមកគោះទ្វារ ដើម្បីឲ្យកម្មករចេញទៅធ្វើបាតុកម្ម។ បើតំបន់រោងចក្ររបស់កូរ៉េនោះ មានអ្នកចូលទៅដេញកម្មករចេញ ដើម្បីឲ្យចូលរួមធ្វើបាតុកម្ម។ តើនេះជាសុវត្ថិភាពការងារទេ? តើវាជាស្ថេរភាពការងារទេ? វាមិនមែនទេ។
មានតែការរួមគ្នា ទាំងអាជ្ញាធរ ទាំងកម្មករ និយោជិត ទាំងនិយោជក ត្រូវរួមគ្នាធ្វើម៉េចឲ្យមានស្ថេរភាពការងារ សន្តិសុខ សណ្តាប់ធ្នាប់សង្គម ការកំចាត់ចោលនូវពួកគ្រឿងញៀន ពួកបងធំ បងតូច ក៏ត្រូវតែធ្វើ ដើម្បីធ្វើយ៉ាងម៉េចឲ្យកម្មកររបស់យើងមានសុវត្ថិភាព។ នេះជាចំណុចទី ១ ដែលខ្ញុំចង់និយាយទៅកាន់កម្មករ/រិនី ក៏ដូចជាម្ចាស់រោងចក្រ ហើយក៏ដូចជាប្រជាពលរដ្ឋទូទាំងប្រទេស ដែលមានកូនចៅនៅទីនេះឬក៏ខ្លួនត្រូវធ្វើ ដើម្បីសន្តិសុខរបស់ប្រទេស។ សូម្បីតែស្រែចំការក៏មិនអាចធ្វើបានដែរ បើវាគ្មានសន្តិសុខនោះ គ្មានស្ថេរភាពនោះ។
កិច្ចការទី ២ ធ្វើរួមគ្នា៖ រួមគ្នារក្សាការងារ និងបង្កើតការងារ
ឯចំណុចទី ២ រួមគ្នារក្សាការងារ និងបង្កើតការងារ។ ចំណុចនេះកាន់តែសំខាន់ អម្បាញ់មិញខ្ញុំបានសួរថា តើចង់រក្សាការងារ ចង់មានការងារធ្វើ ឬក៏ចង់ឈប់? ការរក្សាបានការងារគឺជាបញ្ហាសំខាន់។ ដើម្បីរក្សាបានការងារ វាទាល់តែយើងទាំងអស់គ្នាប្រឹងប្រែងរួមគ្នា ដើម្បីកុំឲ្យម្ចាស់រោងចក្រ គេដករោងចក្រទៅបង់ក្លាដេស ដករោងចក្រទៅស្រីលង្ការ ដករោងចក្រទៅមីយ៉ាន់ម៉ា ដករោងចក្រទៅឡាវ ឬដករោងចក្រទៅប្រទេសផ្សេង។ ប្រយ័ត្នឆ្នាំងបាយនេះត្រូវបែក អ្នកដែលគ្រោះថ្នាក់មុនគេគឺកម្មករ មិនមែនអ្នកដែលមានប្រាក់កាសនោះទេ មិនមែនថៅកែរោងចក្រនោះទេ។ ថៅកែរោងចក្រ គាត់អាចខាតបង់ គាត់ជំពាក់ធនាគារ ក៏ប៉ុន្តែឲ្យគាត់អត់បាយអត់ទឹកដូចយើង គឺគាត់មិនអាចអញ្ចឹងទេ។ ប៉ុន្តែ ក្មួយៗទៅវិញទេ ដែលជាអ្នកត្រូវត្រឡប់ទៅមុខរបរដើម គឺទៅជួយស្ទូងស្រូវ ទៅច្រូតកាត់ ឬក៏ទៅដាំដុះជាមួយនឹងឪពុកម្តាយរបស់ខ្លួន ក្លាយខ្លួនទៅជាកសិករវិញ។
យើងទាំងអស់គ្នាត្រូវរក្សាឲ្យបាននូវការងារនេះ ហើយត្រូវរួមគ្នា ដើម្បីខិតខំបង្កើតការងារធ្វើបន្ថែមទៀត។ សល់ដីមួយចំនួន មិនមែនជាដីទុកសម្រាប់ការជួបជុំរបស់យើងនៅទីនេះរៀងរហូតទេ ច្បាស់ណាស់នឹងទាក់ទាញបណ្តារោងចក្រមកវិនិយោគនៅទីនេះ។ ខ្ញុំបានធ្វើដំណើរទៅកាន់ប្រទេសជប៉ុន អំពាវនាវឲ្យជប៉ុន ទៅកាន់ប្រទេសចិន អំពាវនាវឲ្យចិន ទៅកន្លែងណាអំពាវនាវ ត្រង់ហ្នឹង ដើម្បីសុំឲ្យគេមកវិនិយោគ។ ក្មួយៗមិនត្រូវភ្លេចថា ទន្ទឹមនឹងក្មួយៗមានការងារខ្លួនឯងហើយ ក្មួយៗនៅមានប្អូន ហើយថ្ងៃក្រោយក្មួយៗអាចមានកូនទៀត ដើម្បីនឹងបន្តការងារ។ អញ្ចឹងទេ យើងត្រូវពង្រីកទំហំការងាររបស់យើងបន្ថែមទៀត។
កិច្ចការទី ១ នៃរាជរដ្ឋាភិបាល៖ ទាក់ទាញ និងសម្រួលការវិនិយោគ ពាណិជ្ជកម្ម បង្កើតលក្ខខណ្ឌអនុគ្រោះ
អញ្ចឹងក្រៅពីការខិតខំរួមគ្នានៅទីនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលត្រូវធ្វើកិច្ចការ ២ ដែលសំខាន់៖ ទី ១ ត្រូវបន្តទាក់ទាញការវិនិយោគ និងសម្រួលការវិនិយោគ សម្រួលពាណិជ្ជកម្ម ដើម្បីបង្កើតលក្ខខណ្ឌអនុគ្រោះសម្រាប់ការចូលមកវិនិយោគរបស់អ្នកវិនិយោគិន។ បញ្ហាមានច្រើនណាស់ សូម្បីតែច្រកគយព្រំដែន យើងបានស្នើចុះហត្ថលេខា នៅក្នុងក្របខណ្ឌ ACMECS, GMS និងក្របខណ្ឌអាស៊ាន ដើម្បីថាច្រកគយពិនិត្យតែម្តងបានហើយ។ ឧទាហរណ៍ យើង និងថៃ បើគយខ្មែរពិនិត្យហើយ គយថៃមិនចាំបាច់ពិនិត្យទេ គយថៃពិនិត្យហើយ គយខ្មែរមិនចាំបាច់ពិនិត្យទេ។ គយខ្មែរពិនិត្យហើយ គយវៀតណាមមិនចាំបាច់ពិនិត្យទេ គយវៀតណាមពិនិត្យហើយ គឺគយខ្មែរមិនចាំបាច់ពិនិត្យទេ។ គ្រាន់តែប៉ុណ្ណឹងចំណេញឲ្យអ្នកវិនិយោគ ស្រួលឲ្យអ្នកវិនិយោគ ហើយផលចំណេញនោះវាបានទៅណា មួយផ្នែកបានម្ចាស់រោងចក្រ តែមួយផ្នែកទៀត បានមកចែកជូនកម្មករ ដើម្បីតម្លើងបៀវត្ស។
ធ្វើខុសជេរ ធ្វើត្រូវមិនសរសើរ
