(ភ្នំពេញ)៖ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុកំពុងផ្លាស់ប្តូររូបរាងនៃទម្រង់អាកាសធាតុនៅទូទាំងសកលលោកកាន់តែខ្លាំងឡើងៗ ហើយផលវិបាកដ៏ធ្ងន់ធ្ងរបំផុតមួយរបស់វា គឺការកើនឡើងនូវភាពញឹកញាប់ និងកម្រិតភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃគ្រោះរាំងស្ងួត។
ចាប់ពីតំបន់អាហ្វ្រិក និងអាស៊ី រហូតដល់អឺរ៉ុប អាមេរិកខាងជើង និងអូស្ត្រាលី លក្ខខណ្ឌស្ងួតហួតហែងអូសបន្លាយពេលយូរកំពុងក្លាយជារឿងសាមញ្ញទៅៗ ដែលកំពុងគំរាមកំហែងដល់សន្តិសុខទឹក កសិកម្ម ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី និងជីវភាពរស់នៅរបស់មនុស្សជាតិ។
គ្រោះរាំងស្ងួតកើតឡើងនៅពេលដែលតំបន់មួយជួបប្រទះនូវកម្រិតទឹកភ្លៀងធ្លាក់ទាបជាងកម្រិតមធ្យមក្នុងរយៈពេលមួយយ៉ាងវែង ដែលនាំឱ្យមានការខ្វះខាតទឹកនៅក្នុងទន្លេ អាងស្តុកទឹក ក្នុងដី និងប្រព័ន្ធទឹកក្រោមដី។ ទោះបីជាគ្រោះរាំងស្ងួតជាបាតុភូតធម្មជាតិក៏ដោយ ក៏ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុកំពុងធ្វើឱ្យផលប៉ះពាល់របស់វា កាន់តែខ្លាំងក្លាឡើង តាមរយៈការធ្វើឱ្យសីតុណ្ហភាពសកលកើនឡើង និងការផ្លាស់ប្តូរទម្រង់នៃការធ្លាក់ភ្លៀង។
សីតុណ្ហភាពកាន់តែខ្ពស់ បង្កើនការភាយចំហាយទឹក (Evaporation) ពីផ្ទៃដី និងផ្ទៃទឹក ដែលបណ្តាលឱ្យដីស្ងួតលឿនជាងមុន និងកាត់បន្ថយការផ្គត់ផ្គង់ទឹកដែលមានស្រាប់។ នៅក្នុងតំបន់ជាច្រើន រដូវវស្សាកំពុងមានរយៈពេលខ្លីជាងមុន មិនអាចទស្សន៍ទាយទុកជាមុនបាន ឬមានកម្រិតទឹកភ្លៀងតិចជាងមុន។ ជាលទ្ធផល សហគមន៍ដែលពឹងផ្អែកខ្លាំងលើវិស័យកសិកម្ម និងប្រព័ន្ធទឹកធម្មជាតិ កំពុងប្រឈមមុខនឹងភាពងាយរងគ្រោះកាន់តែខ្លាំងឡើង។
ផលវិបាកនៃគ្រោះរាំងស្ងួតមានសភាពធ្ងន់ធ្ងរ និងរីករាលដាលយ៉ាងទូលំទូលាយ។ វិស័យកសិកម្មជារឿយៗជាវិស័យដំបូងគេដែលរងផលប៉ះពាល់។ ការខូចខាតដំណាំ ការថយចុះនៃទិន្នផលប្រមូលផល ការបាត់បង់សត្វពាហនៈ និងការធ្លាក់ចុះនៃជីជាតិដី សុទ្ធតែគំរាមកំហែងដល់សន្តិសុខស្បៀង និងជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាកសិករ។ នៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើន ដែលមនុស្សរាប់លាននាក់ពឹងផ្អែកផ្ទាល់លើការធ្វើកសិកម្ម គ្រោះរាំងស្ងួតអូសបន្លាយពេលយូរអាចរុញច្រានប្រជាជនងាយរងគ្រោះឱ្យធ្លាក់កាន់តែជ្រៅទៅក្នុងភាពក្រីក្រ និងការអត់ឃ្លាន។
កង្វះខាតទឹកក៏ជះឥទ្ធិពលដល់វិស័យឧស្សាហកម្ម ការផលិតថាមពល និងសុខភាពសាធារណៈផងដែរ។ ទន្លេ និងអាងស្តុកទឹកមានសភាពរីងស្ងួត ដែលកាត់បន្ថយលទ្ធភាពទទួលបានទឹកស្អាតសម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងគ្រួសារ និងការស្រោចស្រព។ ការផលិតថាមពលវារីអគ្គិសនីអាចនឹងធ្លាក់ចុះ ខណៈពេលដែលអនាម័យខ្សោយ និងការខ្វះខាតទឹកស្អាត បង្កើនហានិភ័យនៃការផ្ទុះឡើងនូវជំងឺដង្កាត់ផ្សេងៗ។
