លើកទី ២១ មកកាន់សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ
ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំពិតជាមានការរីករាយ ដែលបានវិលត្រឡប់មកជួបជុំនិស្សិត នៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ ដើម្បីចែកសញ្ញាបត្រ ចំនួន ៣.៣០២ នាក់។ ហើយដែលនេះ ជាលើកទី ២១ ដែលខ្ញុំមកកាន់សាលានេះ។ ការចាប់ផ្ដើមរបស់យើងតាំងពីឆ្នាំ ១៩៨៨ បើរាប់ពីពេលដែលខ្ញុំចូលរួម ហើយបន្ទាប់ទៅការចែកសញ្ញាបត្រលើកដំបូងក៏នៅឆ្នាំ ១៩៩៦។
ឆ្នាំ ១៩៨៨ ចុះឈ្មោះរៀនបរិញ្ញា នៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ
ខ្ញុំក៏សូមយកឱកាសនេះ ដើម្បីសំដែងជូននូវការរីករាយជាមួយនឹងវឌ្ឍនភាព ការកើនឡើងសម្រាប់សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញរបស់យើងនេះ។ ការពិតទៅ ប្អូនៗ ក្មួយៗ ជានិស្សិតនៅទីនេះ គឺជាសិស្សប្អូនរបស់ខ្ញុំតែម្ដង តែមិនមែនដោយសារសិស្សប្អូននោះទេ បានជាខ្ញុំត្រូវធ្វើបណ្ណាល័យនៅទីនេះ។ ប្រហែលជាគេអាចដឹងបាននូវប្រវត្តិអំពីសាកលវិទ្យាល័យនេះ ដែលត្រូវបានបំផ្លាញចោលនូវក្នុងសម័យ ប៉ុល ពត ប៉ុន្តែ យើងត្រូវបានបញ្ចូល រៀបចំជាសាលាគរុវិជ្ជាផង ជាសាលាភាសាផង ជាសាលានយោបាយផង។ បន្ទាប់ទៅយើងច្របាច់សាលានេះជាមួយគ្នា បូកទាំងវិទ្យាស្ថានជាតិគ្រប់គ្រងកាលពីមុននេះក៏ជាផ្នែកមួយនៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ។
ឆ្នាំ ១៩៨៨ គឺជាឆ្នាំដែលខ្ញុំចុះឈ្មោះរៀននៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញនេះ ដើម្បីយកសញ្ញាបត្របរិញ្ញាសិន ដើម្បីឈានជាមូលដ្ឋាន សម្រាប់ធ្វើនិក្ខេបបទថ្នាក់បណ្ឌិត។ ប្រហែលជានិស្សិតសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញដំបូងគេ ដែលមានសារណា គឺសូមមើលសៀវភៅ ១០ ឆ្នាំ នៃដំណើរកម្ពុជា។ នោះហើយជាសារណា ដើម្បីយកសញ្ញាបត្របរិញ្ញាពីសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ ដែលពេលនោះ ហង់ ជួន ឪពុករបស់ ឯកឧត្តម ហង់ ជួនណារ៉ុន នៅធ្វើ(ការ)នៅក្រសួងអប់រំ ហើយឪពុកក្មេករបស់ ឯកឧត្តម ហង់ ជួនណារ៉ុន គឺឯកឧត្តម ប៉ែន ណាវុធ ជារដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងអប់រំ។ ប្រវត្តិវាយ៉ាងដូច្នេះ។ បើយើងមិនមានមូលដ្ឋានបរិញ្ញាបត្រទេ យើងក៏គ្មានលទ្ធភាព ដើម្បីនឹងធ្វើនិក្ខេបបទ សម្រាប់ថ្នាក់បណ្ឌិតនោះដែរ។
ប្រហែលជានៅក្នុងបណ្ណាល័យរបស់ខ្ញុំនៅទីនោះ អាចនឹងមានសៀវភៅនេះ សម្រាប់ការស្រាវជ្រាវរបស់និស្សិតមួយចំនួនផងដែរ។ ខ្ញុំនៅចាំបានថា ឯកឧត្តម បណ្ឌិតសភាចារ្យ អូន ព័ន្ធមុនីរ័ត្ន នៅពេលដែលគាត់ទៅរៀននៅអតីតសហភាពសូវៀត និងការធ្វើនិក្ខេបបទរបស់គាត់ ក៏មានមួយភាគ គឺដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅ ១០ ឆ្នាំ នៃដំណើរកម្ពុជារបស់ខ្ញុំ ដែលជាសារណា សម្រាប់បញ្ចប់មហាវិទ្យាល័យ នៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញនេះផងដែរ។
ដំឡើងប្រាក់ឧបត្ថម្ភ ៣ លានរៀល ដល់បណ្ណាល័យ
… កាលពីមុននោះ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០០២ មកដល់ឆ្នាំ ២០១០ ពេលនោះ ខ្ញុំឧបត្ថម្ភសម្រាប់អនុរក្សបណ្ណាល័យតែ ១៨០ ដុល្លារទេ បន្ទាប់ទៅឡើងដល់ ៣៦០ ដុល្លារ នៅឆ្នាំ ២០១០។ ឥឡូវ គិតមកដល់ពេលនេះវា ៧ ឆ្នាំហើយ។ ខ្ញុំចង់សួរថា ឥឡូវនេះ បុគ្គលិកដែលធ្វើការនៅទីនោះ មានប៉ុន្មាននាក់ដែរលោកសាកលវិទ្យាធិការ? ៣៦ នាក់។ ប៉ុន្តែ ចង់សួរថា ចង់ឡើងឬអត់? អញ្ចេះទេ ដូចជាយល់គ្នាមិនបាន។ បុគ្គលិកមានប្រាក់ខែហើយ ប៉ុន្តែ នេះគ្រាន់តែជាប្រាក់ឧបត្ថម្ភបន្ថែម។ (សាកលវិទ្យាធិការ) ប្រាក់ ១ លានរៀលជាង ជាប្រាក់ឧបត្ថម្ភបន្ថែម។ គេមិនចង់បានប៉ុណ្ណឹង គេចង់ថែម។ អញ្ចឹងបានចង់សួរថា បុគ្គលិកហ្នឹងគាត់មានប្រាក់ខែហើយ អ្វីដែលខ្ញុំផ្ដល់ទៅនេះ គ្រាន់តែបន្ថែម សម្រាប់គាត់ធ្វើការថ្ងៃ សៅរ៍ ថ្ងៃអាទិត្យ តែប៉ុណ្ណឹងទេ។
ឥឡូវអញ្ចេះ ពី ៣៦០ ដុល្លារ សុំឡើងទៅ ៣ លានរៀល ក្នុងមួយខែ ហើយចាប់បើកពីខែហ្នឹងទៅ ដើម្បីអោយពួកគាត់ហ្នឹងមានលទ្ធភាពកាន់តែច្រើន ព្រោះបណ្ណាល័យហ្នឹងដែលមានសៀវភៅច្រើនជាងគេ។ អញ្ចឹង ដើម្បីអោយគេមានលទ្ធភាពទៅមើល(សៀវភៅ) ហើយអ្នកអនុរក្សហ្នឹងគាត់មានលទ្ធភាព ដើម្បីនឹងជួយគ្រប់គ្រង។ ចាប់ពីពេលនេះទៅ គឺបើកប្រាក់ខែហ្នឹងតែម្ដង។ បើខែហ្នឹងបើករួចហើយ នៅខ្វះគឺថែម។ អញ្ចឹងទេ នេះជាការមួយដើម្បីនឹងបន្តនិរន្តរភាព ព្រោះថា បណ្ណាល័យខ្ញុំជាអ្នកបង្កើត កសាងជូន និងសៀវភៅខ្ញុំរកមួយផ្នែក អស់លោករកមួយផ្នែក ដែលភាគច្រើនអស់លោកជាអ្នករក។ ខ្ញុំបានឧបត្ថម្ភកាលពីមុនត្រឹមតែ ១៨០ ឡើងដល់ ៣៦០ ដុល្លារ ឥឡូវ ឡើងដល់ ៣ លានរៀល ក្នុងមួយខែតែម្ដង។ និស្សិតត្រូវតែទៅអានសៀវភៅ ទៅឃើញមុខអនុរក្សមុខក្រញូវ អានវាមិនចូល ដល់គាត់មានប្រាក់គួរសម គឺអនុរក្សមុខញញឹម គឺអ្នកអានក៏អានចូលដែរ។ បើប្រាក់ ៣ លានរៀល ជាប្រចាំខែទៅហើយ ចាំបន្តទៅខាងមុខទៀត ចាំយើងគិតគូរថា ទៅប៉ុន្មានទៀត។
ការចូលរួមរបស់វិស័យឯកជន ក្នុងការបណ្ដុះបណ្ដាលធនធានមនុស្ស
ជាមោទនភាពមួយ សម្រាប់យើងទាំងអស់គ្នា ដូចដែល ឯកឧត្តម បណ្ឌិតសភាចារ្យ ហង់ ជួនណារ៉ុន រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា បានលើកឡើងពាក់ព័ន្ធជាមួយនឹងដំណើរការ នៃសាកលវិទ្យាល័យរបស់យើងនេះ។ ខ្ញុំនៅតែរំលឹកជាបន្តថា គោលនយោបាយរបស់យើង ដែលផ្ដល់ឱកាសជាក្របខណ្ឌទូទៅ គឺផ្ដល់ឱកាសអោយវិស័យឯកជនចូលរួម។ ក្នុងវិស័យឯកជនចូលរួម គឺរួមមាន៖ ឯកជនកសាងសាលា និងទទួលការបណ្ដុះបណ្ដាលទាំងស្រុងទៅ ហើយនិស្សិតរៀនបង់ថ្លៃ។ ឯមួយទៀតប្រើប្រាស់មួយភាគ នៃអគាររបស់រដ្ឋ ដើម្បីសិក្សាបង់ថ្លៃ។ ចំណុចនេះ គឺជាចំណុចដែលយើងធ្វើបានជោគជ័យណាស់ ក្នុងការចូលរួមរវាងវិស័យឯកជន និងរដ្ឋ។
សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ ជាសាកលវិទ្យាល័យរបស់រដ្ឋ។ សាកលវិទ្យាល័យដទៃទៀតជាសាកលវិទ្យាល័យរបស់រដ្ឋ ប៉ុន្តែ បើសិនទុកអោយរដ្ឋធ្វើតែឯង ហើយក្នុងមួយឆ្នាំៗត្រឹមតែនិស្សិតប៉ុន្មានរយនាក់ វាមិនគ្រប់គ្រាន់ទេ។ ដូច្នេះ ការផ្ដល់ឱកាសអោយសាកលវិទ្យាល័យនានា រាប់ទាំងសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញផង ដើម្បីមានឱកាសសម្រាប់ស្រូបយកនិស្សិតដែលត្រូវរៀន ចូលមករៀន(បង់ថ្លៃ)នៅទីនេះ ចាប់ទុកថា ជារបៀបដោះស្រាយរបស់យើង។ ចំនួន(និស្សិត)ភាគច្រើននៅក្នុងនេះ គឺនិស្សិតដែលរៀនបង់ថ្លៃច្រើនជាងនិស្សិតអាហារូបករណ៍។ តែយ៉ាងណាក៏ដោយ នេះជាការចូលរួមទាំងអស់គ្នា ប្រឹងទាំងអស់គ្នាទើបឈានឡើង និងមានស្ថានភាពដូចសព្វថ្ងៃនេះ។