ចំណុចអស់ទាំងនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលខិតខំណាស់ ហើយខ្លួនខ្ញុំផ្ទាល់ក្នុងឋានៈជាស្ថាបនិកនៃសន្តិភាព សម្រាប់ប្រទេសនេះ។ មិនមែនស្ថាបនិកតែឯងទេ ប៉ុន្តែ ជាតួអង្គមួយក្នុងចំណោមតួអង្គផ្តួលរំលំរបបប្រល័យពូជសាសន៍ ទប់ស្កាត់របបប្រល័យពូជសាសន៍ ហើយក៏ជាអ្នកអនុវត្តផ្តាច់មុខនៃនយោបាយឈ្នះឈ្នះ ព្រមទាំងដំណើរការរីកលូតលាស់សេដ្ឋកិច្ចនៅទីនេះ មិនអាចមើលរំលង ឬផ្លោះរំលង ដែលមើលមិនឃើញតួនាទីរបស់ ហ៊ុន សែន នោះទេ។ ពិតហើយ ត្រូវក៏ខ្ញុំ ខុសក៏ខ្ញុំដែរ តែកន្លងទៅ គេជេរតែអាខុស តែអាត្រូវគេមិនលើកមកនិយាយទេ សូម្បីតែសំបូរព្រៃគុកដាក់ទៅជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោក តើគេបានសរសើរមួយម៉ាត់ទេ? គេអត់សរសើរទេ។ កីឡាករ កីឡាការិនីរបស់យើងឈ្នះមេដាយមាស គេបានសរសើរមួយម៉ាត់ទេ? គេសរសើរ ស៊ន សៀវម៉ី អត់? អត់ទេ។ រឿងនេះ បើសរសើរទៅ វាបានដល់ ហ៊ុន សែន ព្រោះក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ ហ៊ុន សែន។
អញ្ចឹងគេធ្វើដល់ប៉ុណ្ណឹង តើមានលទ្ធភាពដើម្បីគ្រប់គ្រងប្រទេសទេ បើគ្រាន់តែសរសើរជាតិសាសន៍ឯង ដូចជា សំបូរព្រៃគុកមិនមែនរបស់ម៉ែខ្ញុំឯណា។ ប៉ុន្តែក្រោមការដឹកនាំរបស់ខ្ញុំ សំបូរព្រៃគុក ព្រះវិហារ គឺត្រូវបានបញ្ចូលជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោក។ តើគេបានមកចូលរួមអបអរសាទរទេ? គួរឲ្យសោកស្តាយ ពួកគេគ្មានលទ្ធភាព នឹងបំពេញកិច្ចការក្នុងឋានៈជាអ្នកគ្រប់គ្រងទីនេះ បើគ្រប់គ្រងបក្សបាន ប៉ុន្តែមិនអាចគ្រប់គ្រងជាតិបានទេ។ ការទាក់ទាញវិនិយោគ និងសម្រួលផ្លូវច្បាប់ សម្រួលពាណិជ្ជកម្ម ការពង្រីកហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ បន្ថែមទាំង បញ្ហាផ្លូវទឹក ផ្លូវគោក ផ្លូវអាកាស។ ការបញ្ចុះថ្លៃអគ្គិសនី គឺជាគោលដៅនៃការទាក់ទាញវិនិយោគ ហ្នឹងកិច្ចការទី ១។
កិច្ចការទី ២ របស់រាជរដ្ឋាភិបាល៖ បើកផ្សារនៅក្រៅប្រទេសឲ្យកាន់តែធំ
កិច្ចការទី ២ ត្រូវទៅបើកផ្សារនៅក្រៅប្រទេសឲ្យកាន់តែធំ។ ខ្ញុំសង្ឃឹមថា វិស័យកាត់ដេរអាចនឹងមានទីផ្សារដែលអាចពង្រីកបានថែមទៀត។ ឥឡូវជប៉ុនក៏បាននាំសំលៀកបំពាក់ពីកម្ពុជាទៅស្លៀកពាក់នៅជប៉ុនទៅហើយ។ នៅមានរុស្ស៊ី បេឡារុស ដែលពេលដែលខ្ញុំទៅទស្សនកិច្ច ក៏បានលើកអំពីទាក់ទិននឹងការចង់ទិញទំនិញ ទិញសម្លៀកបំពាក់ពីកម្ពុជា។ អញ្ចឹងទេ យើងត្រូវរួមគ្នារក្សាការងារ និងបង្កើតការងារ ហើយដើម្បីសម្រេចនូវការងារនោះ យើងត្រូវធ្វើកិច្ចការទាក់ទាញវិនិយោគ និងពង្រីកទីផ្សារ។ ទីផ្សារកាន់តែធំ សេចក្តីត្រូវការផលិតកាន់តែច្រើន គេដាក់រោងចក្រកាន់តែច្រើន ការងារកាន់ឡើងហើយ។
៣ សុំ និង ៣ កុំ ជានយោបាយពីរ ដែលប្រជាជនត្រូវរើស នៅពេលបោះឆ្នោតខាងមុខ
អាហ្នឹង អ្នក ៣ សុំ ត្រូវតែធ្វើ។ តើអ្នកណាឈ្នះ អ្នកណាចាញ់ រវាងកុំឲ្យមកវិនិយោគ និងកុំឲ្យទិញទំនិញ នៅពេលខាងមុខ។ នេះជាការប្រកួតប្រជែងគោលនយោបាយ សម្រាប់ការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ២០១៨។ ពួកអ្នកធ្លាប់បានប្រកាសកុំផ្តល់ជំនួយ កុំមកវិនិយោគ កុំមកទិញទំនិញ ត្រូវអនុវត្តគោលនយោបាយរបស់អ្នកចុះ។ ឯខ្ញុំត្រូវបន្តអនុវត្ត ៣ សុំ សុំផ្តល់ជំនួយ សុំមកវិនិយោគ និងសុំជួយទិញទំនិញរបស់កម្ពុជា ក្លាយទៅជាគោលនយោបាយ ២ ដែលប្រជាជនត្រូវជ្រើសរើសចុះ។ ក្នុងឋានៈខ្ញុំជាប្រធានគណបក្សប្រជាជន និងបេក្ខជននាយករដ្ឋមន្ត្រី ដែលអ្នកទាំងឡាយធ្លាប់ថា អាណត្តិទី ៦ និងអាណត្តិបន្តបន្ទាប់ ខ្ញុំនៅតែប្រកាសចេញនូវគោលនយោបាយ ៣ យ៉ាងនេះ ដើម្បីតទល់នឹងគោលនយោបាយ ៣ កុំ។ កុំដូរចិត្ត ខ្លួនឯងធ្វើរាប់ឆ្នាំហើយ។ កុំមកដូរចិត្ត ហើយកុំរកវិធីខុសពីហ្នឹង។ អនុវត្តទៀតទៅ កុំផ្តល់ជំនួយ កុំមកវិនិយោគ កុំទិញទំនិញទៅ។ ឯខ្ញុំសុំឲ្យផ្តល់ជំនួយ សុំឲ្យមកវិនិយោគ និងសុំឲ្យជួយទិញទំនិញ ៣ ជាក្របខណ្ឌគោលនយោបាយ។ … ខ្ញុំនឹងបន្តនិយាយជាមួយកម្មករបន្តទៀត។
កិច្ចការទី ៣ រួមគ្នាធ្វើ៖ រួមគ្នាបង្កើនប្រាក់ចំណូល និងបង្កើនការចេះដឹង