ផលប៉ះពាល់លើបរិស្ថានក៏គួរឱ្យព្រួយបារម្ភដូចគ្នាដែរ។ គ្រោះរាំងស្ងួតធ្វើឱ្យព្រៃឈើចុះខ្សោយ បំផ្លាញតំបន់ដីសើម កាត់បន្ថយជីវៈចម្រុះ និងបង្កើនលទ្ធភាពនៃការកើតមានភ្លើងព្រៃ។ ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីដែលស្ងួតហួតហែងប្រែជាស្រួយស្រាល និងកាត់បន្ថយសមត្ថភាពក្នុងការស្រូបយកឧស្ម័នកាបូនឌីអុកស៊ីត ដែលវានឹងជម្រុញឱ្យការប្រែប្រួលអាកាសធាតុកាន់តែលឿនទៅៗ នៅក្នុងវដ្តដ៏គ្រោះថ្នាក់មួយ។
ផលវិបាកផ្នែកសង្គម និងសេដ្ឋកិច្ច អាចរីករាលដាលហួសពីការខូចខាតបរិស្ថាន។ គ្រោះរាំងស្ងួតធ្ងន់ធ្ងរអាចរួមចំណែកដល់ការធ្វើចំណាកស្រុក អស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ច និងជម្លោះលើការដណ្តើមធនធានធម្មជាតិដែលមានកំណត់ ដូចជាទឹក និងដីមានជីជាតិ។ តំបន់ងាយរងគ្រោះដែលមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធខ្សោយ និងសមត្ថភាពបន្ស៊ាំមានកម្រិត ជារឿយៗទទួលរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងបំផុត ទោះបីជាពួកគេរួមចំណែកតិចតួចបំផុតដល់ការភាយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់សកលក៏ដោយ។
ការដោះស្រាយបញ្ហាគ្រោះរាំងស្ងួត ទាមទារទាំងការកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់អាកាសធាតុ (Mitigation) និងការបន្ស៊ាំ (Adaptation)។ ការកាត់បន្ថយការភាយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់តាមរយៈថាមពលកកើតឡើងវិញ ការការពារព្រៃឈើ កសិកម្មប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងឧស្សាហកម្មដែលស្អាតជាងមុន នៅតែជាកិច្ចការចាំបាច់ដើម្បីពន្យឺតការឡើងកម្តៅសកល។
ទន្ទឹមនឹងនេះ ប្រទេសនានាត្រូវតែពង្រឹងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងទឹក បង្កើនប្រសិទ្ធភាពស្រោចស្រព ការពារតំបន់ផ្ទៃរងទឹកភ្លៀង (Watersheds) ស្តារព្រៃឈើឡើងវិញ និងវិនិយោគលើកសិកម្មដែលមានភាពធន់នឹងគ្រោះរាំងស្ងួត។
ការយល់ដឹងរបស់សាធារណជន និងការគ្រប់គ្រងធនធានដោយការទទួលខុសត្រូវ ក៏ជាចំណុចគន្លឹះផងដែរ។ ការសន្សំសំចៃទឹក ការកាត់បន្ថយការរំកិលចុះខ្សោយនៃបរិស្ថាន និងការជម្រុញការប្រើប្រាស់ដីធ្លីប្រកបដោយនិរន្តរភាព អាចជួយឱ្យសហគមន៍បង្កើនភាពធន់នឹងលក្ខខណ្ឌគ្រោះរាំងស្ងួតនាពេលអនាគត។
ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងគ្រោះរាំងស្ងួត រួមគ្នាបង្កើតជាការព្រមានមួយថា ស្ថិរភាពបរិស្ថានមិនមែនជារឿងដែលយើងអាចមើលរំលងបានឡើយ។ ទឹកគឺជាធនធានដ៏ចាំបាច់បំផុតមួយរបស់មនុស្សជាតិ ហើយកង្វះខាតទឹកដែលកំពុងកើនឡើងនេះ ឆ្លុះបញ្ចាំងពីអតុល្យភាពដ៏ធំធេងរវាងសកម្មភាពរបស់មនុស្ស និងធម្មជាតិ។
ជាចុងក្រោយ ការគំរាមកំហែងដែលកំពុងកើនឡើងនៃគ្រោះរាំងស្ងួត មិនមែនត្រឹមតែជាបញ្ហាបរិស្ថានប៉ុណ្ណោះទេ។ វាគឺជាការប្រឈមចំពោះសន្តិសុខស្បៀង ស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ច សុខភាពសាធារណៈ និងការរស់រានមានជីវិតរបស់មនុស្សជាតិផ្ទាល់តែម្តង។
ការឆ្លើយតបជាសកលចំពោះការប្រែប្រួលអាកាសធាតុនាថ្ងៃនេះ នឹងកំណត់ថា តើជំនាន់ក្រោយនឹងត្រូវទទួលមរតកនូវពិភពលោកដែលកាន់តែខ្សត់ខ្សោយទឹក ឬក៏ភពផែនដីដែលមានភាពធន់ និងនិរន្តរភាពជាងមុន៕
ប្រភព៖ ក្រសួងបរិស្ថាន