ខ្ញុំជឿជាក់ថា ជាមួយនឹងវឌ្ឍនភាព នៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ និងជាមួយនឹងការខិតខំផ្ទាល់របស់ជ័យលាភីរបស់និស្សិតរបស់យើង ចំនួនធនធានមនុស្សរបស់យើង ដែលបានបណ្ដុះបណ្ដាលនៅក្នុងប្រទេស និងក្រៅប្រទេស គឺកាន់តែច្រើនទៅៗ។ មាន(និស្សិត)ចំនួនច្រើនហើយ ដែលបានបញ្ចប់ការសិក្សានៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ ហើយមួយផ្នែកនៃសាកលវិទ្យាល័យនេះ កំពុងតែបំពេញតួនាទីជាមន្រ្តីរាជការ ឬក៏ជាអ្នកដឹកនាំនៅក្នុងស្ថាប័នវិស័យឯកជន។ មួយភាគកំពុងតែចេញទៅធ្វើការងារទូតនៅឯបរទេសផងដែរ។
ខ្ញុំនៅតែបន្តអំពាវនាវអោយសាកលវិទ្យាល័យមួយនេះ ក៏ដូចជា សាកលវិទ្យាល័យដទៃទៀត ពង្រឹងការខិតខិតខំ ដើម្បីពង្រឹងនូវសមត្ថភាព គុណភាព សម្រាប់ផ្ដល់ជូននិស្សិតរបស់យើង។ ខ្ញុំសូមអបអរសាទរជាមួយនឹងជ័យលាភី ដែលទទួលសញ្ញាបត្រនៅថ្ងៃនេះ ជាមួយនឹងក្រុមគ្រួសារជ័យលាភីផងដែរ ដែលថ្ងៃនេះ មានកូន មានចៅ មានបង មានប្អូន មានប្ដី មានប្រពន្ធ ដែលបញ្ចប់ការសិក្សានៅសាកលវិទ្យាល័យរបស់យើងនៅថ្ងៃនេះ។ សង្ឃឹមថា សាកលវិទ្យាល័យនេះ នឹងឈានទៅមុខជាបន្តទៀត តាមរយៈនៃការខិតខំប្រឹងប្រែងទាំងអស់គ្នា។
បណ្ណាល័យជាកម្មសិទ្ធិរបស់អ្នកអាន អ្នកស្រាវជ្រាវ
ក្នុងនោះ មួយភាគក៏ខ្ញុំបានប្រកាសជូនអម្បាញ់មិញហើយ ទន្ទឹមនឹងបណ្ណាល័យមួយ ខ្ញុំក៏ត្រូវបន្ថែមនូវធនធានខ្លះបន្ថែមទៀត ដើម្បីជាមូលដ្ឋាន បណ្ណាល័យមួយនេះ មិនគ្រាន់តែ(សម្រាប់)សិក្សា (ការ)អាន (និង)ស្រាវជ្រាវរបស់និស្សិត នៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញទេ ក៏ប៉ុន្តែ និស្សិតទៅពីកន្លែងផ្សេង មនុស្សទៅពីកន្លែងផ្សេង គេចង់អាន ចង់ស្វែងយល់ អាចទៅកន្លែងហ្នឹងផងដែរ។ ដូច្នេះ សង្ឃឹមថា យើងរួមគ្នា ដើម្បីដំណើរការលើកិច្ចការងារនេះ។
ចលនាបំប៉នសិស្សមុនពេលប្រឡង ជាវិធីសាស្ត្រមួយល្អ
ប៉ុន្មានថ្ងៃខាងមុខទៀត គឺដល់ពេលវេលាដែលត្រូវប្រឡងមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ នៅថ្ងៃទី ២១-២២ សីហា។ ជិតដល់ពេលវេលាដែលត្រូវប្រឡងហើយ ដូច្នេះ អំពាវនាវចំពោះគ្រូបង្រៀន ចំពោះសាស្រ្តាចារ្យ ចំពោះមាតាបិតា ហើយជាពិសេសសិស្សានុសិស្សផ្ទាល់ ប្រឹងប្រែងបំប៉ន។ ហើយកន្លងទៅខ្ញុំក៏បានឃើញថា ចលនាបំប៉នសិស្សក្នុងពេលដែលត្រូវធ្វើការប្រឡងនេះ គឺជាវិធីសាស្រ្តមួយល្អណាស់។
ឆ្នាំទៅក្នុងពេលដែលខ្ញុំធ្វើដំណើរទៅកាន់ខេត្តមួយចំនួន គឺធ្វើដំណើរមុនពេលប្រឡង។ ដល់បន្ទាប់ទៅធ្វើដំណើរក្រោយពេលប្រឡងនៅតាមខេត្តមួយចំនួន ព្រោះឆ្នាំទៅនេះ ខ្ញុំត្រូវធ្វើដំណើរដោយថ្មើរជើងចំនួនជាង ៥.០០០ គីឡូម៉ែត្រ ដើម្បីទៅកាន់ខេត្តមួយចំនួន។ ក្នុងហ្នឹង ផ្លូវដែលខ្ញុំធ្វើដំណើរទាំងប៉ុន្មាន គឺជាផ្លូវដែលខ្ញុំចូលមើលអាគារសិក្សា និងបំពេញតម្រូវការដោយបន្ថែមអាគារ។ ពេលនោះ ខ្ញុំជួបជាមួយថ្នាក់ដែលកំពុងតែធ្វើការបំប៉នសិស្សនៅខាងខេត្តព្រះវិហារ។ មិនមែនគ្រាន់តែសិស្សថ្នាក់ទី ១២ ទេ ដែលចូលទៅធ្វើការបំប៉ននោះ គឺសិស្សថ្នាក់ទី ១១ បំប៉នដែរ។ អញ្ចឹង ម៉េចបានក្មួយឯងអត់ទាន់ប្រឡងផងមកបំប៉នដែរ? ថាអត់ទេអ៊ំ ខ្ញុំមកបំប៉ន ឆ្នាំហ្នឹងអោយហើយ។ ឆ្នាំក្រោយខ្ញុំបំប៉នទៀត។ ខ្ញុំប្រឡងឆាប់ជាប់។
អញ្ចឹង បានសេចក្តីថា អ្វីដែលជាមធ្យោបាយរបស់យើង ដែលជាកំណែទម្រង់ចាំបាច់ និងភាពហ្មត់ចត់នៅក្នុងការប្រឡងមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិនេះ បានធ្វើអោយមានការខិតខំប្រឹងប្រែង នៅក្នុងក្របខណ្ឌទូទាំងប្រទេសតែម្តង មិនមែនគ្រាន់តែការខិតខំជាមួយនឹងសិស្ស ដែលត្រូវប្រឡងមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិទេ ក៏ប៉ុន្តែ សូម្បីតែចាប់ពីបឋមឡើង គឺចាប់ផ្តើមមានការប្រឹង ព្រោះដល់កន្លែងហ្នឹងលោវាតឹងពេក មាតាបិតាក៏មិនបានធ្វើការប្រហែសដែរ។ អញ្ចឹង នៅពេលដែលយើងដាក់ចេញនូវគោលនយោបាយ សម្រាប់ការខិតខំបែបនេះ គឺជាជម្រើសមួយល្អណាស់ ហើយវាបង្កើតបាននូវស្ថានភាពមួយ ដែលនិយាយតាមមួយបែប គឺថា រៀនចេះ ទើបប្រឡងជាប់ បើអ្នកឯងមិនរៀនទេ គឺមិនជាប់ទេ។
ទទួលយកអ្នកដែលប្រឡងមិនជាប់ មករៀនបរិញ្ញបត្ររង និងជំនាញបច្ចេកទេស
គោលនយោបាយដែលយើងដាក់ចេញ សម្រាប់ថា កន្លែងមួយចំនួន រាប់ទាំងសាលាបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ អនុញ្ញាតអោយយកសិស្ស ដែលប្រឡងមិនជាប់មធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ អោយមកយកបរិញ្ញាបត្រ(រង) ឬក៏រៀនបច្ចេកទេស។ ចំណុចនេះល្អណាស់ បានសេចក្តីថា យើងអត់បានបោះបង់ចោលយុវជនរបស់យើង ដែលមិនបានប្រឡងជាប់មធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ ដែលមានការរឹតបន្តឹងនោះទេ។ យើងផ្តល់ឱកាសសម្រាប់ក្មួយៗជាយុវជន ដែលមិនជាប់មធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ ដើម្បីមករៀននៅក្នុងផ្នែកយកបរិញ្ញារង ឬក៏ក្នុងផ្នែកបច្ចេកទេស។ ខ្ញុំទៅប្រទេសជប៉ុនកន្លងទៅនេះក៏ឃើញថា ជប៉ុនមានការយកចិត្តទុកដាក់ពិសេស ទៅលើបញ្ហាធនធានមនុស្ស សម្រាប់បម្រើអោយសហគ្រាសរបស់គាត់ ក្នុងរោងចក្ររបស់គាត់។ អញ្ចឹង បានជាមានការគួបផ្សំ រវាងផ្នែកសាលារបស់ជប៉ុន ជាមួយនឹងសាលារបស់យើង។ មានដូចជាក្រុមហ៊ុន Denso នេះមួយ បានចូលមកសហការជាមួយ សាលាបច្ចេកវិទ្យា ប៉ុន្តែ ខ្ញុំបានចង្អុលបង្ហាញថា ការបញ្ចូលទៅក្នុងសាលាបច្ចេកវិទ្យាម្ខាងហើយ តែយកល្អ សហការជាមួយក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ អាហ្នឹង គឺជាការមួយប្រសើរជាង។
កុមារទេព គឹម ហុង
អញ្ចឹងទេ ធនធានមនុស្សរបស់យើងពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃកាន់តែប្រសើរឡើងៗ អរគុណណាស់ ហើយថ្ងៃនេះ ឯកឧត្តម លី ឆេង ក៏បានមកដែរ។ យើងបានដោះស្រាយបញ្ហាកុមារទេពរួចហើយ គឺនៅសល់តែពេលវេលា នៃការដែលគាត់ត្រូវរៀន។ អ្វីទៅដែលហៅថាកុមារទេព? នេះគឺជាសាកលវិទ្យាធិការ នៃសាកលវិទ្យាល័យប៊ែលធីស្រាប់។ កុមារម្នាក់ដែលខ្ញុំបង្ហោះតាមហ្វេសប៊ុក អាយុត្រឹមតែ ៧ ឆ្នាំ ដែលមិនទាន់ឈប់បៅផងនោះ អាចធ្វើគណិតវិទ្យាថ្នាក់ទី ១២ បាន ហើយនៅពេលដែលមកជួបជាមួយខ្ញុំ ក្មេងមួយនេះពិតជាអស្ចារ្យ។ ខ្ញុំកំពុងចាប់យក ដើម្បីបណ្តុះបណ្តាល ហើយក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា តាមមើលផង ប៉ុន្តែ មិនមែនជាបន្ទុករបស់ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡាទេ គឺសាលាប៊ែលធី ប៉ុន្តែ ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា អនុញ្ញាតអោយអញ្ចេះ ដោយសារចៅ គឹម ហុង នៅតូចពេក ខ្ញុំថា ចៅឯងមករៀននៅភ្នំពេញ គ្រវីក្បាលតែម្តង ដល់ងាកទៅសួរឪពុកម្តាយ ថាអត់ទាន់ឈប់បៅផងហ្នឹង។ អញ្ចឹងទេ មិនអាចយកតែ គឹម ហុង មកម្នាក់ឯងបានទេ។ អញ្ចឹងឥឡូវមធ្យោបាយនៅទីនេះមានគ្រប់ហើយ ទិញផ្ទះបាននៅជាប់សាលាប៊ែលធីស្ទឹងមានជ័យ កាត់ប្លង់កាត់អីហើយ ម្ចាស់ផ្ទះសុំ ៩ ថ្ងៃ ប៉ុន្តែ បើខ្ញុំគិតមកដល់ពេលនេះ ថ្ងៃទី ៨ ហើយស្អែកនេះត្រូវចេញ។ ដូច្នេះ ម្តាយឪពុក គឹម ហុង ត្រូវមក។ ឪពុករបស់ គឹម ហុង គឺធ្វើការ នៅធនាគារអេស៊ីលីដា បានផ្ទេរហើយ។ ប៉ុន្តែ ម្តាយជាគ្រូបង្រៀននៅគរុវិជ្ជាតាកែវ បញ្ជូនមកភ្នំពេញ ប៉ុន្តែ ខាងប៊ែលធី ដូចជាទទួល បើទទួលក៏នៅក្នុងក្របខណ្ឌដូចគ្នាដែរ។