ចំណុចទី ៣ រួមគ្នាបង្កើនប្រាក់ចំណូល និងបង្កើនការចេះដឹង។ ចំណុចនេះ គឺជាចំណុចដែលរាជរដ្ឋាភិបាលត្រូវតែរួមជាមួយនឹងវិស័យឯកជន ដើម្បីធានាធ្វើយ៉ាងណាថាកម្មករ កម្មការិនីរបស់យើង មិនត្រូវបានកាត់បន្ថយនូវប្រាក់ចំណូលរបស់ខ្លួនទេ។ ឆ្នាំនេះ ១៥៣ ដុល្លារ ឆ្នាំក្រោយមិនទាបជាង ១៦០ ដុល្លារទេ។ យើងត្រូវបន្តនូវការងារនេះ តាមរយៈការរៀបចំច្បាប់ស្តីអំពីប្រាក់ឈ្មួលអប្បបរមា ដែលម្សិលមិញនេះ ឯកឧត្តម អ៊ិត សំហេង បានធ្វើសិក្ខាសាលាពាក់ព័ន្ធនឹងសេចក្តីព្រាងច្បាប់នេះ ដើម្បីឲ្យយន្តការត្រីភាគីពិភាក្សាគ្នាដោយងាយស្រួល។ ធានាធ្វើយ៉ាងម៉េចឲ្យកម្មកររបស់យើងទទួលបាននូវប្រាក់ឈ្មួល។ ក្នុងហ្នឹងគឺការមិនយកពន្ធលើបៀវត្សដែលមាន ១ លាន(រៀល)ចុះក្រោម។
ប្រាក់ខែក្រោម ១ លានរៀល មិនយកពន្ធ
ខ្ញុំសូមបញ្ជាក់ជូនក្មួយៗ ប្រាក់ពន្ធប្រទេសណាក៏គេធ្វើដែរ មុននេះយើង ៥០ ម៉ឺន ត្រូវយកពន្ធ ក្រោយមក ៨០ ម៉ឺនថាមិនយកពន្ធ។ ឆ្នាំកន្លងទៅនេះ ពេលដែលយើងអនុវត្ត ១ លានរៀល គឺយើងមិនយកពន្ធ ប៉ុន្តែបក្សក្រៅរដ្ឋាភិបាលមិនបានបោះឆ្នោតគាំទ្រទៅលើមាត្រា ពាក់ព័ន្ធទៅលើការមិនយកពន្ធលើប្រាក់បៀវត្ស ក្នុងតម្លៃ ១ លានរៀលនោះទេ។ យើងនឹងពិនិត្យមើលតទៅទៀត ទៅលើបញ្ហាការមិនយកពន្ធលើប្រាក់បៀវត្ស។ តើយើងនឹងបង្កើនដល់កម្រិតណាទៀត។ ប៉ុន្តែ ជាបណ្តោះអាសន្ន ក្មួយៗមិនទាន់មានប្រាក់បៀវត្សទៅដល់មួយលានរៀលទេ ហើយបើសិនជាមួយលានរៀល ក្មួយៗប្រយ័ត្នអញ្ចេះ (ប្រយ័ត្ន)ថាទេ ខ្ញុំអត់យកទេមួយលាន យកតែ ៩៩៩.៩៩៩ រៀល។ កុំឲ្យដល់ ១ លាន។ ខុសហើយ។ បើយើងប្រាក់បៀវត្សរបស់យើង ១ លាន ២ ម៉ឺន ១ លានហ្នឹងគេអត់យកទេ គេយកតែអា ២ ម៉ឺនទេ មកកាត់តែប៉ុន្មានភាគរយបន្តិចបន្តួច ដែលហៅថាវប្បធម៌បង់ពន្ធ។ ប្រយ័ត្នគិតខុស តិចថាទេមិនយកទេ យកមកកាត់យកប៉ុន្មានភាគរយ។ គេយកតែអាលើសពី ១ លាន ទេ។ ដូចថាយើង ១ លាន ១ ពាន់ អា ១ លាន គេអត់គិតទេ យកតែ ១ ពាន់ ឬ អា ១ ម៉ឺន មកគិតតែប៉ុណ្ណឹងទេ។
តអគ្គិសនី និងបណ្តាញទឹកដល់កន្លែងស្នាក់នៅកម្មករ/សម្រួលបញ្ចុះថ្លៃភ្លើង និងទឹក និងផ្ទះជួល
ក្រៅពីហ្នឹង កន្លងទៅ ក្រសួងសិប្បកម្ម និងឧស្សាហកម្ម, ក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល ពិសេសគឺក្រុមហ៊ុនអគ្គិសនី(កម្ពុជា) រដ្ឋករទឹក បានតបណ្តាញទឹកចូលទៅកាន់ទីកន្លែង ដែលកម្មករស្នាក់នៅរួចស្រេចទៅហើយ ភ្លើងក៏បានតទៅដល់នោះហើយ តំបន់(សេដ្ឋកិច្ច)ពិសេសអាចថានៅខ្វះចន្លោះប៉ុណ្ណឹង ប៉ុន្តែ ភាគច្រើន យើងបានធ្វើ។ មុននេះម្ចាស់ផ្ទះ បានយកថ្លៃឈ្នួលផ្ទះពីក្មួយៗ ម្យ៉ាងថ្លៃឈ្នួលផ្ទះវាខ្ពស់ទៅហើយ តែម៉្យាង យកតម្លៃលើសរដ្ឋលក់ឲ្យ។ អ្នកដែលប្រើប្រាស់ត្រឹម ៥០ គីឡូវ៉ាត់ ចុះក្រោម ត្រឹមតែ ៤១០ រៀលតែប៉ុណ្ណោះ ក៏ប៉ុន្តែ ម្ចាស់ផ្ទះបានយកទៅដល់ ១០០០ រៀល ឬ ១៥០០ រៀល។ ទឹកក៏ដូចគ្នា ប៉ុន្តែ ឥឡូវនេះ ដើម្បីឲ្យកម្មករទទួលបានប្រាក់ខែ តែចំណាយទៅវិញតិចជាង រាជរដ្ឋាភិបាលបានខិតខំតាមរយៈក្រសួងឧស្សាហកម្ម និងសិប្បកម្ម រដ្ឋករទឹក តទុយោទឹកចូលទៅកាន់ទីកន្លែងផ្ទះកម្មករ តភ្លើងចូលទៅផ្ទះកម្មករ ហើយត្រូវតាមមើលពិនិត្យមើលនូវការអនុវត្តថ្លៃនេះ។ យើងបានកសាងច្បាប់ស្តីអំពីបញ្ហាការជួលផ្ទះ ហើយអំពាវនាវចំពោះម្ចាស់ផ្ទះទាំងឡាយ។ តំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសប្រហែលជាឲ្យនៅទទេទេ។ ដូច្នេះ មិនមានការចាំបាច់ទេអាហ្នឹង ប៉ុន្តែភ្លើងខាងរោងចក្រអ្នកបង់ ប៉ុន្តែ អាហ្នឹង គឺថ្លៃប៉ុន្មាន អីប៉ុន្មាន គឺមិនសូវទេ រឿងនៅក្នុងតំបន់ពិសេសមានលក្ខណៈពិសេសរបស់វា អាហ្នឹងហើយ គេហៅថាពិសេសនោះ។
អំពាវនាវចំពោះម្ចាស់ផ្ទះ ដែលជួលឲ្យកម្មករក្រៅតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស សុំមេត្តាកុំតម្លើងថ្លៃហួស ឮតែកម្មករឡើងប្រាក់ខែ ខ្លួនឡើង(ថ្លៃផ្ទះ)ដែរ ឡើងមុនទៅទៀត ហើយឡើងនោះឡើងមិនចេះគិត។ អញ្ចឹងសូមអំពាវនាវ។ ខ្ញុំគិតថាមានពេលណាមួយ គិតរកកន្លែងណាមួយធ្វើតែម្តង លេង ៥ ម៉ឺនបន្ទប់ ដាក់តែម្តងមើល។ ក្រុងគិតរកមើលដីត្រង់ណា ដាក់ ៥ ម៉ឺនបន្ទប់ រួចហើយធម្មតាកម្មកររបស់យើងជួលថោកៗឲ្យកម្មករទៅ។ រួចព្រឹកឡើងដឹកគាត់ទៅធ្វើការ។ ប៉ុន្តែ អាហ្នឹងឆ្ងាយពីរោងចក្រពិបាកទៀត។ ឥឡូវនេះ ទឹកភ្លើង និងថ្លៃផ្ទះ។ ទឹក ភ្លើង គឺផ្នែករដ្ឋទទួលការបង់ខាតនៅទីនេះហើយ ប៉ុន្តែ ចំពោះម្ចាស់ផ្ទះ ខ្ញុំសុំធ្វើការអំពាវនាវឲ្យមានការយោគយល់។ កូនគេ កូនយើង ប្អូនគេ ប្អូនយើង ដែលមករស់នៅទីនេះ។ បើសិនជាឡើង ក៏ឡើងក្នុងកម្រិតណាមួយ មិនគួរគ្នាឡើងបានប្រាក់ខែប៉ុណ្ណេះ ឯងឡើងទៅប៉ុណ្ណោះនោះទេ។
កម្មករអាចជិះសេវារថយន្តក្រុងដោយសេរី ២ ឆ្នាំ
ម្យ៉ាងទៀត ក៏សុំបញ្ជាក់ជូនឲ្យបានហើយថា មិនថាកម្មករនៅទីនេះ ឬកម្មករនៅទីណាទេ ឲ្យតែកម្មករជិះឡានក្រុង ដោយមិនចាំបាច់បង់ប្រាក់ ក្នុងរយៈពេល ២ ឆ្នាំ។ ទាំងកម្មកររោងចក្រ ទាំងកម្មករកាត់ដេរ។ ខាងមុខនេះ មានកម្មករច្រើនប្រភេទទៀត កម្មករធ្វើការតាមភោជនីយដ្ឋាន កម្មករធ្វើការតាមសណ្ឋាគារ។ ទៅឲ្យតែមានផ្លាកកម្មករ ជិះទៅមួយសេរីទៅ។ ប៉ុន្តែ ក៏សូមបញ្ជាក់ដែរ ទៅតាមតែផ្លូវណាដែលមានឡានក្រុងទេ។ តិចចាប់បង្ខំឲ្យរៀបចំឡានក្រុងគ្រប់កន្លែង។ ប៉ុន្តែ ក៏មិនមែនគ្រាន់តែជិះទៅធ្វើការទេ ជិះទៅជួបសង្សារក៏មិនចាំបង់លុយដែរ។ ឧទាហរណ៍ ថ្ងៃអាទិត្យ យើងសម្រាក ស្រាប់តែចេញទៅ ជិះទៅដល់កន្លែងណាមួយ ទៅចុះកន្លែងនោះ ណាត់ជួបសង្សារនៅចាក់អង្រែ។ អញ្ចឹងឡើងឡានហ្នឹងទៅដល់ចាក់អង្រែទៅ មានទាស់ខុសអី។ ប៉ុន្តែ មានប័ណ្ណកម្មករត្រឹមត្រូវ គ្រាន់តែអះអាងថាខ្ញុំជាកម្មករ អត់បានទេ។ បែបបទហ្នឹង រដ្ឋករដឹកជញ្ជូនភ្នំពេញ ហើយឯកឧត្តម ឃួង ស្រេង អភិបាលរាជធានីភ្នំពេញក៏បានប្រកាសរួចហើយ។
កិច្ចការទី ៤ រួមគ្នាការពារសង្គម លក្ខខណ្ឌការងារ និងសុវត្ថិភាពការងារ
កិច្ចការទី ៤ ដែលត្រូវធ្វើ នោះត្រូវផ្តោតទៅលើកិច្ចការពារសង្គម លក្ខខណ្ឌការងារ និងសុវត្ថិភាពការងារ ដែលខ្ញុំយកឱកាសនេះ ដើម្បីបញ្ជាក់បន្ថែម។ មុននេះកម្មករ/ការិនីរបស់យើង បង់ប្រាក់សម្រាប់របបសន្តិសុខសង្គមផ្នែកថែទាំសុខភាព គឺបង់ ៥០ ភាគរយ។ តែចាប់ពីខែ មករា ឆ្នាំ ២០១៨ តទៅ កម្មករត្រូវបញ្ឈប់ការបង់ប្រាក់នេះ។ ជំនួសមកវិញ កម្មករ ម្ចាស់រោងចក្រ ត្រូវបង់ជំនួសដើម្បីឲ្យកម្មករយើងទទួលបាននូវអត្ថប្រយោជន៍ពីការព្យាបាល។ អញ្ចឹងគិតនៅក្នុងនេះ កម្មករយើងនឹងចំណេញប្រាក់ពី ៨០០០ រៀល ទៅ ១៣០០០ រៀល ក្នុងមួយខែ នេះជាអត្ថប្រយោជន៍ ដែលកម្មករ/រិនីរបស់យើងទទួលបានពីការធានារ៉ាប់រងដែលរាជរដ្ឋាភិបាល គឺពួក ៣ សុំ រៀបចំដើម្បីសម្រួលជាមួយនឹងម្ចាស់រោងចក្រ តាមរយៈនៃការបន្ធូរបន្ថយពន្ធកាត់ទុក ហើយដើម្បីយកប្រាក់នេះ មកបម្រើឲ្យបញ្ហានេះ បញ្ហានោះ។
កម្មករទទួលការពិនិត្យព្យាបាលដោយឥតគិតថ្លៃតាមមន្ទីរពេទ្យរដ្ឋ ចាប់ពី មករា ២០១៨
មួយផ្នែកទៀត ខ្ញុំសូមប្រកាសនៅទូទាំងប្រទេស ចាប់ពីខែ មករា ឆ្នាំ ២០១៨ តទៅ កម្មករគ្រប់ផ្នែកទាំងអស់ ទាំងក្នុងប្រព័ន្ធ ទាំងក្រៅប្រព័ន្ធ ទាំងកាត់ដេរ ទាំងសំណង់ ទាំងកសិកម្ម ទាំងសណ្ឋាគារ និងសេវាកម្មផ្សេងទៀត ត្រូវបានទទួលការពិនិត្យព្យាបាលដោយឥតគិតថ្លៃតាមមន្ទីរពេទ្យរដ្ឋ។ រដ្ឋគឺជាអ្នកបង់ថ្លៃជំនួស តាមរយៈមូលនិធិសមធម៌ ដែលបាននឹងកំពុងអនុវត្តជាង ៣ លាននាក់ រួចមកហើយ។ ឥឡូវតាមការប៉ាន់ស្មានរបស់ខ្ញុំ យើងដាក់បញ្ចូលប្រមាណជាង ២ លាននាក់បន្ថែមទៀត ព្រោះគ្រាន់តែនៅតាមសណ្ឋាគារ កម្មករប្រហែលជាចូលដល់រាប់សិបម៉ឺនឯណោះ។ ខ្ញុំសូមបញ្ជាក់ កម្មករនេះ រាប់ទាំងកម្មករបើកបរផងដែរ។ កម្មករបើកបរក៏ជាកម្មករដែរតើ ព្រោះគ្នាលើកដាក់បើកបរ ត្រូវទទួលបានការពិនិត្យ និយាយរួមក្តោបយកកម្មករទាំងអស់។ ខ្ញុំបានពិភាក្សាបញ្ហានេះជាមួយ ឯកឧត្តម ម៉ម ប៊ុនហេង ជាមួយឯកឧត្តម អ៊ិត សំហេង ជាមួយឯកឧត្តម អូន ព័ន្ធមុន្នីរ័ត្ន យើងត្រូវធ្វើការងារច្រើនសណ្ឋាន។ ក្រសួងសុខាភិបាល ក្រសួងការងារត្រូវធ្វើការជាមួយគ្នា។