ខ្ញុំនៅចាំបានថា នៅប្រទេសអង់គ្លេសមានសិស្សស្រីម្នាក់អាយុ ១២ ឆ្នាំ ជាប់បរិញ្ញាខាងផ្នែកគណិតវិទ្យា។ ប៉ុន្តែ ខ្ញុំគិតថា មិនមែនត្រឹមតែគណិតវិទ្យាទេ ក្មេងនេះចេះអានតាំងពីអាយុ ២ ឆ្នាំ អានជាខ្មែរ និងអានជាអង់គ្លេស។ កុំព្យូទ័រមួយទិញយកទៅ រួចហើយគេ setup ខ្លួនគេក្នុងហ្នឹង។ បន្ទាប់ទៅគេវាយរកស្អីៗ ដល់ចុងក្រោយ ខ្ញុំរកមធ្យោបាយសាកល្បង ប្រើចំណុចបច្ចេកទេសយោធាតែម្តង។ អោយរកគោលដៅតែម្តង។ គេវាយទាំងអង់គ្លេស គេវាយទាំងខ្មែរ យ៉ាងងាយរបស់គេ។ យើងគ្រាន់តែប្រាប់អោយរកគោលដៅ យើងងាកទៅនិយាយជាមួយឪពុកម្តាយបានត្រឹមតែមិនដល់ ៣ នាទីផង ស្រាប់តែខាងនេះគេរកឃើញបាត់។ អញ្ចឹងទេ អាចនិយាយបានថា នាយទាហានយើងមួយចំនួនអាចយក គឹម ហុង ទៅធ្វើជំនួយការបានដែរ ខាងផ្នែកផែនទីតែម្តង ផ្នែកកលយុទ្ធ បើថាមិនបានអី ផ្នែកផែនទីអោយរាវរក សម្រាប់ការជំនួយខាងផ្នែកគាំទ្រ។
អញ្ចឹងទេ ឥឡូវ ខាងប៊ែលធីថា យកដាក់អោយរៀនដំបូងនៅថ្នាក់ទី ៨ ជាមួយសិស្សដទៃទៀតដែលពូកែៗ ត្រឹមតែ ២០ នាក់ ហើយចាប់កាមេរ៉ាអីដើម្បីកុងត្រូល។ បើសិនជាផ្នែកអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ និងអង់គ្លេស ខ្លាំងជាងអ្នកនៅទាំងនេះ គឺអាចរុញ គឹម ហុង ឡើងទៅលើហើយ។ គណិតវិទ្យាអត់ចោទទេ ព្រោះគេធ្វើដល់ថ្នាក់ទី ១២ បានទៅហើយ តែអ្វីដែលត្រូវសាកល្បង គឹម ហុង គឺនៅសាកល្បងភាសាអង់គ្លេស ឯកុំព្យូទ័រលែងគិតហើយ ព្រោះកុំព្យូទ័រមានសាលាមួយទៀតគេអនុញ្ញាតអោយរៀនអត់បង់ថ្លៃ ប៉ុន្តែ យើងមានអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ អង់គ្លេស ចំណេះដឹងទូទៅមួយចំនួនទៀតដែលត្រូវរៀន។ បើគេរៀនអាហ្នឹងបានហើយ គឺត្រូវរុញឡើង ហើយយើងសុខចិត្តអោយប្រឡងបាក់ឌុប(តាំងពីមិនទាន់គ្រប់អាយុ) កុំកំណត់អាយុសម្រាប់ក្មេងមួយហ្នឹង។
ម្សិលមិញ ខ្ញុំវាយទៅរក គឹម ហុង យប់ម្សិល ជួបឪពុក គឹម ហុង ហើយ ឪពុក គឹម ហុង នៅជាប់ប្រចាំការ។ អញ្ចឹង ក៏វាយទៅសួរ គឹម ហុង។ ពេលហ្នឹងម៉ោង ៩:២៩ នាទីហើយ សួរថា ចៅញ៉ាំបាយហើយឬនៅ? ដល់មិនឃើញឆ្លើយ នៅម៉ោង ៩:៣១ (នាទី) ២ នាទីក្រោយ ខ្ញុំក៏វាយទៅទៀត “ប្រហែលជាចៅគេងលក់ហើយមើលទៅ”។ ដល់ពីម្សិលម៉ោង ៩:២៥ នាទី បានឆ្លើយថា “សូមថ្វាយបង្គំលោកតា” អញ្ចឹង ក៏បានវាយត្រឡប់ទៅវិញ បាត់ទៅណាទើបតារកមិនឃើញចៅ? គេវាយត្រឡប់មកវិញថា “ចៅដើរលេងផ្ទះជីដូនមួយភ្លេចយក iPad ទៅតាមហ្នឹងលោកតា”។ ថ្ងៃមុនពេលដែលខ្ញុំវាយទាក់ទងទៅគ្រួសារ ខ្ញុំថា អត់ទេ ប្រហែលជាម្តាយឪពុកអ្នកឆ្លើយ អត់ទេម្តាយឪពុកអត់ទាន់ចេះទេ។ ថ្ងៃមុនខ្ញុំសួរអញ្ចេះ គឹម ហុង ចៅនៅឯណា? បាទលោកតា ចៅនៅផ្ទះ។ ចុះលោកតា? សួរត្រឡប់មកវិញ។ តានៅផ្ទះដែរ។ ហើយសួរថា ប៉ាម៉ាក់មាន Telegram ឬក៏ WhatsApp ហើយឬនៅ? នៅទេលោកតា។ ចៅជួយបង្កើតអោយទៅ។ បាទ! លោកតា។ ដល់សួរទៅឪពុក ថាអត់ទាន់បានបង្កើតផង។ ឪពុកអត់ទាន់ចេះប្រើផង កូនចេះប្រើបាត់ទៅហើយ។ គ្នាអត់មានទូរស័ព្ទមានតែ iPad។
បើសិនជាបានយើងមានក្មេង ដែលមានអច្ឆរិយៈបែបនេះ យើងបន្តការខិតខំដើម្បីជួយ។ អញ្ចឹង តម្លៃសិក្សាស្អីៗ មធ្យោបាយមានអស់ហើយ នៅតែគ្នាត្រូវការរង់ចាំតែម្ចាស់ផ្ទះនេះ។ គេថាសុំ ៩ ថ្ងៃ។ ឥឡូវ បើខ្ញុំគិតពីថ្ងៃមុន ខ្ញុំចេញទៅជប៉ុន យើងបានបង់លុយបង់អីគ្រប់អស់ហើយ តាំងពីថ្ងៃ សៅរ៍។ ឥឡូវ មកដល់ថ្ងៃ ច័ន្ទ ទៀតហើយ។ ថ្ងៃស្អែកត្រូវប្រគល់ហើយផ្ទះហ្នឹង ដើម្បីមកបានស្រូត។ គឹម ហុង ត្រូវចូលរៀនបានរហ័ស។ នេះគ្រាន់តែនិយាយថា ខ្ញុំមិនដែលបានជួបប្រទះទេ។ ថ្ងៃមុនឃើញគេបង្ហោះក្មេងជនជាតិរុស្ស៊ីម្នាក់។ ស្រី ៤ ឆ្នាំ និយាយបាន ៦ ភាសា ប៉ុន្តែ ខ្ញុំមិនដឹងថា ៦ ភាសាគ្រាន់តែចេះនិយាយ ឬចេះទាំងអក្សរ ខុសពីស្ថានភាពរបស់ គឹម ហុង, គឹម ហុង ចេះទាំងនិយាយ ចេះទាំងអក្សរ តាំងពីអាយុ ២ ឆ្នាំ ហើយទាំងខ្មែរ ទាំងអង់គ្លេស …។
ទស្សនកិច្ចទៅជប៉ុន ជោគជ័យទាំងផ្នែកនយោបាយ ការទូត និងការសហប្រតិបត្តិការ
នេះគឺខ្ញុំគិតថា និយាយប៉ុណ្ណឹង ប៉ុន្តែ មិនទាន់ចប់ទេ រឿងរ៉ាវដែលបានកើតឡើងក្នុងមួយអាទិត្យនេះ ជារឿងល្អផងជារឿងពិបាកផង។ ដឹងហើយថា កាលពីសប្តាហ៍មុនខ្ញុំធ្វើដំណើរដល់ទៅ ២ ប្រទេស។ ទី ១ ចេញដំណើរទៅទស្សនកិច្ចនៅជប៉ុន។ ជាទស្សនកិច្ចផ្លូវការរបស់ខ្ញុំ ហើយក៏ជាការធ្វើដំណើរទៅជប៉ុនលើកទី ២១ របស់ខ្ញុំផងដែរ និងក៏ជាការធ្វើដំណើរទៅក្នុងថេរវេលា នៅក្នុងខួប ៦០ ឆ្នាំ នៃការផ្លាស់ប្តូរគណៈប្រតិភូជាន់ខ្ពស់។ ជប៉ុនដាក់ទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយកម្ពុជាតាំងពីឆ្នាំ ១៩៥៣ ប៉ុន្តែ នាយករដ្ឋមន្ត្រីដំបូងគេទស្សនកិច្ចនៅកម្ពុជានៅឆ្នាំ ១៩៥៧ ឆ្នាំនេះឆ្នាំ ២០១៧ ដូច្នេះ វាជាខួបលើកទី ៦០ នៃការផ្លាស់ប្តូរគណៈប្រតិភូជាន់ខ្ពស់ ហើយវាក៏ជាខួបលើកទី ២៥ នៃការដែលជប៉ុនបានបញ្ជូនកម្លាំងប្រតិបត្តិការរក្សាសន្តិភាពមកកាន់កម្ពុជាជាលើកដំបូង បន្ទាប់ពីត្រូវបានរារាំងដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី ២។ ១៩៩២ គឺមកដល់ពេលនេះ មានរយៈពេល ២៥ ឆ្នាំ ហើយ ២ ឆ្នាំក្រោយដែលភាគីទាំងពីរបានលើកកម្រិត នៃទំនាក់ទំនងជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រជាមួយគ្នា។
អញ្ចឹង ទស្សនកិច្ចរបស់ខ្ញុំនេះ អាចចាត់ទុកថា ទស្សនកិច្ចលើកនេះ ជាទស្សនកិច្ចប្រកបដោយជោគជ័យ ទាំងផ្នែកនយោបាយ ការទូត និងការសហប្រតិបត្តិការផ្សេងៗ ក្នុងហ្នឹងជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ ក៏ដូចជា កម្ចីសម្បទានរយៈពេលវែង និងអត្រាការប្រាក់ទាប សម្រាប់វិស័យហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ គឺត្រូវបានធានាដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រីជប៉ុន ហើយជាពិសេស គឺបញ្ជាក់អំពីគោលជំហរបស់ជប៉ុន ធ្វើការជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ដើម្បីនឹងទៅកាន់គោលដៅប្រទេសដែលមានចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់នៅឆ្នំា ២០៣០ តាមគោលដៅដែលយើងចង់បាន។ ភាពជឿជាក់របស់ជប៉ុន ចំពោះសេដ្ឋកិច្ចរបស់កម្ពុជា មិនមែនជាបញ្ហាធម្មតាទេ។ ក្រុមហ៊ុនជប៉ុនច្រើនណាស់ ដែលកំពុងសម្លឹងមកកាន់ទីផ្សារកម្ពុជា ដូច្នេះហើយបានជាយើងមានតម្រូវការយ៉ាងច្រើន ជាមួយទៅនឹងការចូលរួមរបស់ជប៉ុន ក៏ដូចជា ដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ផ្សេងទៀត ដូចជាចិន ដូចជាសហភាពអឺរ៉ុប និងប្រទេសមួយចំនួនផ្សេងទៀត និងអាចចូលរួមចំណែក ដើម្បីអោយកម្ពុជា សម្រាប់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនៅទីក្រុងភ្នំពេញនេះ។