បើយោងមើលតាមខ្ញុំពិនិត្យ ធ្វើការសហការរវាងក្រសួងសុខាភិបាល ក្រសួងការងារ ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច ហិរញ្ញវត្ថុ ក្រសួងទេសចរណ៍ ក្រសួងកសិកម្ម ក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម សាធារណការ អាកាសចរស៊ីវិល រ៉ែ និងថាមពល ឧស្សាហកម្ម និងសិប្បកម្ម មុខងារសាធារណៈ នេះជាការងារដែលត្រូវធ្វើជាមួយគ្នា។ ឧទាហរណ៍ ក្នុងវិស័យសាធារណការ មានក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូនប៉ុន្មាន ដែលមានកម្មករជាក់លាក់ កម្មករនោះត្រូវបានទទួលការថែទាំសុខភាពអត់បង់ថ្លៃ។ ត្រូវធ្វើការជាមួយនឹងសារធារណការ ហើយមានការបញ្ជាក់ពីក្រុមហ៊ុន ដើម្បីបានទទួលនូវសេវាការពិនិត្យព្យាបាលសុខភាព ពីមន្ទីរពេទ្យរដ្ឋ។ ត្រូវធ្វើការជាមួយនឹងខាងវិស័យកសិកម្ម ពិនិត្យមើលមានចំការកៅស៊ូប៉ុន្មាន ឬក៏កសិដ្ឋានប៉ុន្មាន ដូចជា ម៉ុង ឬទ្ធី មានចំការដូចប្រេងអីអញ្ចឹង កម្មករនៅទីនោះ ក៏ត្រូវទទួលបានសេវាដូចគ្នា និយាយរួមគ្របលើកម្មករទាំងអស់។ កម្មករសំណង់ត្រូវធ្វើការជាមួយក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និងសំណង់ តើក្រុមហ៊ុនសំណង់មានប៉ុន្មានសព្វថ្ងៃនេះ ហើយអ្នកណាខ្លះដែលជាកម្មករ ដែលធ្វើការនៅក្រុមហ៊ុនសំណង់ ព្រោះអ្នកធ្វើសំណង់ខ្លះមិនទៀងទាត់ទេ។ លំបាក ប៉ុន្តែដំបូងបំផុត គ្របដណ្តប់លើអ្នកការដ្ឋានសំណង់ធំៗ ដូចជាបុរី ប៉េង ហួត បុរីនេះ បុរីនោះ គាត់ មានកម្មករជាប់លាប់របស់គាត់។ អញ្ចឹងទទួលបាននូវរបបព្យាបាលជំងឺដោយឥតគិតថ្លៃ។
នឹងឈានទៅកម្មវិធីជាសកល ប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់ទទួលបានការព្យាបាលឥតគិតថ្លៃ ពីមន្ទីរពេទ្យរដ្ឋ
កុំឲ្យថាគិតវិស័យមួយ ខ្វះវិស័យមួយ យើងមុននឹងឈានបន្តិចទៀត រាជរដ្ឋាភិបាលនឹងដើរទៅដល់ការអនុវត្តនូវកម្មវិធីជាសកល បានសេចក្តីថាប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់ទទួលបាននូវការព្យាបាល(ដូចគ្នា)។ ខ្ញុំពិភាក្សាដំបូងជាមួយនឹងឯកឧត្តម ម៉ម ប៊ុនហេង ឯកឧត្តម អ៊ិត សំហេង ឯកឧត្តម អូន ព័ន្ធមុន្នីរ័ត្ន គិតថា យកត្រឹមតែអ្នកប្រាក់ខែ ៣០០ ចុះក្រោម។ ប៉ុន្តែ ទីចុងបំផុតមិនបាច់ទេ បើកចំហតែម្តងទៅ ព្រោះអញ្ចេះអ្នកដែលមានប្រាក់ច្រើន ឧទាហរណ៍ថាប្រាក់ខែមួយពាន់ ជួនកាលទៅពេទ្យរដ្ឋគាត់ខ្ជិលទៅ គាត់ទៅពេទ្យឯកជន។ អញ្ចឹងទុកសិទ្ធិឲ្យគាត់ទៅ។ សុំបញ្ជាក់ តិចទៅពេទ្យឯកជនឲ្យរដ្ឋចេញលុយ។ អាហ្នឹងអត់បានទេ។ ថ្ងៃក្រោយអស់លោកទៅ ឬក៏លោកស្រីទៅ គ្រាន់តែទៅមួយភ្លែតបង្កើតបានបុងមួយមកបើកលុយ។ អាហ្នឹង អត់បានទេ។ អានេះ ខ្ញុំនិយាយតែមន្ទីរពេទ្យរដ្ឋទេ។
ពង្រីកជាបន្ទាន់ មន្ទីរពេទ្យបង្អែកនៅកៀកតំបន់រោងចក្រ
នៅក្នុងក្របខណ្ឌនៃមន្ទីរពេទ្យរដ្ឋនេះ សុំឲ្យយកចិត្តទុកដាក់ទៅលើការពង្រីកនូវផ្នែកការប្រើសេវា។ ខ្ញុំបានបញ្ជាក់ថ្ងៃមុនហើយ ជាមួយនឹងថ្នាក់ដឹកនាំតាមរោងចក្រ ឲ្យក្រសួងសុខាភិបាលពង្រីកជាបន្ទាន់ នូវបណ្តាមន្ទីរពេទ្យបង្អែកដែលនូវកៀកបំផុតជាមួយនឹងតំបន់ដែលមានរោងចក្រ ហើយកន្លែងខ្លះ មានគិលានដ្ឋាន យើងពង្រីកគិលានដ្ឋានឲ្យកាន់តែធំ ទៅជាពេទ្យបង្អែក។ កន្លែងដែលមានមូលដ្ឋានហើយ ត្រូវបំពាក់សម្ភារៈ និងពង្រីកអគារ។ កន្លែងដែលមានអគារតូច គេហៅថាគិលានដ្ឋាននោះ ត្រូវពង្រីកវាឲ្យធំឡើង។ កន្លែងដែលមិនទាន់មាន ត្រូវប្រញាប់ប្រញាល់ធ្វើឲ្យមាន។ ក្រៅពីនោះ អំពាវនាវឲ្យម្ចាស់រោងចក្ររៀបចំពិនិត្យបង្កើតនូវមណ្ឌលសុខភាពផ្ទាល់ ដើម្បីជួយទៅដល់កម្មករជាបឋម។ រៀបចំទារកដ្ឋានដើម្បីឲ្យម្តាយមានលទ្ធភាពបំបៅកូន។
ខ្ញុំគិតថា បើធ្វើយ៉ាងដូច្នេះបាន យើងនឹងជួយគ្នានៅក្នុងកាលៈទេសៈលំបាក។ រឿងនេះជាផលប្រយោជន៍រួម ដែលយើងចាត់ទុកថាដូចជានៅក្នុងគ្រួសារមួយរបស់យើង។ យើងមានមជ្ឈមណ្ឌលសម្រាប់ការពិនិត្យជាបឋម និងឲ្យថ្នាំ មានក្រុមគ្រូពេទ្យ។ បើនៅក្នុងតំបន់នេះ អាចមានលទ្ធភាពធ្វើទៅរួច មានអី? (រោងចក្រទាំងអស់សុទ្ធតែមានពេទ្យគ្រប់ទាំងអស់)។ បើបានអញ្ចឹង សូមទះដៃអបអរសាទរមួយ។ នៅក្នុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសនេះ រោងចក្រទាំងអស់មានមជ្ឈមណ្ឌលផ្តល់សេវាសុខភាពនៅហ្នឹងហើយស្រេច។ សូមរោងចក្រនៅខាងក្រៅ បើរោងចក្រនៅក្នុងនេះគេធ្វើបាន រោងចក្រនៅខាងក្រៅក៏ធ្វើបានដែរ។ នេះជាការសម្រួលមួយធំណាស់។ វាមិនគ្រាន់តែផ្តល់ផលប្រយោជន៍សម្រាប់សុខភាពកម្មកររបស់ប៉ុណ្ណោះទេ ក៏ប៉ុន្តែ វាជាផ្នែកនៃសុខដុមភាវូបនីយកម្មរវាងកម្មករ និងនិយោជក ហើយក៏ជាគុណធម៌ និងជាតម្លៃសីលធម៌របស់ម្ចាស់រោងចក្រចំពោះកម្មករផងដែរ។
ម្ចាស់រោងចក្រត្រូវយោគយល់ ដល់កម្មការិនីដែលមានផ្ទៃពោះ
ម្យ៉ាងទៀត ខ្ញុំសូមបញ្ជាក់កម្មការិនី ខ្ញុំមិននិយាយកម្មករទេ ព្រោះកម្មករមិនដែលកើតកូនទេ កម្មការិនីទាំងអស់ដែលសម្រាលកូន ត្រូវបានឈប់សម្រាកដោយមានបៀវត្សរយៈពេល ៣ ខែ ហើយបៀវត្សស្មើនឹង ១២០%។ ត្រូវអនុវត្តរឿងនេះឲ្យខានតែបាន។ មិនអាចបង្ខំទេ។ ហើយក៏ត្រូវមានកន្លែងឲ្យបានសមរម្យ។ សូមម្ចាស់រោងចក្រទាំងឡាយ មេត្តាផ្តល់នូវការយោគយល់អធ្យាស្រ័យសម្រាប់កម្មការិនី ដែលមានផ្ទៃពោះ។ សូមអនុញ្ញាតឲ្យបានទៅពិនិត្យដោយទៀតទាត់ សម្រាប់ផ្ទៃពោះរបស់ខ្លួន។ មិនចំណាយហួសហេតុទេ នៅពេលដែលឲ្យគ្នាប៉ុន្មានម៉ោង ឬមួយព្រឹក (សម្រាប់)ការទៅពិនិត្យកូននោះ។ អម្បាញ់មិញ សុទ្ធតែដឹងថាកូនប្រុស ឬកូនស្រីហើយ …។
២០១៩ អនុវត្តន៍សោធននិវត្តន៍សម្រាប់វិស័យឯកជន
ខ្ញុំបានបញ្ជាក់ហើយខាងលើអម្បាញ់មិញ កម្មករទាំងអស់ទទួលបានដូចៗគ្នា សេវាផ្នែកថែទាំសុខភាព។ ឯមួយទៀតបញ្ហាសន្តិសុខផ្នែកសោធននិវត្តន៍ ខ្ញុំសូមបញ្ជាក់ថា ឆ្នាំ ២០១៩ នឹងត្រូវដាក់ឲ្យអនុវត្តនូវរបបសោធននិវត្តន៍សម្រាប់កម្មករ/រិនីរបស់យើង។ ពេលនោះ វាលែងមានការខុសគ្នាហើយ មន្រ្តីរាជការពេលចូលនិវត្តន៍មានប្រាក់រឺត្រែត ឬប្រាក់ចូលនិវត្តន៍ ឯកម្មករពេលឈប់ធ្វើការក៏មានប្រាក់ចូលនិវត្តន៍។ អញ្ចឹងវាអត់មានអីខុសគ្នាទេ ធ្វើការក្នុងវិស័យឯកជន។ នេះជាការរៀបចំរដ្ឋមួយ ដែលវាជារដ្ឋសម័យទំនើបដូចគេដូចឯង។ យើងមានលទ្ធភាពដល់ណា យើងធ្វើដល់នោះ។ ប៉ុន្តែ យើងមិនស្ពឹកស្រពន់នោះទេ យើងនឹងចាប់ផ្តើមអនុវត្តនូវប្រាក់សោធននិវត្តន៍សម្រាប់កម្មករ ក្នុងវិស័យឯកជន នៅឆ្នាំ ២០១៩។ ពេលយើងនៅក្មេង ធ្វើការមានប្រាក់ចំណូល ១០០% ប៉ុន្តែ នៅពេលដែលយើងចូលនិវត្តន៍ យើងក៏មានប្រាក់ចូលនិវត្តន៍ដូចមន្រ្តីរាជការដែរ ៨០%។ អញ្ចឹង ឧទាហរណ៍ ប្រាក់ខែរបស់ខ្លួន ២០០ ដុល្លារ ដល់ទៅចូលនិវត្តន៍នៅសល់ ១៦០ ដែរ។ វាល្មមនឹងចិញ្ចឹមខ្លួនហើយ មិនចាំបាច់មើលមុខកូនទេ។ ជួនកាលកូនខ្លះវាមិនសូវយល់ពីម្តាយឪពុកវាទេ។ ម្តាយឪពុកប្រឹងណាស់លក់ចេកអាំងក៏មាន ធ្វើកម្មករគេ ដើម្បីបានប្រាក់យកទៅឲ្យកូនរៀន ឲ្យកូនធ្វើការ។ ដល់ទៅកូនមានប្រាក់ខែ ឪពុកម្តាយឃ្លាន ព្រះរស់នៅក្នុងផ្ទះ អត់ធ្វើបុណ្យទេ។ ថ្ងៃសៅរ៍ គាត់ទៅខារ៉ាអូខេជាមួយប្តីប្រពន្ធគាត់។ ម្តាយឯណេះឃ្លាន ចង់ស៊ី មើលមុខគេ។ ឥឡូវ ក្មួយៗជាកម្មករ/រិនីនេះ មិនចាំបាច់មើលមុខកូនទេ។ ដល់ពេលចាស់ទៅ មានប្រាក់(ខែ)ដែរ ខ្លាចតែអាកូនហ្នឹងវាមកទារពីយើងទៀត …។
ម្ចាស់រោងចក្រពិនិត្យឲ្យច្បាស់មុននឹងបញ្ឈប់មេសហជីព ឯកម្មករត្រូវគោរពច្បាប់ការងារ
ហ្នឹងជារដ្ឋដែលយើងរៀបចំ មិនមែនរដ្ឋឆក់កណ្តៀតដោយអំពើប្លន់បែបបោះឆ្នោតហើយឆ្នាំ ២០១៣ ថា “គ្មានពេលណាល្អជាងពេលហ្នឹងដើម្បីដោះដូរទេ” … គ្មានឲ្យធ្វើទេ។ បោះឆ្នោតហើយ ចាញ់គេ ចង់ផ្តួល។ អត់ទេ ខ្ញុំមិនចង់រាលដាលទៅដល់រឿងនយោបាយទេ គ្រាន់តែថា «៣ កុំ» និង «៣ សុំ» ហ្នឹងល្មមគ្រប់គ្រាន់នឹងយល់ហើយ។ បញ្ហាសុវត្ថិភាពការងារធំណាស់រឿងទាំងអស់នេះ គ្រោះថា្នក់ការងារទាំងឡាយសុទ្ធតែត្រូវបានធានា ហើយខ្ញុំសូមអំពាវនាវអញ្ចេះ តំបន់ដែលមានស្ថានភាពល្អអស់ហើយ សូមខិតខំធ្វើឲ្យល្អ។ ខ្ញុំបាននិយាយជាមួយនឹងម្ចាស់រោងចក្រ ខ្ញុំបាននិយាយជាមួយនឹងប្រធានរដ្ឋបាល ប្រធានក្រុម ហើយខ្ញុំនឹងបន្តនិយាយ បញ្ហាខ្លះតិចតួចណាស់កើតឡើងនៅក្នុងជម្លោះវិវាទការងារ ក៏ប៉ុន្តែ ការធ្វេសប្រហែស មិនយកចិត្តទុកដាក់ស្តាប់នូវសម្លេងអំពាវនាវឲ្យមានការដោះស្រាយ បែរទៅជារឿងធំ ហើយជួនកាលគឺឆាប់រហ័សពេក នៅក្នុងការសម្រេចចិត្ត ក្នុងការចុះហត្ថលេខា បញ្ឈប់មេសហជីព ឬមេដឹកនាំណាមួយចេញពីការងារ ដែលនាំឲ្យមានចលនាទាមទារឡើង។ ពេលខ្លះ ត្រូវអន្តរាគមន៍ដោយក្រសួងការងារ ពេលខ្លះត្រូវអន្តរាគមន៍ដោយនាយករដ្ឋមន្រ្តី ដើម្បីឲ្យម្ចាស់រោងចក្រទទួលយកត្រឡប់មកវិញ។ ប៉ុន្តែ កម្មករ/ការិនីរបស់យើង ក៏ត្រូវតែគោរពនូវច្បាប់ការងារផងដែរ។ និយាយរួម ទាំងអស់គ្នាគោរពច្បាប់ទៅ វាគ្រប់គ្រាន់ហើយ។