សិក្សាគម្រោងរថភ្លើងលើអាកាស ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាកកស្ទះចរាចរណ៍នៅទីក្រុងភ្នំពេញ
ការធ្វើទឹកចម្រោះទឹកស្អាតជារឿងមួយហើយ ប៉ុន្តែ រឿងមួយទៀត យើងមិនអាចអោយទីក្រុងភ្នំពេញរបស់យើងកកស្ទះបែបនេះទេ។ ត្រូវរកវិធានការដោះស្រាយហើយ។ ការធ្វើដូចប្រទេសមួយចំនួន ប្រទេសមួយចំនួនគេត្រូវទិញលីសង់ គេហៅថា ទិញលិខិតអនុញ្ញាត ដើម្បីទិញឡាន មិនមែនសុទ្ធតែមានសិទ្ធិទិញឡានទេ បើមិនដូច្នោះ គឺឡានពេញទំាងអស់ហ្នឹង។ អញ្ចឹង ប្រទេសនានា គាត់យកពន្ធលើ គេហៅថា ដំបូងបំផុតសិទ្ធិទិញឡាន គាត់យកពន្ធបានមួយផ្នែក។ អញ្ចឹង គាត់ត្រូវដាក់លក់អាហ្នឹងទៅ។ ដល់ពេលគាត់ត្រូវទិញឡាន អាហ្នឹងត្រូវពន្ធទៀតហើយ ធម្មតាត្រូវបង់ពន្ធឡាន … ឧទាហរណ៍ ឡានតម្លៃតែ ១ ម៉ឺនទេ តែបង់ពន្ធ ៥ ម៉ឺន ហើយកំណត់រយៈពេលទៀត។ អ្នកឯងប្រើឡានហ្នឹងបានតែ ៥ ឆ្នំាទេ។ អញ្ចឹង បានអាជជុះនេះវាមកដល់ស្រុកខ្មែរនេះ។ វាចាស់គេ តែវាថ្មីយើង …។
ប្រទេសយើង បើដាក់ការហាមឃាត់បែបនេះអត់បានទេ។ យើងត្រូវផ្តល់ឱកាសអោយប្រជាពលរដ្ឋរបស់យើង … ។ ឥឡូវឡានវាថោកទៅទៀត ត្រឹមតែ ៣ ពាន់ ៤ ពាន់ ជិះបាន។ ថ្ងៃមុនខ្ញុំទៅបើកឡានមួយ ទៅឃើញគេកំពុងតែបង្រៀនប្រពន្ធបើកឡាន។ អញ្ចឹង ខ្ញុំក៏ចាប់ផ្តើមបើក … Camry ឆ្នាំ ៩១។ និយាយពីបើកៗ សួរទៅក្រោយ ប្តីដូចពាក់ស័ក្តិ ២ នៅខាងផ្នែកកីឡានៅក្រសួងការពារជាតិ។ សួរថា ក្មួយឯងដូរម៉ាស៊ីនទេ? អត់ទេ ម៉ាស៊ីនវាតំាងពីដើមមកអញ្ចឹង។ តំាងពី ១៩៩១ មកប៉ុន្មានឆ្នំាហើយ? អានោះបើសិនជានៅស្រុកគេ គេអោយកិនចោលហើយ ប៉ុន្តែ អានេះវានៅមាំ។ ថ្ងៃនោះ ដូចបើកបានឡានបី ឡានបួន ប៉ុន្តែ មានតែមួយហ្នឹងទេម៉ាកតាក់ស៊ីនោះ បើកមួយជុំអញ្ចឹងទៅ។ បើកផ្លូវលេខ ៦០ ប៉ុន្តែ មិនហ៊ានចូលផ្លូវធំទេ ខ្លាចប៉ះគេ ប៉ះឯង។
ដើម្បីដោះស្រាបញ្ហានេះ JICA បានសិក្សា អំពីគម្រោងរថភ្លើងលើអាកាស។ ហើយខ្ញុំក៏បានជិះសាកល្បង អានេះជាស្វ័យប្រវត្តិ។ ការសិក្សាត្រឹមតែ ១៨ គីឡូទេ ក៏ប៉ុន្តែ ត្រូវចំណាយទុនប្រមាណជា ៨០០ លានដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិកឯណោះ។ ទោះបីថាវាថ្លៃបន្តិច ក៏ប៉ុន្តែ វាអាចសម្រួលបានច្រើន សម្រាប់ការធ្វើដំណើររបស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងកាត់ការបន្ថយការកកស្ទះចរាចរណ៍នៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ។ យើងអាចធ្វើនៅខាងផ្សារធំថ្មីហើយចេញទៅព្រលានយន្តហោះ។ នេះទំនាក់ទំនងខាងផ្នែកហ្នឹង។
សូមកុំសាងគ្រោះជូនជាតិ
នៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ បើសិនជា ១០០% នៃមធ្យោបាយចេញ មានន័យថា ទីក្រុងភ្នំពេញ គឺត្រូវបានកកស្ទះហើយ។ ឥឡូវនេះ ចេញត្រឹមតែ ៣០% (ឬ) ៤០% ក៏នៅតែកកស្ទះដែរ ហើយបើចេញ ១០០%ទៀត ណែនទំាងអស់ផ្លូវ។ ហ្នឹងហើយការវិវឌ្ឍដែលមានការផ្លាស់ប្តូរតំាងពីដើមទីរហូតមក។ តំាងពីភ្នំពេញមានមនុស្សត្រឹមតែ ៧០ នាក់ រហូតដល់ភ្នំពេញណែនណាន់តាន់តាប់ដោយមធ្យោបាយចរាចរណ៍ ការលក់ទំនិញសព្វបែបយ៉ាងទំាងអស់។ … គេធ្វើអីក៏ធ្វើចុះ តែកុំសាងគ្រោះអោយជាតិអោយសោះ។ ទម្រាំរកបាននូវសន្តិភាព និងការរីកចម្រើនបែបនេះ មិនមែនជាការងាយទេ។ … ពាក្យខ្មែរគេថា “បើមិនជួយចូកជួយចែវ កុំយកជើងរាទឹក” ហើយយើងនៅទីនេះ ថាសុំកុំសាងគ្រោះជួនជាតិ ព្រោះពិបាកណាស់។ ទម្រាំតែសង្គ្រោះជាតិបាននៅឆ្នំា ១៩៧៩ ស្លាប់អស់មិនតិចទេ សុំយល់អំពីបញ្ហានេះ។ បន្ទាប់ទៅ គឺបានដឹងហើយថា មកដល់ស្រុកថ្ងៃ ៩ ថ្ងៃ ១២ ហោះទៅវៀងចន្ទន៍ តែទៅតែប៉ុន្មានម៉ោងទេ។
មិនអាចទទួលយកបាននូវពាក្យសំដីប្រមាថចំពោះកងទ័ពជាតិ
ខ្ញុំគួរតែត្រូវបានបញ្ជាក់បន្តិចថា ហេតុអីបានត្រូវមានរឿងអញ្ចឹង? ហើយមូលហេតុអីទៅ? អ្នកធ្វើអត្ថាធិប្បាយទំាងឡាយ ការប្រមាថរបស់អ្នកមិនអាចទទួលបានទេ។ ល្អហើយ បើបានទៅដេកគុកអាហ្នឹងវាស្រួល។ បើនៅក្រៅគុកអាហ្នឹងច្បាស់ជាកងទ័ពដើររករឿងរាល់ថ្ងៃ។ ប៉ុន្តែ ច្បាប់មិនតម្រូវអោយអ្នកឯងនៅក្រៅគុកទេ។ ការប្រមាថមេទ័ពចោរ។ អញ្ចឹង មេទ័ពចោរ មាស សុភា។ មេទ័ពចោរ ប៉ុល សារឿន។ សុទ្ធតែមេទ័ពចោរ អត់បានទេ បទល្មើសជាក់ស្តែង។ កុំថាអ្នកឯងប្រធានបក្ស អ្នកឯងស្អីក៏ដោយ មានអភ័យឯកសិទ្ធិសភាក៏ដោយ ព្រឹទ្ធសភាក៏ដោយ អោយតែបទល្មើសជាក់ស្តែងត្រូវតែវ៉ៃខ្នោះភ្លាមតែម្តង។
សន្តិសុខរបស់ជាតិ អត់ត្រូវបានប្រមាថទេ ហើយសម្តីរបស់គេប្រើប្រាស់ មិនខុសពីសម្តីដែលគេឡើងប៉ុស្តិ៍អាវលឿង(ថៃ) … ខ្ញុំហើយជាអ្នកធ្វើការសម្របសម្រួលធ្វើការលើកលែងទោស តែមិននឹកស្មានថា ភាពជម្លើយរបស់គេមិនព្រមចោល។ ឥឡូវ ប្រហែលជាម៉ោងនេះ គេបញ្ជូនទៅតុលាការ ព្រោះតុលាការឮថាកាត់ថ្ងៃនេះ … ម្យ៉ាងទៀត សារប្រមាថចំពោះព្រះមហាក្សត្រ ត្រូវបានសាម៉ីខ្លួនសារភាពហើយ។ សារប្រមាថថា ទាត់អោយធ្លាយវំាងនោះ។ សាម៉ីខ្លួនបានចុះហត្ថលេខាថា ខ្លួនបានបញ្ចេញសារហ្នឹង។ បញ្ចេញសារហ្នឹងអោយទៅអ្នកនៅស្រុកបារំាងស្រាវជ្រាវមើល ព្រះករុណា សីហមុនី ព្រះអង្គមានសញ្ជាតិបារំាងឬអត់? កាលហ្នឹងយើងចង់រៀបចំច្បាប់ស្អីៗ អ្នកឯងចង់ដឹកនំាបក្សនយោបាយ ត្រូវមានសញ្ជាតិតែមួយ។ រួចហើយគេប្រើពាក្យថា “គេហ្នឹងលេងអោយខ្លំាង ទាត់អោយធ្លាយវំាងតែម្តង”។ ប៉ុន្តែ រឿងហ្នឹង គឺរឿងមួយផ្សេង។ រឿងអ្នកឯងប្រមាថកងទ័ពជាតិ គឺមិនអាចទុកបានទេ។
ទទួលយកមិនបាន សំដីអ្នកអត្ថាធិប្បាយថា ការឈ្លានពាននៃទ័ពបរទេស ជាល្បិចដើម្បីបានសម្លេងឆ្នោត
អ្នកខ្លះនិយាយថា ស្អីឯណាទៅជារឿងបោះឆ្នោត។ ខ្ញុំសូមជម្រាប ថ្ងៃ ១៥ ខែ កក្កដា ឆ្នំា ២០០៨ នៅពេលដែលថៃលើកកងទ័ពចូល ពេលនោះសភាពវាយ៉ាងម៉េច? វាមិនធម្មតាទេ សម្រាប់នាយករដ្ឋមន្ត្រីម្នាក់ ដើម្បីទប់ស្កាត់កុំអោយមានសង្គ្រាមនេះកើត។ យើងជិតបោះឆ្នោត យើងទប់ធ្វើម៉េចអោយនៅទ្រឹងនៅកន្លែង។ … ខ្ញុំរៀបរាប់កន្លែងហ្នឹងបន្តិច។ ពេលហ្នឹងនាយករដ្ឋមន្ត្រី អភិសិទ្ធ ដែលជានាយករដ្ឋមន្ត្រីមួយ ប្រមាថលើកកងទ័ពចូល។ លទ្ធភាពទី ១ គឺជាលទ្ធភាពនៅទ្រឹងឈរជើងនៅកន្លែងហ្នឹង។ យើងថ្នាក់ថ្នមសភាពការណ៍ ដើម្បីអោយការបោះឆ្នោតរបស់យើងប្រព្រឹត្តទៅបាន ព្រោះចូល ១៥ កក្កដា យើងបោះឆ្នោតថ្ងៃ ២៦ កក្កដា ខុសត្រូវតែ ១១ ថ្ងៃ។ តើនាយករដ្ឋមន្ត្រីត្រូវដោះស្រាយរបៀបម៉េច? វាយ ឬមិនវាយ? អត់ទេ។ ដាក់ទប់ស្កាត់អោយទ្រឹងសភាពការណ៍នៅកន្លែងហ្នឹង។ នេះជាលទ្ធភាពដែលល្អជាងគេ។ លទ្ធភាពទី ២ អាចជាលទ្ធភាពផ្ទុះអាវុធ នៅក្នុងតំបន់នេះ។ អញ្ចឹង ស្ថានីយបោះឆ្នោតមួយចំនួនត្រូវផ្អាក។ ឯលទ្ធភាពទី ៣ គឺលទ្ធភាពផ្ទុះអាវុធទូទំាងព្រំដែនតែម្តង និងពង្រីកដល់វិស័យដទៃទៀត ប៉ុន្តែ ទីចុងបំផុតយើងបានធ្វើពលីកម្ម អត់ធ្មត់ ខំាធ្មេញ ញ័រដើមទ្រូង ចំពោះការប្រមាថមួយនេះ ហើយអោយអភិបាលខេត្តឧត្តរមានជ័យបច្ចុប្បន្ន កាលពីដើមគាត់ជាអភិបាលរងខេត្តព្រះវិហារ ទៅដេកនៅវត្តកែវសិក្ខាគិរីស្វារៈ ជាមួយនឹងទាហ៊ានថៃតែម្តង។ នេះជាការប្រឹងប្រែង ដើម្បីចៀសវាងការហូរឈាម នៃកម្លំាងទំាងសងខាង។