រាជរដ្ឋាភិបាល ខិតខំរកទីផ្សារការងារក្រៅស្រុក ស្របច្បាប់សម្រាប់ពលករកម្ពុជា
ហ្នឹងគឺជាកិច្ចការមួយទៀត ឯកិច្ចការចុងក្រោយគឺ ខ្ញុំចង់ផ្តាំផ្ញើជូនចំពោះកម្មករ/ការិនី ដែលកំពុងធ្វើការងារនៅឯក្រៅប្រទេស ដែលមកដល់ពេលនេះ តួលេខប្រមាណជាជាង ១ លាននាក់។ ក្នុងហ្នឹង នៅប្រទេសថៃ នៅកូរ៉េ នៅម៉ាឡេស៊ី នៅជប៉ុនយើងទើបនឹងមានប្រមាណជា ៥ ពាន់នាក់តែប៉ុណ្ណោះ តែយើងនឹងខិតខំពង្រីកទីផ្សារបន្ថែម។ សូមក្មួយៗធ្វើការនៅក្រៅប្រទេសត្រូវយល់ឲ្យបាន មិនមែនជាបញ្ហាដោយឡែករបស់ក្មួយៗទេ បើគ្មានការខិតខំរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ក្មួយៗគ្មានភ័ព្វសំណាងនៅក្នុងប្រទេសគេដោយស្របច្បាប់នោះទេ។ គេបានដឹកចេញមកម្តងទៅហើយ។ រាជរដ្ឋាភិបាលបានប្រឹងណាស់ដើម្បីបង្កើតលក្ខខណ្ឌស្របច្បាប់ ដើម្បីទទួលបាននូវអត្ថប្រយោជន៍ការងារនៅក្នុងប្រទេសថៃ នៅក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។ ដោយឡែក នៅក្នុងប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង យើងចរចា ទៅពេលណាក៏ខ្ញុំស្នើសុំគេដែរ។ ជប៉ុនយើងបានបញ្ជូនទៅ ៥ ពាន់នាក់រួចទៅហើយ។ យើងត្រូវបន្តការខិតខំដើម្បីសម្រួលឲ្យកម្មកររបស់យើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ បានទទួលនូវសិទ្ធិស្របច្បាប់ ដើម្បីបន្តការងារនៅទីនោះ ហើយខិតខំបង្កើតការងារក្នុងស្រុក និងលើកកម្រៃការងារក្នុងស្រុក ដើម្បីបងប្អូនទាំងនោះអាចវិលត្រឡប់មកមានការងារធ្វើនៅក្នុងស្រុកឯណេះវិញ។
ខ្ញុំជាមួយឯកឧត្តម ប្រាយុទ្ធ ចាន់អូចា នាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃ ដែលនៅក្នុងខែ កញ្ញា ខាងមុខនេះ នឹងមកធ្វើជាសហប្រធាននៃការប្រជុំរាជរដ្ឋាភិបាលប្រទេសទាំង ២ ខិតខំបង្កើតតំបន់ឧស្សាហកម្មនៅតាមព្រំដែន ដើម្បីឲ្យកម្មករ/រិនីរបស់យើងមានការងារនៅត្រឹមនេះ កុំឲ្យទៅហួសប្រទេសថៃ ឬក៏អ្នកទាំងនោះ គេមានរោងចក្រនៅក្នុងប្រទេសថៃ គេមករោងចក្រនៅតាមព្រំដែនរបស់យើង ហើយគេអាចធ្វើការនៅក្នុងរោងចក្រតាមព្រំដែនរបស់យើងទៅវិញ។ ការងារនៅក្រៅប្រទេស ក៏ជាផ្នែកមួយនៃការងារ។ កុំភ្លេចថា ប្រទេសដែលមានកម្មករច្រើនទៅធ្វើការនៅក្រៅប្រទេស គឺប្រទេសហ្វីលីពីន កម្មករមានជាង ១២ លាននាក់ ដែលកំពុងធ្វើការនៅក្រៅប្រទេស។ ប្រាក់ចំណូលក្នុងមួយឆ្នាំៗ រាប់ពាន់លានដុល្លារ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាមានកម្មករហ្វីលីពីនប្រមាណជា ១ ម៉ឺននាក់ ធ្វើការនៅកម្ពុជា។ ប្រទេសថៃខ្វះពលកម្ម ក៏ប៉ុន្តែ ប្រទេសថៃពេលនេះមានកម្មករធ្វើការនៅកូរ៉េ មានកម្មករធ្វើការនៅជប៉ុន នៅកោះតៃវ៉ាន់ នៅមជ្ឈិមបូព៌ា ដែលមានប្រាក់ខែខ្ពស់ ក្នុងពេលជាមួយគ្នា គេយកកម្មករពីកម្ពុជា ពីឡាវ ពីមីយ៉ាន់ម៉ា។
ចាំមើលតើ ១០ ឆ្នាំ ទៀត ពលករមីយ៉ាន់ម៉ាត្រឡប់មកធ្វើការក្នុងស្រុកអស់វិញទេ?
ខ្ញុំមានការសោកស្តាយ តែខ្ញុំមានការចាំបាច់ត្រូវនិយាយ។ មានគេដាក់ផ្លែឲ្យខ្ញុំ នៅពេលដែលលោកជំទាវ អោងសាន ស៊ូឃ្យី រឿងរបស់គេសោះ រឿង អោងសាន ស៊ូឃ្យី ឈ្នះនៅឯរ៉ងហ្គូន គាត់ទៅជេរខ្ញុំពីជប៉ុន អាហ្នឹងកើតរឿងតើ។ ឯរឿងលោកជំទាវ អោងសាន ស៊ូឃ្យី ក្នុងឋានៈជារដ្ឋមន្រ្តីការបរទេស គាត់មកទស្សនកិច្ចនៅប្រទេសថៃ គាត់បានប្រើពាក្យ(ទៅកាន់កម្មករមីយ៉ាន់ម៉ា)ថា៖ «ទៅ! យើងត្រឡប់ទៅប្រទេសវិញ» មានន័យថា គាត់ចង់ឲ្យកម្មករភូមា ឬមីយ៉ាន់ម៉ា ត្រឡប់ទៅប្រទេសវិញ ក្នុងពេលជាមួយគ្នា អ្នកប្រឆាំងនៅកម្ពុជាបានប្រើពាក្យ៖ «ទៅ! យើងទៅប្រទេសថៃ រកការងារធ្វើ»។ ប៉ុន្តែ ខ្ញុំសូមចោទចេញជាសំណួរអញ្ចេះទៅវិញ ហើយរង់ចាំមើល តើរយៈពេល ១០ ឆ្នាំ ទៀត ខ្ញុំឲ្យពេល ១០ ឆ្នាំ តើលោកជំទាវ អោងសាន ស៊ូឃ្យី គាត់មានលទ្ធភាពអនុវត្តយកពលករភូមាចេញពីប្រទេសថៃអស់ឬទេ? ព្រោះអ្វី?
ទី ១ តើបង្កើតបានការងារ ២ លានកន្លែង សម្រាប់ការវិលត្រឡប់របស់កម្មករប្រមាណ ២ លាននាក់ ដែលវិលត្រឡប់ពីប្រទេសថៃទេ? ទី ២ កម្មករ ដែលធ្វើការនៅប្រទេសថៃ គេរកបាន ២៥០ ទៅ ៣០០ ដុល្លារ ក្នុងពេលដែលនៅក្នុងភូមាបច្ចុប្បន្ន ប្រាក់ខែ ៧៩ ដុល្លារ តើគេព្រមទៅ(ភូមាវិញ)ទេ? យើងនៅនេះ ១៥៣ ដុល្លារ គេអត់ព្រមធ្វើទេ។ កម្មករតាមតំបន់ចម្ការកៅស៊ូមួយចំនួន ២០០ ឬលើសពី ២០០ ដុល្លារ អត់ធ្វើទេនៅស្រុកខ្មែរ ទៅចាក់កៅស៊ូនៅប្រទេសថៃទៅវិញ។ ខ្ញុំមិនបន្តុះបង្អាប់លោកជំទាវ អោងសាន ស៊ូឃ្យី ទេ ក៏ប៉ុន្តែ អ្នកនៅនេះ វាជ្រុលហួសហេតុ។ ឥឡូវសូមកាប់ថ្មចំណាំពីថ្ងៃនេះ។ ១០ ឆ្នាំ ទៀត ខ្ញុំមិនទាន់ស្លាប់ទេ ខ្ញុំរង់ចាំមើល ហើយខ្ញុំនេះ អាយុមិនវែងទេ បានយូរបំផុតត្រឹមតែ ៣០ ឆ្នាំ ទៀតប៉ុណ្ណឹង។ អញ្ចឹង ខ្ញុំនៅមានឱកាសរង់ចាំមើល … ក្នុងពេលដែលយើង ១៥៣ ទាបបំផុត មិនព្រមធ្វើផង។ គ្រាន់តែច្រូតស្រូវឲ្យគេមួយថ្ងៃ ៥ ដុល្លារទៅហើយ គ្រាន់តែច្រូតស្រូវ។ កម្មករសំណង់ប៉ុន្មានទៅហើយឥឡូវ? ៧ ឬ ៨ ដុល្លារក្នុងមួយថ្ងៃទៅហើយ វាជិតស្មើនឹង ថៃ ៣០០ បាត …។
សម័យបច្ចេកវិទ្យា មើលទូរទស្សន៍ និងការliveតាមទូរស័ព្ទ
… ខ្ញុំមិនមែនជេរតាមហ្វេសប៊ុក មិនមែនដើរខ្សិបទេណា ដាក់ក្បាលមេក្រូយកតែម្តង។ ឥឡូវកំពុងតែ live ទៀត។ Fresh News ក៏ live ហើយ Page របស់ខ្ញុំ ក៏ live។ មានទាស់ខុសអី។ សម័យនេះហើយ។ ស្រួលតើ។ ឥឡូវសុំសួរមួយ អ្នកដែលមានទូរស័ព្ទប្រើមានប៉ុន្មានភាគរយ? សូមលើកដៃ។ ទាំងអស់ទៅហើយ។ អរគុណណាស់ ក្មួយៗអើយ សម័យនេះហើយ ប៉ុណ្ណឹងហើយ កាលពីដើមសម័យវាយខ្សែលួស សម័យរវៃដល់ខ្សែវាដាច់ ឯងទៅតខ្សែវាឆក់។ ឥឡូវនេះ កាន់តែទូរស័ព្ទមួយ ទៅត្រង់ណាក៏បានដែរក្មួយអើយ។ ក្មួយឯងដោនឡូដ One TV ក៏មាន PPCTV ក៏មាន ចង់មើលនរណាផ្សាយផ្ទាល់ឯណា ទូរទស្សន៍(លើទូរស័ព្ទ)វាមានអញ្ចឹង។ ចាប់គ្រឹប មើលភ្លាម មើលទូរទស្សន៍ភ្លាម។ ខ្ញុំគ្រាន់តែប្រាប់ បើក្មួយចង់មើលទូរទស្សន៍ ដោនឡូដ PPCTV Everywhere និង One TV (app) ចូលមក ហើយបើចង់ស្តាប់វិទ្យុ កុំឲ្យពិបាកសារ៉េប៉ុស្តិ៍ ក៏យើងមាន(app)នេះដែរ វាមានទៅដល់ ១០៦ ស្ថានីយ Khmer eRadio … ច្រើនណាស់ ប៉ុស្តិ៍វិទ្យុក្នុងហ្នឹង ឥឡូវវាចូលគ្នា ច្រឡំបល់គ្នា FM 103 កំពុងLive …។
ជួបកម្មករ ២ ថ្ងៃ ក្នុងមួយសប្តាហ៍
ថ្ងៃនេះ បានជួបជុំគ្នា ហើយអរគុណណាស់ដែលបានស្តាប់ការនិទានរបស់ខ្ញុំនេះ ប៉ុន្តែ នេះជាសារនយោបាយជាក់លាក់ណាស់។ គោលដៅរបស់យើង ឈានឆ្ពោះទៅរកប្រទេសដែលមានប្រាក់ចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់ នៅឆ្នាំ ២០៣០ និងជម្រុញការអនុវត្តគោលនយោបាយក្នុងវិស័យឧស្សាហកម្ម ២០១៥-២០២៥ តម្រូវឲ្យខ្ញុំជួបជាមួយនឹង ទន្ទឹមនឹងធ្វើការងារផ្សេង ប៉ុន្តែ គោលដៅរបស់ខ្ញុំយកមួយអាទិត្យ ២ ថ្ងៃ ជួបកម្មករ។ ជំនួបថ្ងៃនេះ មានកម្មករ/ការិនីរបស់យើងដែលមកជុំគ្នាផង ហើយនៅមានក្រៅផង ១ ម៉ឹន ៧ ពាន់នាក់។ ខ្ញុំសូមជូនម្នាក់ៗ ២ ម៉ឺនរៀល។ តិចតួចណាស់ បើប្រៀបនឹងប្រាក់ខែក្មួយៗនោះ ប៉ុន្តែ ចាត់ទុកថាដូចអនុស្សាវរីយ៍ទៅចុះ។ ហើយជូនក្រុមតន្រី្តសម័យចំនួន ២ លានរៀល។ ឯណាក្រុមតន្ត្រីសម័យ? បន្តិចទៀត លេងបទកន្សែងក្រហមមួយឲ្យពិរោះវើយ ជិតធ្លាក់ខ្យល់ពីជើងហើយ តែធ្លាក់ខ្យល់ពីជើងឡើង សំឡេងង សម្លេងភ្លេងែធ្ទកន្សែងក្រហមឲ្យពិរោះៀលអន៍វាអញ្វឹងហ្វេសប៊ុក មិនមែនដើរខ្សិបទេណា ដាក់ភ្លេងការគឺមកដល់តែម្តង។
ចុងបញ្ចប់ហើយ ជាមួយនឹងការអរគុណ និងកោតសរសើរសម្រាប់ជោគជ័យទាំងអស់គ្នា ដែលយើងបានខិតខំធ្វើឲ្យប្រទេសយើងងើបពីគំនរផេះផង់ មកកាន់ឋានៈជាប្រទេសមួយមានការអភិវឌ្ឍ ហើយបង្កើតបាននូវការងារធ្វើ និងប្រាក់ចំណូលសម្រាប់ក្មួយៗ និងក្រុមគ្រួសារ ខ្ញុំសូមជូនពរ ឯកឧត្តម លោកជំទាវ អស់លោក លោកស្រី ជាពិសេស ក្មួយៗជាកម្មករ កម្មការិនីទាំងអស់ សូមប្រកបដោយពុទ្ធពរទាំង ៥ ប្រការ គឺ អាយុ វណ្ណៈ សុខៈ ពលៈ និងបដិភានៈ កុំបីឃ្លៀងឃ្លាតឡើង៕