បន្ទាប់ទៅយើងដំណើរការអោយចរចាអោយដកៗ ម្ខាងនៅសល់ ១០ នាក់។ ដីរបស់យើងត្រូវគេទន្ទ្រានយ៉ាងដូច្នេះ សូម្បីតែខ្ញុំចង់ឡើងទៅវត្តកែវសិក្ខាគិរីស្វារៈ ដើម្បីដុតធូប ត្រូវអោយសុំអនុញ្ញាតគេ។ ដីអញ។ សុំអនុញ្ញាតពីណា? ឧត្តមសេនីយ៍របស់គេ យើងចាត់ទុកជាភ្ញៀវរបស់យើង តែមិនអោយមកនៅវត្តទេ … កងទ័ពវាយគ្នានៅនឹងកន្លែង។ អាហ្នឹងផ្នែកយោធា។ នយោបាយ និងការទូត បើកច្រកចូលក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ។ ផ្លូវច្បាប់ចូលតុលាការអន្តរជាតិឡាអេ។ បកស្រាយសាលដីការតុលាការឡាអេឡើងវិញ។ តើនេះជាវិធីដើម្បីយកសន្លឹកឆ្នោតឬអី? អ្នកណាធ្វើអត្ថាធិប្បាយលើរឿងនេះ ត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់ … គេឈ្លានពានហើយ អ្នកឯងចាត់ទុកថា ជាវិធីដើម្បីគណបក្សប្រជាជនយកសម្លេងឆ្នោត។ យើងមិនអាចទទួលយកបានទេ។ សូមព្រមានអ្នកធ្វើអត្ថាធិប្បាយទំាងឡាយ។ បើនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា យើងខ្ញុំនឹងចាប់ខ្លួនហើយ។ ជាបទល្មើសជាក់ស្តែងតែម្តង ក្នុងការប្រមាថទៅលើជាតិសាសន៍មួយ ដែលមានឯករាជ្យ និងអធិបតេយ្យ ហើយវាទាក់ទងទៅនឹងសន្តិសុខរបស់ជាតិ។ កុំថាខ្ញុំផ្តាច់ការ ក៏ប៉ុន្តែ ប្រទេសដែលមានប្រជាធិបតេយ្យ និងនីតិរដ្ឋវាដូច្នេះ។
មូលហេតុដែលនាំអោយមានការឈ្លានពានពីកងទ័ពឡាវនៅខេត្តស្ទឹងត្រែង
ចំណុចទាក់ទងជាមួយនឹងឡាវ ហេតុអីបានមានរឿងហ្នឹង? យើងជាមួយឡាវបានរួមគ្នាបោះបង្គោលព្រំដែនបាន ៨៦ ភាគរយ ដោយផ្អែកលើផែនទីខ្នាត ១/១០០.០០០។ យើងកំពុងតែបន្ដការចរចាតទៅទៀត ដើម្បីឈានទៅសម្រេចផែនការ ក៏ប៉ុន្តែ រឿងដែលវាចាប់ផ្ដើម វាចាប់ផ្ដើមនៅកន្លែងនេះ ដែលខ្ញុំថ្ងៃនេះសុំបញ្ជាក់។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ខ្ញុំសុំអរគុណចំពោះ ឯកឧត្តម ថោងលន់ ស៊ីស៊ូលីត ដែលបានទទួលខ្ញុំ ហើយសម្រេចដកកងទ័ពចេញមុនឱសានវាទមកដល់ គឺនៅថ្ងៃទី ១៧។ មនុស្សមួយចំនួនបានថា គេឈ្លានពានហើយឱនក្បាលទៅគេទៀត។ សុំយល់អោយច្បាស់ ការដែលខ្ញុំទៅប្រទេសឡាវ សុំអោយឡាវដកទ័ព បើឡាវមិនព្រមដកយើងវាយអត់មានអីខុសទេ។ យើងប្រើអស់សុឆន្ទៈនៃការចរចារហើយ សុំប្រាប់។ នេះមិនមែនជាការឱនក្បាលទេ ក៏ប៉ុន្ដែ ជាកម្រិតនៃនយោបាយនយោបាយការទូត ដែលមានភាពទន់ភ្លន់ និងសុឆន្ទៈ។
មេបក្សដែលត្រូវបានចាប់ខ្លួន ក្រោយពីការប្រមាថកងទ័ពនេះ បែរជាប្រើពាក្យថា ខ្ញុំឱនក្បាលទៅរកសត្រូវ។ឡាវមិនទាន់ជាសត្រូវរបស់យើងទេ។ … ការដែលខ្ញុំហោះទៅឡាវ សម្រេចបានជោគជ័យអ្នកឯង យល់ថាម៉េច? បើកុំខ្ញុំស្រែកប៉ុណ្ណឹង ខ្ញុំកុំទៅប៉ុណ្ណឹង ពេលនេះឡាវមិនទាន់ដកកងទ័ពចេញទេ សុំយល់អារឿងកន្លែងហ្នឹង។ ថោកអីនឹងដៃ ថ្លៃអីនឹងមាត់ ព្រោះរឿងយើងត្រូវសម្រេចចិត្តថា បើមិនដកយើងវាយហើយ ព្រោះយើងមិនអាចទុកអោយមកឈរជើងរបៀបហ្នឹងក្នុងទឹកដីរបស់យើងនោះទេ។
រឿងរ៉ាវដែលគួរអោយសោកស្ដាយ មិនមែនជាកំហុសរបស់នាយករដ្ឋមន្រ្ដីទេ កំហុសរបស់រដ្ឋមន្រ្ដីការបរទេស។ សំបុត្ររបស់ខ្ញុំថ្ងៃទី ២ ខែ សីហា អត់ទាន់ទៅដល់នាយករដ្ឋមន្រ្ដី។ ទៅដល់(ឡាវ)ភ្លាមអត់ទាន់ចរចារួមទេ ចរចាតែពីរនាក់។ គាត់ថា គាត់ទើបនឹងបានមើលយប់មិញ។ អញ្ចឹងទេ ខ្ញុំអាចនិយាយបានថា កំហុសរដ្ឋមន្រ្ដីការបរទេស។ ខ្ញុំនិយាយថា បើរដ្ឋមន្រ្ដីការបរទេសរបស់ខ្ញុំៗ ទម្លាក់ចោលហើយ។ ខ្ញុំអត់ទុកទេ។ រឿងអីដែលសារលិខិតរបស់ប្រទេសមួយ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលប្រទេសមួយ មិនត្រូវបានដាក់ជូនភ្លាមៗទៅនាយករដ្ឋមន្រ្ដី? ធ្វើអោយនាយករដ្ឋមន្រ្ដីខកខានមិនបានឆ្លើយតប។
មួយទៀត ឯកឧត្តម ថោងលន់ ស៊ីស៊ូលីត ក៏ក្ដាប់មិនជាប់នូវសភាពការណ៍ខាងក្រោម (តាមដែល)យើងព្រមព្រៀងគ្នានៅថ្ងៃទី ១០ ខែ ឧសភា នៅទីក្រុងភ្នំពេញ។ ការពិត កម្ពុជាមានសិទ្ធិស្របច្បាប់ ក្នុងការធ្វើផ្លូវតាមខ្សែព្រំដែនរបស់ខ្លួន។ សិទ្ធិស្របច្បាប់របស់យើង គឺយើងត្រូវធ្វើផ្លូវ ក៏ប៉ុន្តែ ដើម្បីជៀសវាងនូវការបង្កទៅជាជម្លោះ ខ្ញុំសុខចិត្តអោយបទបញ្ជាទៅកងវិស្វកម្មដកភ្លាម នូវកម្លាំងនេះត្រឡប់មកក្រោយ បញ្ឈប់ការធ្វើផ្លូវនៅត្រឹមហ្នឹងចុះ កុំអោយកំទេចភ្លើងមួយក្លាយទៅជាអគ្គិភ័យ។ សូម្បីតែនេះជាសិទ្ធិស្របច្បាប់ នៃកម្លាំងរបស់កម្ពុជា ក៏ប៉ុន្តែ ខ្ញុំសុខចិត្តបញ្ជាអោយដកកម្លាំងនេះ ប៉ុន្ដែ ខ្ញុំក៏បានអោយ ឯកឧត្តម ថោងលន់ ស៊ីស៊ូលីត ដកកម្លាំងដែលចូលមកនេះចេញត្រលប់ទៅវិញ។ គាត់ត្រឡប់ទៅវិញ ក៏មិនបានដឹងថាកម្លាំងនេះវានៅទេ នៅពេលដែលចរចាជាមួយគ្នានេះ។
អញ្ចឹង បានខ្ញុំយករូបភាពដែលទាហាន(ឡាវចង)អង្រឹង ដែលក្នុងពេលហ្នឹងហៅ នាង ផាត ទៅជួបជាមួយ។ កាលមុនគាត់វាយតាម WhatsApp។ ពីមុនខ្ញុំបង្កើត Line អោយគាត់។ ដល់ទៅលើកនេះ ខ្ញុំបង្កើត WhatsApp អោយគាត់ ហើយចងលេខបីដាក់ With Lao’s Prime Minister… ។ គាត់ចង់បញ្ជាក់អំពីការដោះស្រាយក្នុងល្បឿនលឿនជាមួយគ្នា។ ពេលហ្នឹងខ្ញុំបានបង្ហាញថា ឯកឧត្តម ឥឡូវ បើរូបភាពបែបនេះ រូបភាពកងទ័ពយើងឈរជើង គឺមានលេណដ្ឋាន មានស្អីៗច្រើន។ ឯរូបភាពគាត់ចងអង្រឹងតាមដើមឈើ រួចគាត់មកនៅ។ អញ្ចឹងទេ គាត់បង្ហាញពីការសោកស្ដាយ។ ខ្ញុំបានប្រគល់ឯកសារនេះអោយគាត់មួយច្បាប់ ដែលបង្ហាញថា កម្លាំងរបស់គាត់នេះ បានចូលមកពីថ្ងៃណាខែណា។ សរុបទៅគាត់បានចូលមកតាំងពីខែ(កុម្ភៈ) ប៉ុន្តែយើងបានមកស្រុះស្រួល។ ខ្ញុំអោយបញ្ឈប់នៅខែបួន(មេសា)។ កម្លាំងព័ត៌មានចាប់ស្រែក ខែប្រាំ(ឧសភា)ខ្ញុំអោយបញ្ជាដក។
អញ្ចឹង ខ្ញុំអោយអាហ្នឹងទៅគាត់មួយផ្ទាំង។ យើងមានកត់ត្រា ព្រោះកងទ័ពបើធ្វើគ្មានកំណត់ហេតុទេ យើងមិនអាច ធ្វើអីគេកើតទេ។ ការប្ដឹងផ្ដល់គ្នាក៏អាចនឹងមានបញ្ហាដែរ។ អញ្ចឹង ខ្ញុំបានប្រគល់អាហ្នឹងអោយមួយច្បាប់។ ដល់រួចហើយផែនទីកម្លាំងដែលគាត់ចូលមកនេះ ខ្ញុំយកអាផែនទីនេះទៅចុះ យើងប្រើផែនទីខ្នាត ១/១០០.០០០ ដោះស្រាយបាន ៨៦ ភាគរយទៅហើយ ប៉ុន្តែ ព្រំដែនត្រូវរត់តាមទន្លេសេកុងជាប់រហូតឡើងមកដល់លើ។ ដល់គាត់ទៅយកផែនទីឯណាខ្នាត ១/១.០០០.០០០ យកមកពង្រីក វាចេញទៅជាអញ្ចេះ។ អញ្ចឹងទេ ត្រូវបាត់ដី យើងអស់ ៤៩១ គីឡូម៉ែតការ៉េ មិនមែន ៤០០ ហិកតាទេណា ៤៩១,១០ គីឡូម៉ែតការ៉េ។ ឥឡូវ អោយខ្ញុំទទួល បាន ទេអាហ្នឹង? ហើយកម្លាំងគាត់នៅខាងនេះ គាត់ឆ្លងទន្លេសេកុងមកចូលដីយើងនៅឯនេះ ក្នុងចន្លោះពី ២០០ ទៅ ៧០០ម៉ែត្រ ទៅដល់ ១ ០០០ ម៉ែត្រ។ អញ្ចឹង តើយើងទុកអាស្ថានភាពហ្នឹងបានដែរឬទេ?
ខ្ញុំបានលើកបង្ហាញថា ផែនទីណាក៏ដោយត្រូវតែចេញពីអាខ្នាត ១/១០០.០០០។ ខ្ញុំប្រាប់ថា “បង ថោង លន់!” ខ្ញុំហៅគាត់បង នេះផែនទីបងឯង ដាក់ République Démocratique Populaire Lao រួចហើយ យកទៅតម្កល់នៅ គេហៅថា ក្រុមភូមិសាស្រ្ដរដ្ឋ នៅថ្ងៃ ០២ ខែ មិថុនា ឆ្នាំ ១៩៩២។ ចំណុចនេះ ជាចំណុចគាត់ទទួលស្គាល់អូរអាលៃ អូរតាង៉ា វហ្នឹងជាដីខ្មែរទៅហើយ។ តែគាត់មិនអញ្ចឹងទេ គាត់មិនគូសអញ្ចេះ? បានជាវាបាត់ដីយើង។ នេះផែនទីគាត់ ដែលគាត់យកទៅតម្កល់អោយអន្ដរជាតិទទួលស្គាល់។ អញ្ចឹងទេ ក៏បានឯកភាពគ្នារហ័ស …។
អញ្ចឹងទេ រឿងនេះ កើតចេញមកពីការមិនយល់។ ការយឺតយ៉ាវរបស់ថ្នាក់ក្រោម ហើយនិងការក្ដាប់មិនជាប់នូវស្ថានភាពកម្លាំង។ អញ្ចឹងទេ ពេលដែលឯកភាពគ្នា រួចហើយបានទៅប្រជុំរួម ដល់ទៅប្រជុំរួមយើងប្រកាសតែម្ដង។ ខ្ញុំទាមទារអោយមានសន្និសីទសារព័ត៌មានរួមគ្នាមួយ។ ពេលហ្នឹងខ្ញុំចាប់ចេញបញ្ជា។ ឥឡូវ មានឈ្មោះថាក្រុមមិត្តភាពកម្ពុជាឡាវនៅក្នុងហ្នឹង។ បញ្ជានៅមុខគាត់ហ្នឹង។ ខ្ញុំថា ឥឡូវ ឡាវព្រមដកកងទ័ពនៅព្រឹកស្អែក សុំអោយកម្លាំងទាំងអស់ដែលចល័តពីល្ងាចថ្ងៃសុក្រ និងព្រឹកនេះ ត្រលប់វិលមកកាន់អង្គភាពវិញ ប៉ុន្តែយោងទៅលើល្បឿន នៃការអនុវត្តជាក់ស្ដែងម៉ោង ១២ ថ្ងៃត្រង់ចាប់ដក ហើយម៉ោង ៤ ល្ងាច បានដកអស់ទៅហើយ។
អញ្ចឹង ការខិតខំធ្វើដំណើរទៅកាន់ប្រទេសឡាវ តើជាការឱនក្បាលទទួលយកនូវកម្លាំង(ទ័ព)ដែលបោះ(ក្នុងដីខ្មែរ)ឬទេ? នេះគឺជាវិធីការទូតមួយ ដែលភាគីទាំងពីរស្រុះស្រួលគ្នា។ មានការណ៍អ្វី ឯកឧត្ដម ថោងលន់ ស៊ីស៊ូលីត អាចមកដល់ក្រុងភ្នំពេញ។ មានការណ៍អ្វីខ្ញុំអាចទៅដល់ទីក្រុងវៀងច័ន្ទ ដើម្បីពិភក្សាគ្នា។ ពេលហ្នឹង ពេលដែលភាគីទាំងពីរឯកភាពគ្នាហើយ នាយអគ្គសេនាធិការកងទ័ពឡាវបាននិយាយជាមួយឯកឧត្ដម ទៀ បាញ់ ថាបើឡាវដកត្រូវអោយកម្ពុជាដកដែរ។ បាន ទៀ បាញ់ ហៅទៅប្រាប់ថា អោយវាដកទៅណាបើដីវានៅត្រង់ហ្នឹង? ប៉ុន្តែ ខ្ញុំបាននិយាយ ខ្ញុំថា បានបញ្ជាហើយ បើមិនស្ដាប់ខ្ញុំដកចេញពីតំណែង។ ខ្ញុំក៏ចង់ប្រាប់ទៅមិត្តឡាវថាអំណាច មិនអាចបំពានបាននោះទេ។ រដ្ឋមន្រ្ដីការពារជាតិដែលអង្គុយបាយជាមួយខ្ញុំ ឯកឧត្តម Chansamone គាត់តាមដានជាប់លើរឿងហ្នឹង។ ខាងយើងក៏រាយការណ៍គ្រប់ពេល។ គាត់ក៏រាយការណ៍គ្រប់ពេល។ ពេលដែលបាយរួច គឺបានសេចក្ដីថា បីកងក្នុងចំណោមបួនកងបានដករួចស្រេចបាត់ទៅហើយ ដល់ទៅពេលខ្ញុំមកដល់ផ្ទះរាយការណ៍ពីស្ទឹងត្រែងមកថា ដកអស់ហើយ។
កម្ពុជា និងឡាវ ដែលជាមិត្តភក្ដិ មិនគប្បីធ្វើសង្គ្រាមនឹងគ្នាទេ
សូមបងប្អូនយល់ កម្ពុជា និងឡាវ ដែលជាមិត្តភក្ដិ មិនគប្បីធ្វើសង្គ្រាមជាមួយនោះទេ។ បើខ្ញុំមិនទៅ(ទេ) សង្រ្គាមដាច់ខាតត្រូវតែផ្ទុះហើយ ហើយរឿងចង់ផ្ទុះនេះវាចង់ផ្ទុះប៉ុន្មានសារទៅហើយ ដោយសារតែវាជិតផ្ទុះខ្ញុំនៅចាំបាន ពេលដែលខ្ញុំរៀបជួបប្រធានាធិបតី ស៊ីជីនពីង សភាពការណ៍វាក្ដៅពេក ខ្ញុំក៏ចាប់ទូរសព្ទ័ ទូរសព្ទ័ពីប៉េកាំង នៅក្នុងខែឧសភា មកកាន់នាយករដ្ឋមន្រ្ដីឡាវថា អោយពិនិត្យមើល។ យើងទាំងពីរនាក់អាចយល់គ្នា ក៏ប៉ុន្តែ ខាងក្រោមមិនយល់គ្នាទេ គេមានអាវុធ។ អញ្ចឹងទេ សុំបញ្ជាក់ជូនអំពីបញ្ហានេះ។ អ្នកខ្លះយល់ខុសថា ការធ្វើដំណើររបស់ខ្ញុំទៅនេះ គឺជាការដាក់ខ្លួនឱនក្បាលទៅរកសត្រូវ។
ខ្ញុំសុំបញ្ជាក់ថា ឡាវមិនមែនជាសត្រូវរបស់យើងទេ យើងមិនទាន់បាននិយាយអស់នៅឡើយ ហើយពេលដែលយើងទៅដល់បានភ្ញាក់ថា នាយករដ្ឋមន្រ្ដីឡាវអត់ទាន់បានទទួលលិខិត។ ខ្ញុំមិនដឹងថា បើសិនជាខ្ញុំមិនស្រែក ខ្ញុំមិនទៅ តើបីខែទៀតរដ្ឋមន្រ្ដីការបរទេសឡាវប្រគល់អាហ្នឹងទៅអោយនាយករដ្ឋមន្រ្ដីទេ? សម្រាប់ខ្ញុំ បើសិនណារដ្ឋមន្រ្ដីណាធ្វើការបែបនេះ ខ្ញុំដកចេញហើយ មិនថារដ្ឋមន្រ្ដីនោះជាអ្វីទេ ព្រោះរឿងនេះ លិខិតនេះ គេសរសេរជូនទៅនាយករដ្ឋមន្រ្ដី មិនមែនសរសេរទៅត្រឹមរដ្ឋមន្រ្ដីទេ។ ស្ថានភាពកម្លាំងនៅខាងក្រោម យើងមានការកត់ត្រាល្អិតល្អន់ណាស់ អគ្គបញ្ជាទ័ព ក៏ដូចជា សេនាធិការគ្រប់ថ្នាក់ គេបានធ្វើតាំងពីកម្លាំងចូលប៉ុន្មាន អ្វីប៉ុន្មាន ថ្ងៃណា ម៉ោងប៉ុន្មាន ស្អីប៉ុន្មាន គឺមានទាំងអស់នៅក្នុងកំណត់ត្រានេះ។ ប៉ុន្តែឥឡូវទោះបីយ៉ាងណាក៏ដោយ សភាពការណ៍វាបានផុតហើយ ហើយយើងបានសន្យាជាមួយគ្នាថា កុំអោយឧប្បត្តិហេតុដដែលនេះកើតឡើងវិញ រវាងកម្ពុជា និងឡាវ។
ការបញ្ជាលើកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធជាសិទ្ធិស្របច្បាប់របស់នាយករដ្ឋមន្រ្ដី
កម្ពុជាអត់ចំណោទទេ។ គ្មានអ្នកណាមានសិទ្ធិបញ្ជូនកម្លាំងទេ។ អ្នកខ្លះថា លោក ហ៊ុន សែន ប្រើអំណាចធំហួសបញ្ជាទ័ព។ ធ្វើនាយករដ្ឋមន្រ្ដីបើបញ្ជាទ័ព បញ្ជាប្រដាប់អាវុធមិនបានកុំធ្វើនាយករដ្ឋមន្រ្ដី។ សូម្បីចៅអធិការវត្តក៏ត្រូវបញ្ជាមេសូត្រ គ្រូសូត្រស្ដាំ គ្រូសូត្រឆ្វេង និងសង្ឃទាំងអស់ អាចារ្យ យាយជីទាំងអស់ដែរ។ បើអោយធ្វើនាយករដ្ឋមន្រ្ដីមិនបញ្ជាទ័ពបាន មិនអាចបញ្ជាកម្លាំងប្រដាប់អាវុធបាន កុំធ្វើនាយករដ្ឋមន្រ្ដី។ ខ្ញុំមានអំណាចគ្រប់គ្រាន់ទាំងអស់ ក្នុងឋានៈជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាល ដែលត្រូវអនុវត្តនយោបាយទាំងប្រទេស និងក្រៅប្រទេស មិនទាន់គិតទៅដល់នាយឧត្តមសេនេយ៍ផុតលេខផ្កាយមាសប្រាំផង ហើយនៅក្នុងឧត្ដមក្រុមប្រឹក្សាការពារជាតិផងនោះ អ្នកឯងសុំកុំច្រឡំ។ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាអត់មាន នរណាទទឹងជាមួយ ហ៊ុន សែន បាននោះទេ …។
សូម្បីតែទៅជប៉ុន អគ្គរដ្ឋទូតជប៉ុនបីនាក់ អតីតពីរ ទូតបច្ចុប្បន្នមួយ ក្នុងសមាគមន៍មិត្តភាព គាត់និយាយពីរឿងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ។ ខ្ញុំថា ជាគោលការណ៍ ប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យពិតប្រាកដ ប្រដាប់អាវុធត្រូវអព្យាក្រឹត្យ ប៉ុន្តែ អព្យាក្រឹត្យមិនមែនអព្យាក្រឹត្យចំមុខរដ្ឋាភិបាលនោះទេ។ អព្យាក្រឹត្យចំពោះមុខបណ្ដាបក្សនយោបាយបាន ប៉ុន្ដែជាមួយនឹងរដ្ឋាភិបាល គឺមិនបានទេ។ ប្រទេសដែលមានបដិវត្តន៍ពណ៌កើតឡើង តែងតែធ្វើអព្យាក្រឹត្យតូបនីយកម្មកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ។ ប៉ុន្ដែ សុំបញ្ជាក់ កម្លាំងប្រដាប់អាវុធគេបង្កើតឡើង ដើម្បីការពាររដ្ឋ។ សុំកុំប្រមាថ។ ខ្ញុំមិនប្រើតួនាទីប្រធានគណបក្សប្រជាជន ដើម្បីបញ្ជាលើកម្លាំងប្រដាប់អាវុធទេ ខ្ញុំប្រើតួនាទីខ្ញុំជានាយករដ្ឋមន្រ្ដីបញ្ជាលើទ័ព បញ្ជាលើនគរបាល។ … បណ្ឌិតមួយចំនួន ដែលតែងតែវិភាគមិនច្បាស់ហើយលំអៀង បើមិនចេះទេ បិទមាត់ចុះ។ … ខ្ញុំបានប្រាប់ទៅទូតជប៉ុនទាំងបី និងសមាគន៍មិត្តភាព(កម្ពុជា/ជប៉ុន) ថា ក្នុងកាលៈទេសៈបែបនេះ ខ្ញុំត្រូវពង្រឹងការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្ញុំលើកងទ័ព និងនគរបាល នេះជាសិទ្ធិអំណាចរបស់ខ្ញុំ ខ្ញុំមិនអាចប្រហែសបានទេ។
ព្រំដែននៃសិទ្ធិ
មានអាម្សៀមួយនោះ ពូកែណាស់ខាងវិភាគ ថាមើលទៅទ័ពដូចជាមិនសូវត្រូវគ្នាអីអញ្ចេះអញ្ចុះ មិនសូវស្តាប់បញ្ជា។ ផ្តាំទៅពីចម្ងាយ បើមិនច្បាស់ទេនៅអោយស្ងៀម ប្រយ័ត្នជាប់ខ្នោះទៀត។ ជាប់ខ្នោះមួយហើយតើម្សិលមិញ។ កាលពីមុនរួចខ្លួន។ នៅអាមេរិក។ អាវលឿងថៃ (ដែល)កំពុងទាមទារដីយើង ទាមទារប្រាសាទព្រះវិហារ ទៅឡើងប៉ុស្តិ៍អាវលឿងថៃ។ អាទូរទស្សន៍អាវលឿងថៃហ្នឹងហើយដែលមកធ្វើសកម្មភាពពីម្សិល ថាបើសង្គ្រាមកើតឡើងរវាងកម្ពុជា និងឡាវ វាមិនខុសគ្នា(ជាមួយ)កម្ពុជា និងថៃទេ។ អ្នកដែលស្លាប់ គឺប្រជាជន និងកងទ័ព ស្លាប់ដោយវេទនា ប៉ុន្តែ មេទ័ពចោរនឹងឡើងបុណ្យស័ក្តិ … ។ ឥឡូវ ល្អហើយបានអ្នកឯងទៅដេក(នៅក្នុង)គុកនោះ បើកុំអី គឺងាប់។ ចាប់បានកាន់តែរហ័សកាន់តែល្អ យើងដូចជាការពារគេដែរ។ នៅខាងក្រៅគេវាយងាប់។ អ្វីទៅទ័ព? បើអ្នកឯងហៅគេចោរហើយ អញ្ចឹង ចោរវាមានតែទៅវាយ។ អញ្ចឹង បានអស់លោកទាំងឡាយប្រយ័ត្នប្រយែងរឿងការធ្វើអត្ថាធិប្បាយប៉ះពាល់ទៅដល់កម្លាំងប្រដាប់អាវុធ និងភាពថ្លៃថ្នូរ នៃកម្លាំងប្រដាប់អាវុធគ្រប់ប្រភេទ ឬរដ្ឋបាលសាធារណៈ។
… ខ្ញុំមិនមែនហាមឃាត់អ្នកណាបញ្ចេញមតិទេ បញ្ចេញទៅ បញ្ចេញប៉ុន្មានក៏បញ្ចេញទៅ តែកុំអោយប៉ះពាល់សិទ្ធិគេ។ អ្នកឯងមកប៉ះពាល់សិទ្ធិនាយករដ្ឋមន្ត្រី មិនអោយនាយករដ្ឋមន្ត្រីបញ្ជាទ័ព? អាហ្នឹងវាចប់ហើយ។ វាខុសច្បាប់ ខុសរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ខុសក្រឹត្យក្រម។ ពិតប្រាកដអ្នកឯងចង់ធ្វើបដិវត្តពណ៌ឬអី? បានអ្នកឯងចង់អព្យាក្រឹត្យទ័ព? ខ្ញុំអាចចោទអ្នកឯងទៅលើផ្លូវហ្នឹង ព្រោះបដិវត្តពណ៌ដែលគេដណ្តើមយកអំណាចបាន ដូចជានៅហ្ស៊កហ្ស៊ី ទ័ពមិនចេញការពារប្រធានាធិបតីទេ សេវ៉ាណាហ្សេ ត្រូវរត់ចេញ …។ ទ័ពនៅស្រុកខ្មែរអត់ទេ។ ឥឡូវ ទ័ពនៅវេណេស៊ុយអេឡា ចេញការពារប្រធានាធិបតី។
… អព្យាក្រឹត្យទ័ព ចំពោះបក្សនយោបាយ។ អូខេ។ អាហ្នឹងបាន។ ការពារអោយទាំងអស់គ្នា។ ប៉ុន្តែ រវាងរដ្ឋ និងកងទ័ព គេបង្កើតនគរបាល អាវុធហត្ថ គេបង្កើតឡើង ដើម្បីការពាររដ្ឋ។ គុកគេបង្កើតឡើង ដើម្បីអ្នកធ្វើខុស។ បើកុំធ្វើខុស តើអ្នកណាគេទៅចាប់? ថ្ងៃមុនម្នាក់ហ្នឹងទៅនិយាយនៅរាជបណ្ឌិតសភាថា ខ្មែរគ្រាន់តែគិតជិតជាប់គុក ហើយដល់និយាយចូលមាត់គុក។ អើ! ឥឡូវហ្អែងនិយាយចេញ ចូលគុកហើយតើ ព្រោះអ្នកឯងនិយាយប៉ះពាល់គេ។ អាទី ១ អត់ទាន់អីទេ ប៉ុន្តែ ម្សិលមិញបានធ្ងន់។
បង្កើត WhatsApp អោយនាយករដ្ឋមន្ត្រីឡាវ
យើងនិងឡាវ ពីថ្ងៃនេះទៅ គឺថា ភាពច្រំដែល គឺមិនអាចកើតមានទេ ព្រោះខ្ញុំជាមួយ ឯកឧត្តម ថោងលន់ ស៊ីស៊ូលីត ព្រោះឥឡូវហៅតគ្នាបាន គាត់ចេះប្រើ Line ចេះប្រើ WhatsApp។ មុនពេលចេញមក ខ្ញុំបង្កើត WhatsApp មួយអោយគាត់ រួចហើយខ្ញុំចង ទូរស័ព្ទខ្ញុំពីរគ្រឿង … ព្រឹកនេះឃើញគាត់វាយមក។ មុនពេលខ្ញុំចេញមកនោះ ខ្ញុំក៏បាញ់(បញ្ជូន)រូបថតមួយចំនួនទៅអោយគាត់។ នេះរូបថតខ្ញុំជួយបង្កើត WhatsApp អោយគាត់ …
សូមប្រជាជាតិកម្ពុជា មេត្តាស្ងប់ចិត្ត និងជឿទុកចិត្តលើរាជរដ្ឋាភិបាល ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែន
ខ្ញុំសូមផ្តាំផ្ញើសារនេះទៅជូនប្រជាជាតិកម្ពុជាទាំងមូល សូមមេត្តាស្ងប់ចិត្ត ហើយជឿទុកចិត្តទៅលើការដោះ ស្រាយបញ្ហាព្រំដែន។ ទាំងយើងជាមួយវៀតណាម ទាំងយើងជាមួយថៃ ទាំងយើងជាមួយឡាវ។ អ្វីដែល បានកើតឡើង ចាត់ទុកថា វាជាការយល់សប្តិអាក្រក់មួយគ្រា តែការយល់សប្តិបែបនេះ និងមិនអាចកើត មានសារជាថ្មីទេ។ សន្តិភាពត្រូវតែមាន។ នៅពេលបាយជាមួយគ្នាខ្ញុំបាននិយាយសង្កត់ធ្ងន់ថា យើងមិនគួរ មកពិភាក្សាលើរឿងអញ្ចឹងទេ គឺយើងគួរតែពិភាក្សា(លើរឿង)ពង្រីកទំហំពាណិជ្ជកម្ម ការតភ្ជាប់បណ្តាញ គមនាគមន៍ ការតភ្ជាប់អគ្គិសនី និងផ្នែកដទៃទៀត ដែលមានការពាក់ព័ន្ធ។
មូលហេតុទុកឱសានវាទ ៦ ថ្ងៃ អោយឡាវកដកងទ័ពចេញពីទឹកដីកម្ពុជា
ក៏សូមបញ្ជាក់ ការមើលស្រាលថា ការធ្វើដំណើររបស់ខ្ញុំ ទៅឱនក្បាលដាក់សត្រូវ ជាការគិតខុសធំណាស់។ ក្នុងយុទ្ធវិធីការទូត និងភាពទន់ភ្លន់ សុឆន្ទៈនៃនយោបាយ និងការទូតរបស់យើង។ លទ្ធផលបងប្អូន បានឃើញហើយ។ គ្មានការហូរឈាមណាមួយនឹងត្រូវបានមកដល់ នៅថ្ងៃទី ១៧ ខាងមុខទេ ព្រោះថ្ងៃទី ១៧ អ្នកទាំងអស់គ្នាអាចចោទសួរថា ហេតុអីបានខ្ញុំទុក(ពេល)តែ ៦ ថ្ងៃ? មិនទុកដល់ ៧ ថ្ងៃ? ការពិត គឺវា ៧ ថ្ងៃ ប៉ុន្តែ យើងគិតថា នៅថ្ងៃទី ១៧ នោះ គឺទាល់តែម៉ោង ១២ យប់ ទើបជាពេលវេលាបែងចែក រវាង(ថ្ងៃទី) ១៧ និង(ថ្ងៃទី) ១៨ យល់ទេ? អញ្ចឹង ទីចុងបំផុត ថ្ងៃទី ១៨ ទើបជាថ្ងៃដែលយើងធ្វើសកម្មភាព មិនមែនថ្ងៃទី ១៧ ទេ។ ត្រូវចងចាំ។ ការបែងចែកពេលវេលារបស់ខ្មែរយើង គឺបែងចែកមើលនឹងបាតដៃ កាលណាមើលឃើញក្រយៅដៃ គឺបែងចែកពេលវេលានៅម៉ោង ៥.៣០ នាទីភ្លឺ ឬម៉ោង ៦ ប៉ុន្តែ ការបែងចែកម៉ោងសាកល គឺម៉ោង ១២ យប់ ទើបបែងចែកថ្ងៃ។ អញ្ចឹង យើងទុក ៦ ថ្ងៃ ប៉ុន្តែ ការពិត គឺ ៧ ថ្ងៃ ទើបសកម្មភាពយោធាត្រូវបានប្រកាន់យក។
អរគុណ និងកោតសរសើរនាយករដ្ឋឡាវ ដែលបានខិតខំធ្វើការជាមួយគ្នា
… យ៉ាងណាក៏ដោយ ខ្ញុំស្រែកពីទីនេះ អរគុណ និងកោតសរសើរ ចំពោះ ឯកឧត្តម នាយករដ្ឋមន្ត្រី ថោងលន់ ស៊ីស៊ូលីត របស់ឡាវ ដែលបានខិតខំរួមគ្នាធ្វើការតែប៉ុន្មាននាទីសោះហ្នឹង មកប្រជុំភ្លាមត្រូវគ្នាហើយ ទៅប្រកាសតាមសារព័ត៌មាន។ ពេលហ្នឹងខ្ញុំចេះសំណាងដែរ អោយទូតនៅទីនោះរៀបចំអា Wifi Pocket មួយអោយខ្ញុំ ដែលផ្តល់ឱកាសអោយយើង Live តាម Facebook Page របស់ខ្ញុំបាន ដើម្បីអោយប្រជាជនបានដឹង បើមិនដូច្នេះ Internet ខ្សោយ គឺមិនអាចធ្វើបានទេ។
មិនអាចអត់ឱន ចំពោះអ្នកប្រមាថដល់សន្តិសុខជាតិ និងព្រះមហាក្សត្រ
ខ្ញុំព្រមានសារជាថ្មី ចំពោះអ្នកធ្វើអត្ថាធិប្បាយ ថានេះជាតាក់ទិច(កលល្បិច) ដើម្បីយកសម្លេងឆ្នោត។ បើអ្នកឯងប្រមាថ សន្តិសុខជាតិ ខ្ញុំក៏មិនអាចអត់ឱនអោយអ្នកឯងបានដែរ។ មិនមែនជាការគម្រាមកំហែងទេ តែនេះជារឿង ពិតដែលត្រូវធ្វើ។ លើការជាក់ស្តែង បានវាយខ្នោះមួយទៅហើយ។ មិនដឹងថាឯកសារនៅមានអីទៀត។ ឯកសារប្រមាថព្រះចេស្តាព្រះមហាក្សត្រ តើសមល្មម ដើម្បីរំលាយគណបក្សនេះចោលឬអត់? ហើយការប្រមាថនេះ រឿងថ្ងៃនេះ គ្រាន់តែជាការកាត់ទោសជាបឋម ចំពោះបុគ្គលទេ តែនៅក្នុងតួនាទីអ្នកឯងជាប្រធានគណបក្សមួយ រំលោភបំពានបែបនេះ តើគណបក្សនេះ និងត្រូវរំលាយចោលគណបក្សឬអត់? នៅមានរឿងតភ្ជាប់។ ឯកសារបានរកឃើញ Memory ១០ មានឯកសារដទៃទៀត ប៉ុន្តែ ឯកសារដែលទាក់ទិនជាមួយនឹងការប្រមាថព្រះមហាក្សត្រ ត្រូវបានជននេះទទួល …។
Fresh News ផ្សាយពីម្សិល។ (នេះសារ)ចេញពីហ្វេសប៊ុករបស់កូននាគអាស៊ី … “សូមក្រុមសមាជិកក្រុម MMP នៅបារាំង ជួយស្រាវជ្រាវរកឯកសារមួយអោយបានមកអោយខ្ញុំ អោយបានកាន់តែឆាប់កាន់តែល្អ គឺឯកសារបង្ហាញបញ្ជាក់ថា នរោត្តម សីហមុនី ជាសញ្ជាតិបារាំងមែនឬមិនមែន? ខ្ញុំនឹងវាយមួយឈុតនេះអោយល្អមើល កក្រើកក្នុងឆ្នាំ ២០១៦ នេះ។ សូមជួយរកអោយឃើញ យកអោយបានឯកសារអោយខ្ញុំ”។ បន្តទៅទៀត, “ហ៊ុន សែន ចង់មានច្បាប់កំណត់សញ្ជាតិតែមួយសម្រាប់មេបក្សនយោបាយ គឺជាឱកាសរបស់ KPP ទាត់អោយធ្លាយវាំងតែម្តង។ ចាំមើលស្តេច និងអាមាត្យវាំងហ៊ានលាសញ្ជាតិបារាំងទេ? តើពួកយួននៅក្នុងបក្សប្រជាជនរត់ទៅពួននៅកន្លែងណា? ចាប់កន្ទុយរបស់វា ញាត់ចូលមាត់វា អោយខាំកន្ទុយខ្លួនឯង ហើយយើងចាំឈរមើល”។
… ការប្រមាថមួយនេះ គឺធ្ងន់ណាស់។ តាមការស្មានរបស់ខ្ញុំ ប្រសិនបើតុលាការកាត់ ប្រហែលជាមិនទាន់ដល់អង្គហេតុមួយនេះទេ តែអង្គហេតុប្រមាថកងទ័ព ញុះញង់កងទ័ពមិនអោយស្តាប់បទបញ្ជា បង្កើតចលាចល ដែលទោសរបស់វាតាមដឹង ច្បាប់បានចែង គឺត្រឹមជាប់គុកពី ២ (ឆ្នាំ)ទៅ ៥ ឆ្នាំប៉ុណ្នឹង។ ប៉ុន្តែ ទោសមួយនេះ នឹងទោសដទៃទៀត តើវាទៅយ៉ាងម៉េច? ពីមុនល្អហើយដែលអ្នកឯងបានរត់គេចខ្លួនទាន់ រួចហើយមកនិយាយជាមួយនឹងប៉ុស្តិ៍អាវលឿងថៃ។ ខ្ញុំក៏សុំទៅព្រះមហាក្សត្រលើកលែងទោសអោយ។
រំលឹកទៅដល់ក្រសួងមហាផ្ទៃ កុំចេះតែចុះបញ្ជីគណបក្សផ្ទុយនឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ
គ្រាន់ស្លាកគណបក្សនេះ ក្រសួងមហាផ្ទៃក៏ធ្វើការមិនបានដិតដល់ដែរ។ ចុះបញ្ជីគណបក្សផ្ទុយនឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ អាហ្នឹងខ្ញុំនិយាយអោយច្បាស់។ ថ្ងៃមុនក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញ បានធ្វើការដាស់តឿន។ គណបក្សឈ្មោះសាធារណរដ្ឋ ក៏អនុញ្ញាតអោយគេចុះឈ្មោះ? វាខុសជាមួយនឹងរបបរាជានិយមអាស្រ័យធម្មនុញ្ញ ដែលសូម្បីតែរដ្ឋសភាខ្លួនឯង ក៏អត់មានសិទ្ធិជាមួយនឹងការកែចំណុចនេះទេ។ ចំណុចពីរដែលគេហាមកែនៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ទី ១. របបរាជានិយម អាស្រ័យធម្មនុញ្ញ។ ទី ២. របបប្រជាធិបតេយ្យសរីពុបក្ស។ ពីរហ្នឹងអត់មានសិទ្ធិកែទេ ទោះបីអ្នកឯងប្រើ(កូរ៉ុម)ប៉ុន្មានភាគរយក៏ដោយ។ មិនចាំបាច់ ២/៣ ទេ។ ១០០% ក៏អ្នកឯងគ្មានសិទ្ធិទេ ព្រោះគេហាមកែតែម្តង។
បក្សឈ្មោះសាធារណរដ្ឋ ក៏យើងអោយចុះបញ្ជី។ ឯបក្សអំណាចពលរដ្ឋខ្មែរ អត់មានទង់ជាតិព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា (ប្រើ)ទង់ជាតិ លន់ នល់ ហើយម្ខាងទៀតទង់អាមេរិកកាំង ក៏អោយចុះបញ្ជីដែរ។ នេះក៏ខ្ញុំសូមរំលឹក ទៅដល់ក្រសួងមហាផ្ទៃ កុំចេះតែចុះបញ្ជីខុសជាមួយនឹងការកំណត់នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងច្បាប់។ ត្រូវអោយគេកែ …។ បទល្មើសនេះ តើសមល្មម ដើម្បីឈានដល់រំលាយបក្ស ក្នុងពេលដែលប្រធាន បក្សធ្វើសកម្មភាពបែបនេះឬអត់?
ការបញ្ជាអោយដកទ័ព មានន័យថា ទ័ពបានឆ្លងផុតពីទល់ដែនចូលដីយើង
នេះខ្ញុំសូមយកការពន្យល់មួយ … ប្រទេសជាតិត្រូវទទួលរងនូវការប្រមាថ។ កងទ័ពបរទេសចូលមកទឹកដីកម្ពុជា។ … បើសិនដីរបស់គាត់ពិតប្រាកដ គាត់មិនចាំបាច់ដក(ទ័ព)ទេ។ យល់ទេកន្លែងហ្នឹង? មិនចាំបាច់ថាឈ្លានពាន ឬមិនឈ្លានពានទេ។ គ្រាន់តែគាត់ប្រើពាក្យថា បញ្ជាអោយដកកងទ័ព ពាក្យប៉ុណ្ណឹងមានន័យថាម៉េច? មានន័យថា កងទ័ពគាត់បានឆ្លងផុតពីទល់ដែនចូលដីយើងហើយ (ទើប)បានគាត់បញ្ជាអោយដក។ តើយើងចាំបាច់ប្រើពាក្យថាឡាវឈ្លានពានធ្វើអី? ពាក្យហ្នឹងវាគ្រប់គ្រាន់ទៅហើយ។ ទាល់តែគាត់ចូលមក ដីយើង បានគាត់បញ្ជាអោយដកកើត។ យល់ទេអាហ្នឹង? ភាសាទូត ភាសានយោបាយ និងភាសាយោធា។ ឯយើងអត់ត្រូវដកទៅណាទេ។ នៅហ្នឹង។ កម្លាំងដែលដក គឺដកនៅក្នុងដីខ្លួនឯងហ្នឹង។ កម្លាំងវិស្វកម្ម គឺយើងបញ្ឈប់ ហើយយកគ្រឿងចក្រមកថែទាំខាងក្រោយទៅ កុំអោយបង្កើតរឿង។
បញ្ហាដែលយើងមិនអស់ចិត្ត នៅត្រង់ថា កម្លាំងពេលដែលចូលមកនេះ ពេលដែលយើងបញ្ឈប់ការធ្វើផ្លូវទៅហើយ គឺគាត់មិនព្រមទៅ។ សរសេរសំបុត្រទៅនាយករដ្ឋមន្ត្រី រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសផ្អឹបទុក។ ស្ថានភាពកម្លាំងនៅខាងក្រោម គឺនាយករដ្ឋមន្ត្រីក្តាប់អត់ជាប់។ រឿងវាតែប៉ុណ្ណឹងទេ។ ប៉ុន្តែ ពេលដែលយើងធ្វើសកម្មភាពផ្លេកបន្ទោល ដើម្បីចៀសវាងការបង្ហូរឈាម។ ខ្ញុំហត់ណាស់ មកពីជប៉ុនអត់ទាន់ទាំងបានសម្រាកអីផង ត្រូវចាប់ផ្តើមហោះទៅ(វៀងច័ន្ទ)ភ្លាម ហើយមុននឹងត្រូវហោះទៅ ឯកសារគ្រប់ទាំងអស់ហ្នឹងអានមើលពីនេះហើយហ្នឹង ទៅដល់លើយន្តហោះត្រូវផ្គុំឯកសារ កាន់អាហ្នឹងយកទៅ។ មិនមែនទៅដំឡូងមូលទេ ហើយទៅដល់ត្រូវតែដកទ័ពៗ អត់ទេ និយាយមានហេតុមានផល ព្រោះយើងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីដូចគ្នា។
ពាំនាំ
ថ្ងៃនេះ និស្សិតជ័យលាភីរបស់យើង មានចំនួន ៣.៣០២ នាក់ ក្នុងម្នាក់ៗ សុំជូនថវិកា ៥ ម៉ឺនរៀល។ ជូនសាស្ត្រាចារ្យ និងបុគ្គលិក ចំនួន ១.០៥៧ នាក់ ក្នុងម្នាក់ៗ ថវិកា ១០ ម៉ឺនរៀល។ ជូនសាកលវិទ្យាល័យ ភូមិន្ទភ្នំពេញ ថវិកា ៥ លានរៀល។ ឥឡូវនេះ គឺថា អ្វីដែលជាជំនួយរបស់ខ្ញុំ យើងគិតមើល ១ ខែ ៣ លាន(រៀល) ១ ឆ្នាំ ត្រូវអស់ ៣៦ លាន(រៀល)។ កាលពីមុន ១ ឆ្នាំ វាអស់មិនដល់ ១៥ លាន(រៀល)ទេ ឥឡូវ ឡើងខ្លាំងណាស់ ប៉ុន្តែ ឡើងកាន់តែច្រើនកាន់តែល្អ គេយកទៅចាយ មិនមែនគេយកទៅដុតចោលឯណា …។ ឯណាបណ្ណារក្ស? អ្នកកាន់ខាងបណ្ណាល័យ? យើស! មុខឡើងញញឹមតែម្តង។ អរគុណ សម្រាប់ការចូលរួមទាំងឡាយ។ អរគុណ ចំពោះការយកចិត្តទុកដាក់ស្តាប់ ហើយជាមួយនឹងការអបអរសាទរ សម្រាប់វឌ្ឍនភាពរបស់សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ ក៏ដូចជា អបអរសាទរ ចំពោះជ័យលាភី ដែលទទួលសញ្ញាបត្រនៅថ្ងៃនេះ ខ្ញុំសូមប្រសិទ្ធពរជូន ឯកឧត្តម លោកជំទាវ អស់លោក លោកស្រី អ្នកនាង កញ្ញា សូមប្រកបដោយពុទ្ធពរទាំងប្រាំប្រការ អាយុ វណ្ណៈ សុខៈ ពលៈ និងបដិភានៈ កុំបីឃ្លៀងឃ្លាតឡើយ៕
